توحید، مادر آزادی و عدالت!

56345545 - توحید، مادر آزادی و عدالت!

نویسنده: جلیل بهرامی نیا

لازمه دلبستگی و پایبندی به لا إله إلا الله رهیدن از دو آفت انسان سوز “تکبّر” و “حقارت” است؛از آنجا که مفهوم این کلمه طیبه،این است که غیر از خالق یکتا، هیچ کسی حق و شرایط خدایی کردن ندارد، پس همه انسان ها مساوی و یکسان خواهند بود و تعامل میان آنها فقط به شرط رضایت متقابل (تجارهً عن تراضِِ مِنکُم) صحیح خواهد بود و کسی حق و لیاقت ندارد به صورت بی قید و شرط و بدون موافقت، اطاعت شود؛لا إله إلا الله یعنی من اجازهٔ تکبّر و خدایی کردن و اطاعت مطلق از دیگران٘ خواستن را ندارم و فقط در چارچوب موازین الهی و رضایت همنوعان می توانم با آنان معامله کنم؛ این یعنی قبول بندگی و التزام به تواضع؛ هم چنین،دقیقاً همان گونه که اجازه تکبّرورزی و تحقیر دیگران را ندارم، اجازهٔ تن دادن به بندگی دیگران و قبول حقارت در برابر متکبّران را نیز ندارم؛ آدمی چه خود را از دیگران برتر ببیند و چه کمتر، در هر دو حال لا إله إلا الله را نقض کرده است؛زیرا یا دیگران را خدا ساخته یا خود را، و در هر دو حالت از توحید خارج گشته و خود و دیگران را در جایگاهی غیر از جایگاه اصلی نشانده است و همین است که قرآن، شرک را ظلم نامیده است که معنایش قراردادن چیزی در غیر جای خودش است!

56345545 300x300 - توحید، مادر آزادی و عدالت!توجّه به ماهیت توحید و مدلول اجتماعیِ آن، که پذیرش همپایگیِ بنی آدم و نفی بندگی یکدیگر است، نشان می دهد که اسلامیت با استبداد و مسلمانی با خودکامگی ناسازگاری ذاتی دارد و همگان اعم از حاکم و محکوم باید تلاششان اِعلای فرمان الله و نجات انسانها از بندگی یکدیگر و دعوت همه به بندگی خالق و عادلانه سازی روابط میان انسان ها باشد؛ چنان که صحابه کِرام (رضی الله عنهم) که از رسول الله درس توحید آموخته بودند،در برابر پرسش فرماندهان سپاه ساسانی، مأموریت خود را چنین اعلام کردند:

« نحن قومٌ ابتعثنا الله لنخرج العباد من عباده العباد الی عباده الله و من جور الأدیان إلی عدل الإسلام …»!

ما گروهی هستیم که مأموریم انسان ها را از بندگی یکدیگر برهانیم و به بندگی الله راهنمایی کنیم و آنان را از ستم و تبعیض دیگر مکاتب به عدالت اسلام برسانیم …

آری! توحید همیشه با فرزندان دو قلویش شناخته می شود: آزادی و عدالت! یعنی جنس ریشه و ساقه را از نوع میوه و شاخه ها می توان شناخت و فقدان عدالت، نشانگر کژدینی است؛ چنان که در حدیث نبوی نیز آمده است: جامعه ای که در آن بر اساس عدالت قضاوت نشود و ناتوان نتواند بدون لکنت زبان و اضطراب، حقّ خود را از قدرتمندان مطالبه و دریافت کند، دین پسندانه نیست!

/

  • برچسب ها
  • کارشناس ارشد الهیات (تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی) از دانشگاه تهران؛ دبیر دبیرستان؛ نویسنده، مترجم و محقق

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

    چهار + هفت =