حوادث طبیعی، عذاب یا آزمون؟!

433744 - حوادث طبیعی، عذاب یا آزمون؟!

نویسنده: سیّد یحیی فخرالدینی

رابطه‌ی عذاب الهی با حوادث طبیعی نظیر سیل، زلزله، رانش، خشکسالی و… اصطلاحاً رابطه‌ی «عموم و خصوص من وجه» است.

رابطه‌ی «عموم و خصوص من وجه» یکی از نسبت‌‌های چهارگانه‌ است. این نسبت میان دو مفهومی برقرار است که در برخی مصادیق همپوشانی و اشتراک دارند، اما هر یک دارای مصادیقی است که به خود آن اختصاص دارد. اگر دو مفهوم «سیاه» و «پرنده» ملاحظه شوند چنین نسبتی میان­‌شان وجود دارد. برخی از مصادیق وجود دارد که هم سیاه است و هم پرنده، همانند کلاغ؛ ولی برخی از پرنده­‌ها مانند کبوتر، سیاه نیستند، چنان‌که برخی از سیاه‌ها همانند ذغال نیز پرنده نیستند.

به بیان بهتر می‌توان گفت «بعضی از عذاب‌ها زلزله بوده و بعضی از زلزله‌ها عذاب هستند»؛ همچنین «بعضی از عذاب‌ها زلزله نبوده و بعضی از زلزله‌ها نیز عذاب نیستند.»

پس این گزاره که «هرجا زلزله‌ای اتفاق افتاد حتماً عذاب است» یا این ادعا که «تمام زلزله‌ها عذاب الهی هستند» در هیچ کجای قرآن و سنّت نیامده و فاقد وجاهتِ علمی و شرعی است.

فلذا طرح این ادعا، یک استقرای ناقص بیش نبوده و البته(پناه بر خدا) مصداق «تقول علی الله»(سخن بستن به زبان خدا) است.

این گزاره‌ نیز که «زلزله برای آزمایش نبوده، بلکه صرفاً جهت عذاب است»، خلاف نصِّ صریح قرآن بوده و نشان از کم‌دقّتی و شتابزدگیِ طرح‌کننده آن دارد؛ زیرا خدای متعال در قرآن کریم می‌فرماید:

«وَلَنَبْلُوَنَّکُم بِشَیْءٍ مِّنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِّنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنفُسِ وَالثَّمَرَاتِ ۗ وَبَشِّرِ الصَّابِرِینَ * الَّذِینَ إِذَا أَصَابَتْهُم مُّصِیبَهٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ * أُولَٰئِکَ عَلَیْهِمْ صَلَوَاتٌ مِّن رَّبِّهِمْ وَرَحْمَهٌ ۖ وَأُولَٰئِکَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ»[بقره: ۱۵۵-۱۵۷]

ترجمه: «و قطعا شما را به چیزى از (جمله) ترس و گرسنگى و کاستن در اموال و جان‌ها و محصولات می‌آزماییم و به صبرکنندگان، بشارت بده * (همان) کسانى که چون مصیبتى به آنان برسد مى‏‌گویند ما از آنِ خدا هستیم و به سوى او باز مى‏‌گردیم * بر ایشان درودها و رحمتى از پروردگارشان (باد) و هدایت‌یافتگان(نیز) خود ایشانند.»[بقره: ۱۵۵-۱۵۷]

زلزله‌، نزدیک‌ترین مصداقی است که آزمایش‌های الهی یاد شده‌ در آیات فوق را در بر می‌گیرد و کسی که با مصیبتِ زلزله آزمایش می‌شود هم ترس و گرسنگی را تجربه می‌کند و هم با فقدان مال و جان ثمرات و امکانات روبرو می‌گردد. از سوی دیگر، خدای متعال نیز به صابرین در برابر این مصیبت، مژده‌های بسیار بزرگی داده است.

بنابراین هرکس غیر از خدای متعال و پیام‌آورش(ص) ادعا کند که توان تشخیص عذاب الهی و تفکیک آن از آزمایش الهی را دارد یا اینکه زلزله‌ای را در منطقه‌ای عذاب بخواند، در واقع ادعای علم غیب و به عبارتی ادعای خدایی(پناه بر خدا) در این وجه کرده است. چراکه علم غیب فقط نزد خدای متعال است و بس، و ادعای علم غیب داشتن به مثابه‌ی آن است که آدمی خود را همتراز خدا گرداند.

ما می‌توانیم به صورت عام بگوییم که خداوند اگر بخواهد، می‌تواند زلزله یا هر حادثه‌ی دیگری را وسیله‌ی عذاب قرار دهد؛ اما هرگز نمی‌توانیم و اساساً چنین حقّی نداریم که بگوییم فلان زلزله، عذاب الهی بوده است. از سوی دیگر، صدقِ این ادعا، مستلزم آن است که ثابت شود تمام کسانی که در این زلزله جان ‌باخته‌اند، گناهکار بوده‌اند.

سؤال اینجاست اثبات این پیش‌نیاز، از عهده‌ی چه کسی جُز خدای متعال بر می‌آید؟!

منبع: اصلاح وب

/

  • برچسب ها
  • پورتال اسلامی تبیین

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

    سه + 17 =