عوامل موفقیت در سیرت پیامبر -صلّی الله علیه وسلّم-

IMG19364365 - عوامل موفقیت در سیرت پیامبر -صلّی الله علیه وسلّم-

پیامبر خدا صلی الله علیه و سلم حیات خود را با یتیمی آغاز کرد، بخاطر مزد مختصری گوسفندان قریش را به چرا می‌برد، برای تجارت به استخدام یکی از زنان درآمد و با مشکلات بسیاری مواجه شد تا در ‌‌نهایت، عمر ایشان در حالی پایان پذیرفت که پیشوا و فرمانده آن سرزمین بود. صرف روایت تاریخی سرگذشت این زندگی کافی نیست بلکه لازم است در عوامل موفقیت آن تأمل و تفکر نموده و هر که خواهان موفقیت است از آن بهره جوید.

نسبی بودن موفقیت و بستگی آن به تلاش و آرمان های انسان

رسیدن به هدف، موفقیت نامیده می‌شود که مسئله‌ای گسترده و نسبی است. ممکن است امری برای یک عده موفقیت و‌‌ همان امر برای عده‌ای دیگر شکست محسوب گردد. و موفقیت با آرمان‌ها و آرزوهای انسان بستگی دارد که جزئی از وضعیت انسان است و تفکر و رفتار او بر مبنای آن‌ها شکل می‌گیرد.

برای تحقق موفقیت، اراده انسان، اتخاذ اسباب تحقق آن و مشیت خداوند ضروری است. و مردم در خصوص اهداف و تلاش برای کسب موفقیت چند دسته‌اند:

۱.کسی که زندگی روزمره دارد:

بسیاری از مردم نمی‌دانند چه می‌خواهند و غایت آنچه را که برایش تلاش می‌کنند درک نمی‌کنند و وضع موجودشان آن‌ها را مشغول کرده و از اندیشیدن به آنچه که می‌خواهند باز داشته است، این‌ها افراد تابع و دنباله رو هستند. این گونه افراد به سختی می‌توانند پیشرو و موفق باشند زیرا برای خود هیچ رویایی برای موفقیت و پیشرو بودن ندارند، از مشیت خداوند که دیگر نپرس.

۲.گروهی خواهان موفقیت هستند اما برایشان مقدر نیست:

این گروه رویاهایی – و نه اهدافی – دارند اما راه رسیدن به آن را نمی‌دانند و یا اینکه امور به گونه‌ای پیش می‌رود که اسباب آن در اختیار آنان قرار نمی‌گیرد. می‌توان این‌ها را گروهی دانست که رویای موفقیت را دارند اما اراده و مشیت خداوند با خواسته آن‌ها موافق نیست. این گروه قهرمان و نمونه‌هایی به حساب می‌آیند که به آن‌ها اقتدا می‌شود زیرا بر ماده غلبه کرده‌اند اما در برابر تقدیر ناتوان مانده‌اند و این وصف برای هر مصلح شهید، و یا مسئول صالحی که عزل شده و یا صاحب منصبی که برنامه نافعی داشته اما نتوانسته آن را محقق نماید انطباق دارد. و این دسته از گروه قبلی بر‌تر هستند.

۳.مردمان هدفمندی که مشیت خداوند موافق حال آن‌ها بوده است:

این‌ها کسانی هستند که حقیقتاً می‌دانند چه می‌خواهند و پایدار هستند و از مسیر هدفی که دنبال می‌کنند منحرف نمی‌شوند، به این‌ها صاحب هدف گفته می‌شود و مانند گروه قبل که رویایی دارند اما اسباب آن را نتوانسته‌اند فراهم نمایند نیستند. این دسته اهداف مشخص و دستاوردهای خوبی داشته و تقدیر نیز با ایشان یار بوده است: «وما تشاؤون إلا أن یشاء الله».

عوامل موفقیت در سیره پیامبر صلی الله علیه و سلم

کسی که در بین دو مرحله از زندگی پیامبر از «إقرأ» تا مرحله «ألیوم أکملت لکم دینکم» اندیشه کند نمونه بی‌بدیلی از موفقیت را مشاهده می‌کند، سئوالی را که فرد آینده نگر مطرح می‌کند این است که عواملی که این موفقیت را برای پیامبر صلی الله علیه و سلم رقم زدند چیستند؟ شاید جواب در مواردی که در ذیل گفته می‌شود باشد:

نخست) روشنی هدف به همراه کوشش برای اتخاذ کامل اسباب: وظیفه پیامبر صلی الله علیه و سلم در این دوره زندگی ابلاغ پیام الهی به قریش، اعراب جزیره و دولت های بزرگ آن زمان بود. و این هدف برای پیامبر صلی الله علیه و سلم کاملا روشن بوده و گامهای عملی برای رسیدن به این هدف والا برداشتند.

دوم) پایداری در هدف و تلاش برای رسیدن به آن: مقصود از این، مد نظر قرار دادن همیشگیِ هدف و پیگیری مناسب آن در طی رخداد‌ها و تغییرات شرایط زمانی است تا در ابتدای امر هدف گنگ نباشد و یا پیشنهادات وسوسه کننده و مذاکرات مانع از تلاش برای نیل به هدف نشود. در این باره پیشنهاد قریش برای اعطای مال، همسر و مقام به پیامبر صلی الله علیه و سلم را به شرط دست کشیدن از هدفش می‌یابیم که پیامبر صلی الله علیه و سلم جواب مشهورش را عنوان می‌دارد که «أترون هذه الشمس؟ قالوا: نعم، قال: ما أنا بأقدر على أن أدع لکم ذلک أن تشتعلوا لی منها بشعله». (آیا شما این خورشید را می‌بینید؟ گفتند بله، فرمود:‌‌ همان گونه که شما نمی‌توانید شعله‌ای از آن را برایم بیاورید من هم نمی‌توانم در امر دین تبدیل و تغییری بیاورم).

سوم) گذر از سختی‌ها: گفته می‌شود که راه موفقیت با فرش قرمز و گل سرخ پوشیده نشده است بلکه آکنده از خار‌ها و ناملایمات است اما برای رسیدن به عسل بایستی تحمل نیش زنبور داشت. تسلیم شدن دربرابر سختی‌ها و دست کشیدن از هدف به خاطر مشکلات راه، دیگر هدفمندی نیست، بلکه خیال پروری است. پیامبر صلی الله علیه و سلم سختی آزار و اذیت قریش به او و یارانش و همچنین سختی هجرت و دوری از دیار محبوب خود را به جان خرید.

چهارم) تلاش برای دستیابی به حمایت: به علت اختلاف در دیدگاه‌ها، خواسته‌ها و ادیان، و تمایل هر گروه برای رسیدن به مصالح خود باعث می‌شود که داشتن حسن نیت و رغبت برای تبدیل دنیا به مکانی بهتر برای موفقیت، کافی نباشد. از اینجاست که بسیاری از مصلحان مسیر خود را با مسالمت کامل آغاز کرده و پرچم خود را بر می‌افرازند و گمان نمی‌کنند که کسی بخاطر آنکه گفته پروردگارم الله است کشته شود، اما بعد از مدتی می‌فه‌مند که علاج آهن با آهن ممکن است و اینکه اگر خداوند برخی مردم را با برخی دیگر دفع نکند فساد زمین را فرا می‌گیرد و قدرتمندِ دارا، ندارِ ناتوان را چپاول می‌کند لذا به حکمت «وأعدوا لهم ما استطعتم من قوه» پی برده و قضیه به «أُذن للذین یقاتلون بأنهم ظُلموا» کشیده می‌شود. و از اینجاست که در سیره پیامبر صلی الله علیه و سلم می‌خوانیم که حمایت پدربزرگ و عمو و همسر ایشان از اسباب موفقیت ایشان بوده‌اند و ایشان با ایجاد پیمان‌ها با برخی قبایل عربی، سبب کسب حمایت را فراهم می‌نمودند و همچنین بیعت‌های عقبه اول و دوم: «أبایعکم على أن تمنعونی مما تمنعون منه نساءکم وأبناءکم». (با شما بیعت می‌کنم که همانگونه که از زن و فرزند خود حفاظت و حمایت می‌کنید از من نیز حفاظت و حمایت نمایید).

پنجم) به کارگیری اسباب مادی پیروزی: هر چه می‌گذرد اهمیت استفاده از اسباب موفقیت و پیروزی بیشتر آشکار می‌شود و گفته می‌شود کسی که برای پیروزی برنامه ریزی نکرد برای شکست برنامه ریزی کرده است. دستیابی به دانش و تصویر کاملی از آنچه که انسان می‌خواهد بدان دست پیدا کند برای موفقیت بسیار مهم است، و دستیابی به نهاد‌ها و افراد مناسب و منابعی برای تامین هزینه‌ها برای کسب موفقیت نیز ضروری و دارای اهمیت است. که در سیره پیامبر صلی الله علیه و سلم، در دوستی و اسلام ابوبکر صدیق، عبدالرحمن بن عوف، عثمان، بلال، عمر، سعدبن ابی وقاص، خزرج و بنی هاشم نمود پیدا می‌کند. همچنین شکیبایی و عامل زمان نیز از مهم‌ترین اسباب موفقیت مادی هستند.

ششم) تایید و عنایت ربانی: و این از مهم‌ترین علل پیروزی پیامبر صلی الله علیه و سلم است و عنایت ربانی بر موفقیت سببی ایشان پیشی گرفته است در این گفته خداوند بیاندیش: «ما ودعک ربک وما قلى، وللآخره خیر لک من الأولى، ولسوف یعطیک ربک فترضى». (پروردگارت تو را وا نگذاشته و بر تو خشم نگرفته و مسلما آخرت برای تو بهتر از دنیاست و بزودی پروردگارت آنقدر به تو عطا کند که خشنود شوی). و یا این آیه: «والله یعصمک من الناس». (و خداوند از تو در برابر مردم حفاظت می‌کند). کسی که با دقت سیره پیامبر صلی الله علیه و سلم را مطالعه می‌کند بهترین مثالِ عوامل موفقیت را در آن می‌یابد، که تمام اسبابی که رسول الله صلی الله علیه و سلم برای پیروزی بکار گرفت با تایید و عنایت ربانی ملازم شد.

در پایان ممکن است گفته شود که محمد صلی الله علیه و سلم پیامبر بود و با مراقبت پروردگار پرورش یافته بود و پیروزی و موفقیت او را نمی‌توان مقیاسی برای پیروزی مردم قرار داد، اما اندیشمند می‌فهمد که حقیقت پیروزی و موفقیت در داشتن هدف، و پایداری بر آن علیرغم پیشنهادات وسوسه انگیز و سختی‌ها، داشتن برنامه علمی وعملی برای نیل به هدف است و این‌‌ همان چیزی است که از سیره پیامبر صلی الله علیه و سلم برداشت می‌شود و شایسته است به عنوان اصلی عمومی برای کسب موفقیت، ترسیم شود.

نویسنده: سیکو توری

ترجمه: عبدالله‌ بلوچ

منبع: رسول

/

  • برچسب ها
  • پورتال اسلامی تبیین

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

    هفت + یک =