مطالعه، اساس رشد و تحول

5544555444 - مطالعه، اساس رشد و تحول

نویسنده: سیداحمد جمال‎الدین النورائی

ترجمه: عبدالناصر امینی

الحمدلله رب العالمین، والصلاه والسلام علی سید المرسلین، و علی آله و صحبه أجمعین وبعد:

قرآن مجید مسلمانان را به خواندن و مطالعه تشویق کرده است، آنجا که می‌فرماید: «اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّکَ الَّذِی خَلَقَ = بخوان به نام پروردگارت که آفرید». و بزرگ‎ترین انگیزۀ مسلمان صدر اسلام از تمایل و علاقه به تلاوت قرآن، فراگیری خواندن بوده است. خداوند متعال به مسلمانان امر نمود که قرآن بخوانند: «فَاقْرَؤُوا مَا تَیَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ = بخوانید هرچه از قرآن برای‎تان میسر می‏‌شود» [مزمل: ۲۰] ؛ «وَأُمِرْتُ أَنْ أَکُونَ مِنَ الْمُسْلِمِینَ * وَأَنْ أَتْلُوَ الْقُرْآنَ = و فرمان یافته‌ام که از مسلمانان باشم. و اینکه قرآن را بخوانم» [نمل:۹۱-۹۲]؛ هم‌چنین آنان را به خواندنِ متدبرانه راهنمایی کرده و فرمود: «أَفَلَا یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآَنَ أَمْ عَلَى قُلُوبٍ أَقْفَالُهَا = آیا در قرآن تدبر نمی‏‌کنند، یا بر دل‏‌هایشان قفل‏‌هاست» [محمد:۲۴].

در عصرهای گذشته مسلمانان نیز بر همین روش اقتدا نموده و در باب پرداختن به تعلیم و تعلم، بهره‎گیری از سواد و دانش، اهتمام بر اوقات و در هر شرایطی بر خواندن و مطالعه مداومت نمودن، نمونه‎های شگفت‎آوری از خود به‏ جای گذاشته‌اند که کتاب‏‌ها و آثارشان با وجود اینکه در ادوار مختلف با مشکلات عدیده‏‌ای از قبیل آتش‏‌سوزی و یا ریخته شدن در دریا مواجه بوده است، بهترین گواه بر این مدعا هست و کثرت علما و کتاب‎ها بیانگر خواندن و مطالعۀ بسیار و وسعت معلومات و اطلاعات است.

اهمیت مطالعه:

مطالعه اهمیت زاید الوصفی در ساختار فرهنگ انسانی و اسلامی دارد. مطالعه نقطۀ وصل انسان و دانش‏‌ها بوده و بهترین وسیله برای انتقال معلومات و آگاهی یافتن از دستاوردها، اندیشه‎ها و استعدادها است. دانشمندان این‌ همه نوآوری‏‌های علمی و اختراعات را از مجرای مطالعه به ارمغان آورده‌اند و هر دانشمند و یا فرد نابغه‏‌ای که قدم به این هستی گذاشته و در فنون مختلف علمی مهارت کسب نموده و آثار و اختراعاتی دارد، یقیناً زندگی علمی‎اش را بامطالعه آغاز کرده و آن را ادامه داده است.

5544555444 300x200 - مطالعه، اساس رشد و تحولدر تاریخ باشکوه ما، چنان صفحات اعجاب‌انگیزی از علاقه و محبت بی‏‌نهایت امت ما به مطالعه و کتاب وجود دارد و آن‌قدر حکایات مشهورِ مطالعات بسیار و مستمر بیان‌شده که مجال ذکر کل آن نیست. به‌عنوان‌مثال ابن جوزی رحمه الله (متوفی ۵۹۷ه.) از خود چنین حکایت می‏‌کند: «من از حالات خود سخن می‏‌گویم که از هرگز مطالعه کتاب سیر نمی‏‌شوم، هرگاه کتابی جدید می‏‌بینم گویا گنجی به دست آورده‌ام. باری به فهرست کتاب‎های وقف‌شدۀ مدرسه نظامیه نظری نمودم، قریب به شش هزار مجلد کتاب داشت و هم‌چنین لیست کتاب‎های ابوحنیفه، علامه حُمَیدی و کتاب‎های استادمان عبدالوهاب و ابن ناصر و ابو محمد بن الخشَّاب ـ که چند بار شتر می‏‌شد ـ و کتاب‏‌های دیگری که به آن‏ها دست‌یافته‌ام. و اگر بگویم که: بیست‏ هزار جلد کتاب مطالعه کرده‌ام،‏ شاید بیشتر هم باشد و همچنان نیز در طلب هستم».

آنان به‌صورت عجیبی بر غنیمت شمردن اوقات خود حریص بودند، چنانچه حافظ ابن رجب از ابن عقیل بغدادی صاحب کتاب (الفنون) نقل می‏‌کند که وی در مورد خود گفت: «بی‎نهایت تلاش می‏‌کنم که اوقات طعام خوردن من بسیار کوتاه باشد، به همین خاطر به‌جای نان تازه، کیک خشک را با آب میل می‌کنم؛ به خاطر تفاوت جویدن میان آن دو ( نان تازه وقت بیشتری برای جویدن می‌گیرد برخلاف کیک خشک)؛ تا بیشتر به مطالعه برسم یا به فایده‎ای دست‌یابم که قبلاً نداشتم».

اگر امروز مردم از مطالعه روی‏گردان شده‌اند و هرگاه کتابی به دست می‎گیرند، خواب بر آنان غلبه می‏‌کند، [بدانند که] هرگاه یکی از گذشتگان و اسلاف ما کتابی برای مطالعه برمی‏‌داشت، خوابش می‌‏پرید. ابن جهم گوید: «هرگاه غیر از اوقات خواب، چُرت به سراغم‏ می‏‌آمد ـ و بدترین چیز خواب اضافه از ضرورت است ـ و این حالت بر من چیره می‏‌شد، کتابی از کتاب‏‌های حکمت برمی‌داشتم و چون از مطالعۀ کتاب بهره می‎گرفتم و حاجتم برآورده می‏‌شد، آرامش وجودم را فرا می‌گرفت و خوشحالیِ ناشی از فهمیدن و دریافتن مطالب کتاب چنان قلبم را در بر می‏‌گرفت و بیدارم می‎کرد که صدای [دل‌خراش] درازگوش و یا وهم نابودی و متلاشی شدن خانه نمی‌تواند آن‌گونه بیدارگر باشد».

شیوه‏‌های رشد سطح مطالعات:

هر فردی که مقداری سواد، در حد خواندن و فهمیدن جملات داشته باشد می‌تواند سطح مطالعات خود را رشد دهد، البته به شرطی که علاقۀ زیاد و همت بلندی داشته باشد. مطالعه نیز مانند هر کار و فعالیتی نیاز به تکرار و تمرین مداوم دارد. همچنین لازم است که وقت را دقیقاً تنظیم کرده و از برخی برنامه‌های موردعلاقه خود [جهت استمرار تمرین مطالعه] بگذرد و مطالعه را بخشی اساسی از برنامه‏‌های مهم روزمره قرار دهد. البته باید در نظر داشت که خلوص نیت برای رضای خداوند متعال بسیار مهم است تا مطالعه به عبادت تبدیل شود.

برای رشد سطح مطالعات گام‎های عملی ذیل را دنبال کنید:

ـ سطح مطالعاتت را دریاب تا بتوانی برای افزایش آن اقدام کنی؛ نقطه‏‌های ضعفت را شناسایی کن که آن را به قوت تبدیل کنی. بهتر است از افرادی که در زمینۀ مطالعه تجربه‌ دارند کار بگیری و از تجربیاتشان استفاده کنی.

ـ از روش مطالعۀ خاموش و ساکت کار بگیر. بسیاری از ما هنگام مطالعه لب‏‌های خود را نیز حرکت می‏‌دهیم‏ و نمی‏‌دانیم که این کار سبب کُند شدن سرعت مطالعه و کم شدن میزان فهم مطالب می‏‌گردد.

ـ ابتدا به‏ صورت گام‌به‌گام از کتاب‏‌های مورد علاقه‌ات شروع کن. هر فرد برای آغازِ روند مطالعه باید از کتاب‏‌هایی شروع کند که به آن علاقه دارد و به همین ترتیب به‌تدریج وقتی‌که علاقه و ملکۀ مطالعه در او ایجاد شد، پس‌ازآن به‌سوی کتاب‏‌های علمی برای رشد شخصیت علمی خود قدم بردارد.

ـ  برنامه‏‌ای روزانه برای مطالعه تعیین کن.

ـ  بر مطالعه مداومت کن، زیرا که [پیامبر صلی الله علیه وسلم فرموده‌اند:] «بهترین عمل نزد الله آن است که فرد بر آن مداومت کند، گرچه اندک باشد».

ـ دانستن اینکه علما در مطالعات خود چه همت والایی داشته‌اند و باید آن‏ها را الگوی خود قرارداد، بسیار مهم است.

ـ برای مطالعه وقت مناسبی در نظر بگیر.

خُو گرفتن با مطالعه:

برای خو گرفتن با مطالعه لازم است که برنامه‎های ذیل را دنبال کرد:

ـ تصمیم قطعی و علاقۀ صادقانه جهت روی‏آوری به مطالعه.

ـ انتخاب کتاب‎هایی که مناسب سطح فهم و آگاهی‏‌های فرد باشد و ترجیحاً برای آغاز از کتاب‏‌های کم‏ حجم‎تری شروع کند تا در مدت اندکی به پایان برسد، این روند تأثیر بسزایی در فرد خواهد داشت و احساس می‌کند که توانسته است مطالعه یک کتاب را به پایان برساند. همچنین در این فرایند، کتاب‏‌ها را با موضوعاتی که تمایل به دانستن آن دارد، انتخاب کند، این امر نشاط‌آور  است و از خسته شدن جلوگیری می‌کند.

ـ هر شخص همواره از تمرین و ممارست مداوم می‌تواند چیزی بیاموزد و با مشق و تمرین است که می‌توان به کمال رسید. این قاعده بر امر مطالعه نیز صدق پیدا می‏‌کند و فرد باید به‌صورت تدریجی مطالعه را آغاز کرده و بر آن مداومت نماید.

ـ تعیین کردن وقت ثابتِ روزانه برای مطالعه.

ـ برنامه‌ریزی دقیق و مشخص برای مطالعه.

ـ هم‌نشینی با افرادی که عاشق مطالعه‌اند و پیوسته مطالعه می‏‌کنند.

اهمیت برنامه‌ریزی برای مطالعه:

برنامه‌ریزی برای مطالعه بسیار مهم است به‌طوری‌که هر فرد از دوران کودکی نیاز به مطالعۀ مناسب با سطح فهم خود دارد و به تعبیری دیگر کتاب‏‌های مناسب برای مطالعۀ کودکان با کتاب‏‌های مخصوص نوجوانان، جوانان و افراد مُسن بسیار تفاوت دارد. هر مرحله‏‌ای مواد مطالعاتی مناسب خود را دارد. به‌عنوان‌مثال اگر یک دانشجو داستان سنگ باد را از مجلات مطالعه کند وقت خود را ضایع کرده است و یا مطالعه کتاب‏‌هایی مانند رسایل احزان، حدیث القمر و یا وحی القلم از رافعی برای دانش‌آموز مرحلۀ ابتدایی و یا متوسطه هرگز مناسب نیست. زیرا فهم مطالب و درک شیو‏ه‎های نگارشی چنین کتاب‎هایی در سطح دانشجویان است. عقل انسان در چندین مرحله و به‌صورت متوالی رشد و نمو می‎کند و باید از ظرفیت‏‌های آن، مناسب با سنین عمری آن کار گرفته شود.

تندخوانی:

در امر مطالعه دو حقیقت مسلم وجود دارد که در آن هیچ بحث و مناقشه‏‌ای نیست:

۱ـ هدف اصلی و نهایی از مطالعه فقط خواندن نیست بلکه فراگیری و درک مطالب است.

۲ـ ذهن و عقل می‏‌خواند نه چشم‎ها.

پس لازم است که هنگام مطالعه این دو حقیقت را مدنظر داشته باشیم.

سلف صالح رحمهم الله از فن‌های تندخوانی در مطالعه استفاده و چنین راهنمایی کرده‌اند:  «مُحَدِّث باید به‌سرعت راه رود، سریع بنویسد و تند بخواند» به خاطر اینکه کامل بتواند از وقتش بهره برده و بیشترین استفاده را از دوران تحصیلی خود بکند. امام تاج‌الدین سبکی رحمه الله در طبقات خود در مورد امام ابن دقیق العید گفته است: «برنامه‌های عبادی و علمی وی در شب‏‌ها بسیار عجیب بود، گاهی تمام شب را دربر می‏‌گرفت و یک جلد یا دو جلد کتاب مطالعه می‏‌کرد».

خو گرفتن با مطالعۀ صحیح اساس و مبنایی است که خوب و تند خواندن می‏‌تواند بر آن استوار باشد. تندخوانی برای فهم مطالب بهتر از کُند خوانی است و مشهور است که دانش‎آموزی که تند می‌خواند باهوش و زود فهم‏‌تر است و در امتحانات نتایج بالاتری کسب می‎کند. زیرا که چنین دانش‏‌آموزی، برعکس دانش‏‌آموزی که کُند می‌خواند می‏‌تواند با فن تندخوانی چند مرتبه درس‎هایش را تکرار کند. البته شالودۀ تندخوانی برنامۀ منظم و تمرین مستمر است

فن تندخوانی ازنظر تحولات معلوماتی جدید بسیار مهم و ضروری است و هم‌چنین بهترین نوعِ مطالعه است، زیرا وقت کم‌تری در بر می‏‌گیرد و می‏‌توان مطلب را بهتر فهمید.

تندخوانی رابطۀ زیادی بافهم مطلب دارد و این فهم منجر به بلوغ فکری فرد و به دست آوردن گنجینه‏‌ای از واژگان خواهد شد. برای تمرین تندخوانی لازم است که از کتاب‏‌های آسان‏‌تر شروع کند سپس به‌تدریج به مطالب مشکل‏‌تر بپردازد و سرعت مطالعه خود را رشد دهد تا بتواند به نحو احسن با این فرهنگ و تمدن و بزرگ مواجه شده [و از آن استفاده کند]. معروف است، کسی که در تندخوانی مهارت دارد با نهایت سرعتی که بتواند مطلب را بفهمد، صفحه کتاب را از نظرش می‏‌گذراند.

برای افزایش سرعتِ مطالعه و فهم بهتر مطلب نیاز به تمرین منظم است. بعضی‎ها معتقدند که هرچه مطلب را سریع‌تر بخوانید، مطلب بهتر فهمیده می‏‌شود، در حالی‏ که این پندار اشتباه است. تحقیقاتی که در این زمینه انجام‌گرفته نشان می‏‌دهد که اکثر کسانی که مطلب را به‌سرعت می‏‌خوانند، مطلب خوانده‌ شده را از دیگران بهتر نفهمیده‌اند. اما می‏‌توان گفت که برای فهم مطلب، تند ‏خواندن از کُند خواندن بهتر است زیرا که می‏‌توان مطالب بیشتری مطالعه کرد.

روش‏‌های تندخوانی:

۱ـ ساکت و آرام خواندن:

این نوع خواندن بهترین شیوه در تسریع مطالعه بوده و اساس چنین مطالعه‏‌ای تمرکز و خواندن با چشم (مرور جملات و عبارات با چشم) بدون حرکت دادن لب‏‌ها است. همچنین از زمزمه کردن باید اجتناب کرد، زیرا چنین کاری روند مطالعه را کُند می‏‌کند. پس باید کوشش کرد که دید را به‌سرعت از آخر یک سطر به ابتدای سطر بعدی انتقال دهیم، زیرا در این کار هرچه کُندتر پیش برویم، دست آورد ما از مطالعه کمتر خواهد بود. باید به یاد داشته باشیم که ما با زمان در رقابت هستیم و هر ثانیه‏‌ای که از دست بدهیم، به همان میزان دستاورد مطالعاتی ما کاهش خواهد یافت. ما می‏‌خواهیم از ثانیه‏‌ها بهره‎برداری کنیم چون‌ که ساعت‏‌ها از ثانیه‏‌ها تشکیل‌ شده است.

یکی دیگر از فوایدِ سرعت انتقال دید بر سطرها، جلوگیری از پراکندگی فکر و ضعف تمرکز هست، پس باید بر مطلبی که می‏‌خوانیم تمرکز داشته و از فکر کردن به چیزی دیگر بپرهیزیم.

گاهی خواننده مضطرب است که سرعت مطالعه برحسب فهم و استعیاب بر مطلب است، این اضطراب با دقت به دو نکته از بین خواهد رفت:

اول اینکه سرعت مطالعه باید مطابق با موضوع موردنظر باشد و دیگر اینکه نفهمیدن مطلب می‏‌تواند غیر از تندخوانی دلایل دیگری نیز داشته باشد، مانند کمبود اندوخته‎های مطالعاتی و فرهنگی، عدم تسلط بر واژگان و بدتر از همه عادت نداشتن به مطالعه و کتاب‌خوانی به‌نحوی‌که روزها و سال‏‌ها بگذرد و حتی نتواند یک کتاب مطالعه کند.

گاهی برخی‏‌ها گمان می‎کنند که تندخوانی سبب کاهش یادآوری مطالب می‏‌شود، [چنین نیست] بلکه یادآوری یک مطلب مرتبط با تکرار مطلب است نه تند خواندن آن. باید دانست که دانستن مطلب همگام با سرعت و تندخوانی است و از آن عقب نمی‏‌ماند، اما با کُند شدن سرعت مطالعه فهم مطلب نیز کُند خواهد شد.

عقل انسان چنان توانمند است که در یک دقیقه می‏‌تواند بیش از ۵۰۰۰۰ کلمۀ خوانده‌ شده را بفهمد، پس بنابراین مشکلی در فهم وجود ندارد بلکه مشکل اصلی عدم اراده و تصمیمی قوی بر مطالعه است. توانایی فکری‏ای که خداوند به ما عطا فرموده است بنابر دلایل پوچ و اوهامی که برای خودساخته‌ایم، عاطل و باطل مانده است.

۲ـ استفاده از انگشت سبابه در مطالعه:

این کار مهم است و می‏‌توان با چشم‎ها حرکت انگشت سبابه را [بر روی سطرهای کتاب] دنبال کرد. خواننده می‏‌تواند تا پایان مطالعه انگشت سبابۀ خویش را زیر سطرها حرکت دهد؛ این کار به چشم‏‌ها نیز کمک می‏‌کند با سرعت معینی مطالعه مطالب را دنبال کند.

۳ـ  ترک و یا کاهش برگشت و تکرار مطالب:

برگشت و تکرار مطالب فرد را به عقب‏‌گرد همیشگی وادار می‎کند؛ تکرار کلمات، جمله‏‌ها و یا پاراگراف‏‌هایی که قبلاً  آن را مطالعه کرده اما احساس می‏‌کند که آن را نفهمیده و یا خوب نفهمیده است. این کار اگرچه برخی تحقیقات نشان داده است که توانایی درک و فهم مطلب را بالا می‏‌برد، اما در واقع منجر به کُندخواندن، فشار سنگین بر چشم‏‌ها و ضعف فهم می‏‌شود. البته مشکل نگرانی از عدمِ فهم برخی از کلمات یا عبارت‏‌ها به‌زودی با تمرینات مستمر و مداوم از بین خواهد رفت و وسوسۀ اینکه کل مطلب را نمی‌تواند درک کند را از خود باید دور کند و بداند که تمامی تحقیقات تأکیددارند که استمرار در تندخوانی بدون بازبینی مطالب استیعاب کلی را بالا می‏‌برد.

چگونه از مطالعه بهره ببرید:

خواننده باید از مطالعه‎اش بهره برده و آنچه را که تمنا و آرزو دارد، به دست بیاورد و زحمات وی بیهوده ضایع نشود. برای این کار هیچ‌چیزی سودمندتر از نوشتن و یادداشت‎برداری نیست. چون می‏‌تواند مطلبی سودمند، نقل‌قولی خوب، نوشته‎ای مدلل، ترتیب مبتکرانه، حکمت‏‌ها و سخنان نغز، استنباطات ظریف، لطایف و اشارات، مثال‏‌ها و نظرات و… را ثبت و یادداشت کند.

در حین مطالعه هرگاه به نکتۀ علمی مهم، سخن نغز، نظر و رأی صحیح و محکم رسید، فوراً آن را یادداشت و ثبت کند. امام نووی رحمه الله به یکی از طلاب همین روش را چنین توصیه کرد: «هرگز نکتۀ علمی‏‌ای را که می‏‌شنوی و یا می‏‌بینی، ناچیز مشمار، بلکه آن را یادداشت کن و سپس بر خواندن و مطالعۀ نوشته‏‌هایت مداومت نما».

مردم در ثبت و یادداشت مطالب مهم و سودمند، روش‏‌های مختلفی دارند، برخی‎ها برای نوشتن مطالب سودمند و اعجاب‌انگیز از دفتر استفاده می‏‌کنند و گروهی دیگر مطالب خود را بر روی اوراق نوشته و سپس در فایلی جمع‏‌آوری می‏‌کنند و برخی افراد نیز قطعه‏ کاغذهایی شبیه به کارت استفاده می‏‌کنند. همچنین می‏‌تواند مطالب خود را در کامپیوتر ثبت و ذخیره کند و برای این کار نرم‌افزارهای مخصوصی نیز وجود دارد. به‌ هر حال هر یکی از این روش‏‌ها می‏‌تواند کارآمد باشد، اما دو چیز بسیار مهم است:

اول: یادداشت و جمع‌آوری این مطالب و اعتماد نکردن به حافظه، زیرا که ممکن است فراموش شود یا وقت ضرورت به ذهن نیاید. پس این مطالب ضایع‌شده و فقط حسرتش باقی خواهد ماند. امام نووی رحمه الله گوید: «به دست آوردن فواید [علمی] را هرگاه به آن دسترسی داشتی به تأخیر مینداز ـ اگرچه اندک باشد ـ  زیرا تأخیر آفاتی دارد و در وقت بعدی می‎توانی مطلبی جدید حاصل نمایی». این نصیحت و ملاحظۀ ارزشمند از شخصیتی است که الگو  و مقتدای اهل مطالعه و مؤلفین است، پس آن را محکم بگیر.

دوم: مطلب را با دقت نقل کرده و برایش عنوانی نیز انتخاب نماید و مشخصات کامل کتاب را نیز یادداشت کند.

همچنین بر هر طالب علمی لازم است که دفتری خاص برای یادداشت نکاتی که گاهی به ذهنش خطور می‏‌کند داشته باشد. امام بخاری رحمه الله که کوه علم و دانش و حافظه بود، گاهی نیمه‏‌های شب چندین مرتبه از خواب برمی‏‌خاست تا نکتۀ علمی‌ای که به ذهنش رسیده است را یادداشت کند. حافظ ابن کثیر رحمه الله نقل می‏‌کند: «گاهی امام بخاری رحمه الله نیمه‏‌های شب از خواب بیدار می‏‌شد و چراغ را روشن کرده و نکته‏‌ای که به ذهنش رسیده بود را می‌نوشت سپس چراغ را خاموش کرده و استراحت می‏‌کرد، چند لحظه بعد دو مرتبه بیدار شده و چنین می‏‌کرد و این کار در یک‌ شب چندین بار تکرار می‌شد و حتی گاهی تقریباً ۲۰ مرتبه چنین می‏‌کرد».

پشنهادات عمومی:

ـ باید خصلت و عادت چنان باشد که هر کتابی را که به دست می‏‌گیری قبل از گذاشتن در طاقچۀ کتابخانه، فایده‌ای از آن حاصل کنی.

ـ سعی کن در منزل اتاقی برای مطالعه اختصاص دهی (کتابخانه منزل).

ـ یک مبلغ مشخصی را به‌صورت ماهانه به خرید کتاب اختصاص بده و هنگام خرید کتاب از متخصصین هر فن مشورت بگیر و همچنین در مورد نوعیت چاپ کتاب و تحقیقی که بر آن صورت گرفته نیز نظرخواهی کن.

ـ سعی کن از هر فنی بهره‏‌ای ببری و کتاب‏‌های اساسی آن فن را مطالعه کن.

ـ حتماً از کتاب‏‌های مؤلفینی که  نوآوری و ابداع دارند مطالعه کن.

ـ هنگام مطالعه باید از صحت جسمی کامل برخوردار باشید، حتی کوچک‌ترین فشاری احساس نکنید. نور باید کافی باشد و از مکان‏‌های شلوغ و پر سروصدا نیز دوری جویید و درجه حرارت هوا نیز مناسب باشد، در این صورت تمرکز و دقت بیش‌تری حاصل می‏‌شود.

ـ اتاق‌خواب برای مطالعه مناسب نیست، زیرا ضمیر ناخودآگاه علائمی از خود بروز می‏‌دهد که سبب فتور و خواب‌آلودگی می‏‌شود.

ـ تمام حواست و فکرت را به کتابی که مطالعه می‏‌کنی متمرکز کن.

ـ زمان مناسبی برای مطالعه انتخاب کن و در برنامه روزانه‌ات مقدار زمان معینی برای مطالعه در نظر بگیر و نیازی به زیاده‌روی هم نیست، مقدار زمانی که بتوانی هر روز بر آن مداومت کنی.

ـ برای مطالعه برنامه‌ریزی کن. برای زندگی‌ات نیز برنامه داشته باش که البته مطالعه یک قسمت اساسی و مهم آن باشد. در این برنامه تعیین کن که در یک ماه و یا یک سال چند کتاب باید مطالعه کنی.

ـ گاهی با صدای بلند بخوان تا خواندن صحیح و بیان سلیس را نیز بیاموزی.

ـ هنگام مطالعه، قلمی به دست داشته باش و ملاحظات و نکات مفید اعجاب‏‌انگیز و علمی را علامت‏‌گذاری کن. برای کتاب فهرست خاصی درست کن که شامل این مطالب مشخص‌شده باشد.

ـ هر از گاه از کتابخانه‏‌های عمومی بازدید کرده و خود را در آن‏ها عضو کن. با افراد باهمت و دوستداران کتاب و افرادی که مطالعۀ مداوم و مستمر دارند، هم‌نشینی کن.

ـ برای هر مرحلۀ سِنِّی و سطح فرهنگی کتاب‎های مناسب آن را انتخاب نموده و مطالعه کن و سعی کن که سطح مطالعاتت را ازنظر کیفی و کمّی ارتقا دهی.

ـ نکات ظریف علمی را یادداشت و تدوین کن.

ـ حتماً کتابی پیرامون ادب طلبِ علم، ادبِ رفتار با استاد و ادب کتاب، مطالعه کن.

ـ هرگاه مطالعه کتابی را به پایان رساندی، برای مؤلفش دعای خیر کن زیرا که او بر تو حق دارد و به تو نفعی رسانده است، پس با دعا و طلب مغفرت جبران کن.

ـ مطمئن باش که یک کتاب مهم را دومرتبه خواندن بهتر خواندن دو کتاب است.

ابتداً و انتهاءً از الله متعال کمک و مدد بخواه و نیتت را خالصانه گردان.

/

  • برچسب ها
  • • معاون اداری، فرهنگی و استاد دارالعلوم کابل. • از ولایت غور افغانستان. • متولد ۱۳۶۴هـ.ش. زاهدان (ایام هجرت). • حافظ قرآن کریم و فارغ التحصیل دارالعلوم زاهدان . • لیسانس شرعیات.

    • facebook
    • flickr

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

    چهارده − نه =