نماز استسقاء / فقه شافعی

tabyeen.com

tabyeen.com

نویسنده: شیخ موسی بازماندگان

اسباب خشکسالی و کمبود باران

عَن ابْنِ عُمَرَ رضی الله عنهما أَنَّ النَّبِیَّ صلی الله علیه وسلم قَالَ : «لَمْ یَنْقُصْ قَوْمٌ الْمِکْیَالَ وَالْمِیزَانَ إلَّا أُخِذُوا بِالسِّنِینَ وَشِدَّهِ الْمَؤُنَهِ وَجَوْرِ السُّلْطَانِ عَلَیْهِمْ وَلَمْ یَمْنَعُوا زَکَاهَ أَمْوَالِهِمْ إلَّا مُنِعُوا الْقَطْرَ مِنَ السَّمَاءِ وَلَوْلَا الْبَهَائِمُ لَمْ یُمْطَرُوا». (ابن ماجه/ حسن/ ۴۰۰۹)

از ابن عمر رضی الله عنهما روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: گروهی در میزان و ترازو کم نمی‌کنند، مگر اینکه خشکسالی و سختی در کسب رزق و روزی دامنگیر آنها شده و حاکم ظالم بر آنها مسلط می‌شود وزکات اموالشان را نمی‌پردازند، مگر اینکه باران از آنها قطع می‌شود و اگر چهارپایان نبودند باران نمی‌بارید.

«با نیامدن باران و خشکسالی مستحب است مردم برای طلب باران به مصلی رفته ونماز استسقاء بخوانند.»

انواع استسقاء و طلب باران رسول الله صلی الله علیه وسلم

۱- رفتن به مصلی برای ادای نماز استسقاء. (ترمذی/ حسن صحیح / ۵۵۹ )

۲- دعای استسقاء در حین خطبه‌ی جمعه. ( بخاری /۹۳۳۳ )

۳- در غیر از روز جمعه بالای منبر رفته و دعای طلب باران نمودند بدون اینکه نمازی بخوانند. ( ابن ماجه/ صحیح/ ۱۲۶۹)

۴- در حالی که در مسجد نشسته بود دست خود را بالا برده و طلب باران می ‌کرد.

۵- در منطقه‌ای از مدینه به نام الزوراء ایستاده، در همان حالت طلب باران نمودند. ( ابوداود/ صحیح/ ۱۱۶۸)

۶- در بعضی از غزوات به علت نبودن آب طلب باران می‌کرد. (این موارد خلاصه شده از کتاب زاد المعاد است.)

وقت نماز استسقاء

رسول الله صلی الله علیه وسلم به هنگام طلوع خورشید برای نماز استسقاء بیرون رفتند؛ ولی جایز است در غیر این وقت به جا آورده شود مثلاً بعد از نماز عصر؛ زیرا از جمله نماز های سبب دار به حساب می‌آید. (مغنی المحتاج ۱/۴۳۹)

کیفیت رفتن به نماز استسقاء

ابن عباس رضی الله عنهما می‌گوید: رسول الله صلی الله علیه وسلم با تواضع و فروتنی و با پوششی ساده که هر روز می‌پوشید (لباس کار) با تضرع و ابراز ضعف و ناتوانی و ترس نسبت به درگاه خداوند و با آرامش به سوی نماز می‌رفتند. (ترمذی/ صحیح/۵۵۹)

tabyeen.com

tabyeen.com

کیفیت نماز استسقاء

ابن عباس رضی الله عنهما می‌گوید: رسول الله صلی الله علیه وسلم نماز استسقاء را همانند دو رکعت نماز عید ادا نمودند. (ترمذی/ حسن صحیح/ ۵۵۹)

در رکعت اول هفت تکبیر و در رکعت دوم پنج تکبیر گفته می‌شود.

توجه: نماز استسقاء اذان، اقامه، سنت قبلیه و بعدیه ندارد.

خطبه ی استسقاء

طبق احادیث صحیح خطبه‌ی استسقاء شامل ذکر و یاد خدا و تشویق به طاعت و بندگی و امر به دوری از معصیت و گناه و کثرت استغفار و دعا برای رفع خشکسالی می‌باشد. (بخاری/ ۱۰۲۲- ۴۸۲۱- ۱۰۱۵)

رسول الله صلی الله علیه وسلم در هنگام خطبه رو به قبله کرده و ردای خویش را معکوس نمودند. ( بخاری / ۱۰۲۲- مسلم/ ۸۹۴)

کیفیت دعا کردن در استسقاء

انس بن مالک رضی الله عنه می‌گوید: رسول الله صلی الله علیه وسلم را دیدم که دستش را در دعا آن قدر بالا برده که سفیدی زیر بغل ایشان دیده می‌شد. (مسلم/۸۹۵)

مستحب است که به هنگام بالا بردن دستان در دعای استسقاء، به فال خیر و تغییر وضعیت موجود کف دستانمان رو به زمین و پشت آن را رو به آسمان کنیم. (مسلم/۸۹۵)

توجه: مأمومین هم به صورت عادی دست ها را بالا ‌برده و دعا می‌کنند.

دعاهای طلب باران

عَنْ أَبِی هُرَیْرَهَ رضی الله عنه قَالَ، قَالَ رَسُولُ اللهِ صلی الله علیه وسلم :«مَنْ لَمْ یَسْألِ اللهَ یَغضَبْ علیه». (ترمذی/ حسن/ ۳۳۷۳)
از ابوهریره رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: هر کس دعا نکند خداوند بر او خشم می‌گیرد.

عَنْ أَبِی هُرَیْرَهَ رضی الله عنه قَالَ، قَالَ رَسُولُ اللهِ صلی الله علیه وسلم :«اُدْعُوا اللَّهَ وَأَنْتُمْ مُوقِنُونَ بِالإِجَابَهِ، وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ لا یَسْتَجِیبُ دُعَاءً مِنْ قَلْبٍ غَافِلٍ لاه». (ترمذی/ حسن/ ۳۴۷۹)
از ابوهریره رضی الله عنهروایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند:« از خداوند در حالی که یقین دارید دعایتان قبول می‌گردد بخواهید و بدانید که خداوند دعا را از قلب غافل قبول نمی‌کند.»

*****

« أللَّهُمَّ اسْقِنا ، أللَّهُمَّ اسْقِنا ، أللَّهُمَّ اسْقِنا» . (بخاری/۹۶۷)
پروردگارا! از تو باران می‌خواهیم ، … .

« اللَّهُمَّ أَغِثْنَا ، اللَّهُمَّ أَغِثْنَا». (بخاری/۹۳۳)
خدایا! تو را به فریاد می‌خوانیم ، … .

« اللَّهُمَّ اسْقِنَا غَیْثًا مَرِیئًا مَرِیعًا طَبَقًا عَاجِلاً غَیْرَ رَائِثٍ نَافِعًا غَیْرَ ضَارٍّ ». (ابن ماجه/ صحیح/ ۱۲۶۹)
خداوندا! برای ما بارانی بفرست که عاقبت و پایانی خوب و نیک داشته، پر برکت باشد و همه جا را بپوشاند، زود باریده و تأخیر نداشته باشد، مفید و بی‌ضرر باشد.

« اللَّهُمَّ اسْقِ عِبَادَکَ وَبَهَائِمَکَ وَانْشُرْ رَحْمَتَکَ وَأَحْىِ بَلَدَکَ الْمَیِّتَ». (ابوداود/حسن/ ۱۱۷۶)
خداوندا! برای بندگان و چهارپایانت باران بباران و رحمتت را بگستر و سرزمینت را که مرده است زنده بگردان.

« اللَّهُمَّ اسْقِنَا غَیْثًا مُغِیثًا مَرِیئًا مَرِیعًا نَافِعًا غَیْرَ ضَارٍّ عَاجِلًا غَیْرَ آجِلٍ ». (ابوداود/ ۱۱۶۹)
خداوندا! فوری و بدون تأخیر بارانی نجات دهنده، گوارا، پر برکت، مفید و بدون ضرر بر ما فرو فرست.

« اللَّهُمَّ سُقْیَا رَحْمَهٍ وَلَا سُقْیَا عَذَابٍ وَلَا مَحْقَ وَلَا بَلَاءَ وَلَا هَدْمَ وَلَا غَرَقَ ، اللَّهُمَّ عَلَى الظِّرَابِ وَمَنَابِتِ الشَّجَرِ ، اللَّهُمَّ حَوَالَیْنَا وَلَا عَلَیْنَا ، اللَّهُمَّ اسْقِنَا غَیْثًا مُغِیثًا مَرِیئًا هَنِیئًا مَرِیعًا غَدَقًا مُجَلَّلًا عَامَّا طَبَقًا سَحًّا دَائِمًا ، اللَّهُمَّ اسْقِنَا الْغَیْثَ وَلَا تَجْعَلْنَا مِنَ الْقَانِطِینَ اللَّهُمَّ إِنَّ بِالْعِبَادِ وَالْبِلَادِ وَالْبَهَائِمِ وَالخَلْقِ مِنَ الْبَلَاءِ وَالجَهْدِ وَالضَّنْکِ مَا لَا نَشْکُو إِلَّا إِلَیْکَ ، اللَّهُمَّ أَنْبِتْ لَنَا الزَّرْعَ وَأَدِرَّ لَنَا الضَّرْعَ وَاسْقِنَا مِنْ بَرَکَاتِ المَاءِ وَأَنْبِتْ لَنَا مِنْ بَرَکَاتِ الْأَرْضِ ، اللَّهُمَّ ارْفَعْ عَنَّا الجـَهْدَ وَالجـُوعَ وَالْعُرْیَ وَاکْشِفْ عَنَّا مِنَ الْبَلَاءِ مَا لَا یَکْشِفُهُ غَیْرُکَ ، اللَّهُمَّ إِنَا نَسْتَغْفِرُکَ إِنَّکَ کُنْتَ غَفَّارًا فَأَرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَیْنَا مِدْرَارًا» (کتاب الحاوی باب الدعاء فی الاستسقاء)

عنِ ابْنِ مَسْعُودٍ رضی الله عنه قال، قال رسُول الله صلی الله علیه وسلم: «مَنْ قال: أَسْتَغْفِرُ الله الذی لا إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الحَیُّ القَیُومُ وأَتُوبُ إِلَیهِ، غُفِرَتْ ذُنُوبُهُ وإِنْ کَانَ قَدْ فَرَّ مِنَ الزَّحْفِ». ابوداود/صحیح ۱۳۵۸

از ابن مسعود رضی الله عنه روایت شده که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «هر کس بگوید: أَسْتَغْفِرُ الله الذی لا إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الحیُّ الْقَیُّومُ وأَتُوبُ إِلَیهِ: طلب آمرزش می‌کنم از خدایی که هیچ خدایی جز او نیست و زنده و پایدار است و به درگاه او توبه می‌کنم، گناهانش آمرزیده می‌شود اگرچه از جنگ هم فرار کرده باشد».

منبع: مجتمع دینی اهل سنت و جماعت بندرعباس

/

  • برچسب ها
  • دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

    شانزده − دوازده =