اجتماعیمقالات

اخلاق اسلامی وتهذیب نفس

الحمد الله رب العالمین والصلاه والسلام علی سیدالمرسلین محمد وآله واصحابه اجمعین اما بعد
تنها راه رسیدن به سعادت ورستگاری انسان اخلاق اسلامی است که انسان را با دیگر همنوع خود نزدیک کرده و باعث ارتباط صمیمانه می گردد،
بطور واضح همین اخلاق و برخورد رسول الله(ص)بود که جهانی را منور ساخت.ونیزتنها راه رسیدن به قرب الهی و فلاح دارین تزکیه و تهذیب نفس است
که انسان را از منجلاب فساد فکری وفطری رهائی می بخشد وباعث دوری از رذایل و انحراف ذهنی می گردد.که قرآن به صراحت بیان می دارد.
« قد افلح من زکّها، و قد خاب من دسّها » به راستی کامیاب شد آنکس که نفس خویش را از آلودگیها پاک کرد.وزیانکار شد آن کس که خود را آلوده کرد.(.شمس/۹-۱۰)

وازسوی دیگر حکمت و فلسفه بعثت پیامبر اکرم(ص)را تعلیم و تربیت انسانها و تکمیل مکارم و محاسن اخلاق بر شمرده است.ومی فرماید:
« هو الذی بعث فی الامّیّین رسولاًً مّنهم یتلوا علیهم آیاته و یزکّیهم و یعلّمهم الکتاب و الحکمه وان کانوا من قبل لفی ضلال مّبین » اوست آنکه برانگیخت
در ناخواندگان پیامبری از میانشان که می خواند برایشان آیات اورا وپاک می کند آنها را و می آموزد آنها را کتاب و دانش و هر آئینه آنها بودند پیش از این
در گمراهی آشکار.(جمعه/۲)
ونیز دراین رابطه رسول گرامی(ص) می فرمایند: «عن أبی هریره(رض) إنما بعثت لأتمم مکارم الأخلاق» همانا من از طرف خداوند برانگیخته شدم تا مکارم اخلاق را به کمال وتمام برسانم. (کنزالعمال،ج۳/۵۲۱۴)
در این راستا آنحضرت(ص) بهترین الگوی واُسوه ایی ارزشمند بودند،تا آنجا که خداوند متعال در ستایش آنجناب می فرمایند:
«وانک لعلی خُلق عظیم» همانا تو دارای بزرگترین اخلاق هستی.( قلم/۴)

لذا در وجود همه انسانها غریزه هایی همچون حس حق جویی،کمال طلبی،حب ذات ، حب دنیا و…وجود دارد که تمام حرکتها و فعالیتهای داخلی و خارجی
وی از آن بر خواسته و از آن متأثر می شوند و بدون شک هیچ یک از اغرازی که دروجود انسان به ودیعت نهاده شده بی فایده و عبث آفریده نشده اند،
که در ساختمان روح وجان او نقش حیاتی دارند اما اگر این غریزه به طور صحیح هدایت و رهبری نشود و تحت کنترل دقیق قرار نگیرد زیانبار و
خطرناک خواهد بود.پس علم اخلاق تنها علمی است،که راه کنترل و هدایت را به انسان می آموزد به عنوان مثال:غریزه حب↕

ذات جهت ادامه زندگی لازم است ولی علم اخلاق می گوید حب ذات باید حد ومرزی داشته باشد و اگر از حد خود تجاوز کند انسان را دچار خود بینی
وغرور می کند،فلذا بر اثر غرور و خود خواهی،طغیان به جایی می رسد که گمان می کند همه باید در خدمت او و تحت سیطره ی او باشند
و تنها برای او کار کنند و این حب نفس که به مرحله طغیان و استکبار رسیده باشد،خوی شیطانی و گردنکشی به خود می گیرد.در حالی که در اسلام جایگاهی ندارد،
و شدیداً مورد نکوهش قرار گرفته و راه تعدیل آن ریاضت ومجاهدت و عبادت خالق لایزال است.
پس این علم اخلاق است،با تبیین ارزشهای واقعی واحیای آن انسان را راهنمایی می کند که چگونه می توان از این احساس در حد مطلوب بهره گرفت وغرایز را مهار کرد واز سرکشی بازداشت.
مفتی قاسم قاسمی می گوید:« که امروز بخاطر نبودن اخلاق حسنه و اخلاق اسلامی رابطه بین فقیر وغنی تیره شده،وقتی اخلاق اسلامی باشد
فقیر احساس حقارت نمی کند و این رابطه از بین می رود.»

اما؛درجهان معاصر این واقعیت تلخ ، وانکار ناپذیر است،که در فرهنگهای به ظاهر پیشرفته امروزی نه تنها خبری از تربیت حقیقی و برنامه های انسان سازی نیست
بلکه متأسفانه ترویج ضداخلاقی جزء برنامه های آنان قرار گرفته است،واین بی توجهی به سازندگی اخلاقی نه تنها در جوامع شرق وغرب دامن زده بلکه
نیز در جامعه اسلامی مشهود است،که نتیجه ی این بی توجهی جز زیان وفساد اخلاقی چیز دیگر را به دنبال ندارد،و درآخر سر از قتل،چپاول وغارت وپشت کردن
به خانواده و به اسلام و ارزشهای آن در چارچوب شریعت ناب محمدی خواهد شد.
بدون شک در این راستا وجهت تداوم بخشیدن این حرکت و آشنا کردن جامعه اسلامی با اخلاق اسلامی و مبارزه با تهاجم فرهنگی غرب،علماء واصحاب مدارس دینی
وظیفه خطیری را بر عهده دارند،و واضح است که انجام این رسالت بزرگ بدون تلاش بی وقفه ی علماء و مدارس دینی در جهت
خود سازی و تهذیب نفس امکان پذیر نیست.
امیدوارم که تمام عالم انسانیت اخلاق اسلامی را آموخته و در وجود خود پیدا کنند تا بتوانند به این وسیله دشمنان اسلام را دچار یأس و نامیدی سازند.
«ان شاء الله»

عبدالصمد بامری

منابع مأخذ:
۱- قرآن مجید.
۲- آشنائی با اخلاق اسلامی.
۳- احیاء علوم الدین.

نمایش بیشتر

مصباح العلوم محمدان

صفحه رسمی مدرسه علوم دینی مصباح العلوم شهر محمدان- ایرانشهر کانال تلگرام:T.me/al_mesbah1

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

2 × 4 =

دکمه بازگشت به بالا
بستن