اجتماعیمقالات

جایگاه مرد از دیدگاه اسلام

جایگاه مرد از دیدگاه اسلام

مقدمه: اسلام هدفش این است که در تمام شئون،جامعه انسانی مقتضای حق اجراشود،زیرا حق منحصراً به حالات واوضاع اجتماعی یا سیاسی یااقتصادی اختصاص نیافته،بلکه این لباس پر ارزش تنها بقامت خود انسان دوخته شده است.همانطوریکه ساختمان وجود انسان پیچیده واسرار آمیز است.مقررات وقوانین مربوط به زندگی آدمی نیز چنین است.از وقتی که بشر قدم به عرصه ی گیتی گذارده وشالوده ی تمدن راریخته است ندای رسائی از عمق وجودش به نام دین بلند بوده ،واین حقیقت پیوسته محافظ مقررات ونظم اخلاقی بوده است.از آنجا که خداونداحکامی را برای مردان معین فرموده واسباب راحتی زنان را در خانواده فراهم نموده است. نا گفته نماند که ذات اقدس الهی این دوقطب(زن ومرد)مختلف را زیر بنای یک سری احکام اسلامی قرارداده تا آدمی بتواند در سایه آنها به سعادت خویش نایل شوند،چون این ویژگیها دارای دو بار مختلف است ونیز احکام اسلامی به تناسب آنها متفاوت هستند.
قیومیت مرد:
از دیدگاه عقیده وشریعت همه ی انسان ها یکسانند وهمه ی نژادها وطوایف بدون توجه کردن به شخصیت های آنها وجایگاه آنها که زنند یا مرد،سیاهند یا سفید،بلکه فقط به ایمان فراخوانده شده اند وهمچنین نزدیکی آنها به خداوند به قوت ایمان آنها بستگی دارد.فلذا؛مسؤلیت زن ومرد باهم یکسانند که هر دو به ایمان وعمل صالح امر شده اند،همچنین مسؤلیت هر کدام جدا است- طوری که اگر زنان پاک باشند تباهی مردان بر آنها اثر ندارد وبالعس،که هر کسی مسؤل اعمال خودش است«یاایهاالنّاس اتقوا ربکم واخشوا یوماً لا یجزی والدٌ عن ولده ولا مولود هو جاز عن والده شیئاً»ای مردم از خشم خدا بپرهیزید واز روزی بترسید که نه پدری مسؤلیت اعمال فرزندش را می پذیرد ونه می تواند کاری برای او انجام بدهد ونه فرزندی مسؤلیت اعمال پدرش را می پذیرد ونه کاری برایش انجام دهد. س؛لقمان،آ.۳۳٫همانطوریکه الله (ج)مساوات وبرابری رادر مسؤلیتهامیان زن ومرد قرار داده،ونیز مسؤلیت نظارت وسرپرستی را بر عهده مرد گذاشته تا آسایش وآرامش خانواده راتأمین نماید،که دراین رابطه می فرماید:« الّرجال قوامون علی النّساءبما فضل الله بعضهم علی بعضٍ وبما انفقوا من اموالهم ».مردان بر زنان قیم و سرپرستند وآن بدین خاطر که خداوند برخی را بربرخی دیگر برتری داده ومردان از مال ودارایی خود خرج می کنند. س؛نساء،آ.۳۴٫پس مردان در مقایسه بازنان دربعضی امورمسؤلیت بیشتری دارند،این به معنی ریاست واجبار نیست بلکه به خاطر سرپرستی خانواده نشأت گرفته وهمچنین بعلت ضروریات اجتماعی،که به مسؤلیت های مرد می افزاید ،به عنوان نمونه زن هزینه ومخارج زندگی را از مرد طلب می کند،ونیزمرد تمام مشکلات را به جان می خرد. باتوجه به آنچه گفته شد درجه سرپرستی یک مقام طبیعی برای جامعه های کوچک وبزرگ بشر است،ونیز از نظر منطق رها گذاشتن یک جامعه بدون مدیر وسرپرست درست نیست.اگر جامعه بدون سرپرست باشد،پس دچار بی نظمی وآشوب ورو به زوال فروپاشی قرار خواهد گرفت،بنابراین برای سرپرستی هر جامعه یک شخص به اندازه صلاحیت خودش ملزم به اجرای آن می باشد. هدف از قیومیت فرمانروایی واداره کردن امور است،به عنوان مثال می گویند که فلانی قیم خانواده است .یعنی اینکه چرخاندن امور خانه بدست ایشان می باشد.ویا هدف خداوند نسبت به وظیفه ی قیومیت در مؤسسه ومنازل اینست که کارهای جامعه نیاز به نظم وانضباط دارند.زیرا؛نظم هرجامعه وابسته به حاکمیت در مسؤلیتهاست که در گفتاری از رسول گرامی(ص)چنین می آید:«هر گاه سه نفرباهم مسافر بودندنفری از میان خودشان به عنوان امیر انتخاب نمایند».لذا،در نظام اسلامی سرپرستی خانواده به معنی حمایت واداره کردن می باشد،نه بمعنی حکمرانی وسلطه گری،واین سرپرستی نشانه ی برتری شخص امیر در نزد خداوند نیست،بلکه صلاحیت آن شخصی است،که این مسؤلیت را بر عهده می گیرد.ودلیل قیومیت مردان بر زنان به این خاطر است که خداوند بعضی را بربعضی دیگر برتری داده است.واین مقام بنابر دو جهت است؛یکی از سوی صلاحیت مرد نسبت به مسؤلیت هایی که دارد.دیگری اینکه مسؤلیت نفقه ی زن برعهده مرداست.ودر جایی قانون جهانی می گوید کسی که نفقه برذمه او باشد حق نظارت از آن اوست.پس نتیجه می گیریم که زن ومرد از نظر ذاتی باهم برابرند.البته؛از نظر مسؤلیت های که دارند،مسؤلیت مردان از زنان بیشتر هستند.اما- این به خاطر تفاوت زن ومرد نیست،بلکه از عوامل بیرونی سرچشمه می گیرد که فلسفه ای داردکه این همه وظایف به خاطر آنها تشریع شده و مربوط به تناسب استعدادها آنها است. ولی درمیان جوامع غربی وغرب زدگان مشاهده می شود که سرپرستی وقیومیت بعهده ی زن می باشد درحالی که اسلام به صراحت بیان« الرجال قوامون علی النساء…» کرده.

جایگاه مرد در خانواده:
مرد در خانواده بمنزله ی پیر و مرشد محسوب می شود،که برای اصلاح خانواده می کوشد واین مرشد از تمام مرشدان دیگر برای زن وخانواده بهتر وسودمندتراست.چون این مرشد باعث اصلاح دین وی می گردد و نیز درفکر خوراک وپوشاک آن می باشد،لذا مسؤلیت دینی ودنیائی وی رابعهده دارد.فلذا؛این بودرسول گرامی(ص)فرمودند: «اگر سجده برای غیرخدا جایز می بود من دستور می دادم که زن شوهر خود را سجده کند.»درفرانسه در یک مجمع دینی مقرر می شودکه:«زن انسان است ولی برای خدمت مرد آفریده شده است»در قرآن خداوند می فرمایند:«للرّجال علیهنّ درجه…»که رتبه ودرجه مردها از زنها بالاتر است.منشأ این درجه از پیمان زناشوئی وسرپرستی خانواده است،یا به خاطر وضعیت اجتماعی می باشد.لیکن در یک خانواده که متشکل از زن ومرداست هیچ کدام نمی تواند سر خود وبدون در نظر گرفتن روحیات طرف مقابل تصمیمی اخذ کند.زیرا؛این باعث هم گسیختگی بنیه اولیه خانواده خواهد شد،پس لازم است چیزیکه باعث تقویت در روابط زناشوئی و یکرنگی ویکدلی خانواده می شود پیدا کرد سر لوحه ی کارقرارداد.چیزیکه باعث استحکام روابط زندگی زناشوئی می شود، می تواند مشورت در تمام مراحل زندگی، وارج نهادن به نظریات یکدیگر باشد.امّا، متأسفانه بسیاری از مردان وزنان نا آگاهانه به احکام الهی وبدون در نظر گرفتن این گزینه ها کاملاً آمرانه ،حاکمانه تصمیم می گیرند.و قرآن چند راهکار را هنگام سرپیچی زن خانواده را به ما نشان می دهد:« والاتی تخافون نشوزهنّ فعظوهنّ واهجروهنّ فی المضاجع واضربوهنّ فإن اطعنکم فلا تبغوا علیهنّ سبیلا إنّ الله کان علّیاً کبیرا..»وزنانی را که سرکشی ونافرمانی ایشان بیم دارید پند اندرز بدهید،از همبستری با آنان خوداری کنید،وآنان را تنبیه بدنی کنید اگر راه اطاعت را در پیش گرفتند دیگر ایشان را آزار ندهید بیگمان خداوند بلند مرتبه وبزرگواراست. س،نساء،آ.۳۴٫زیرا؛زن ومرد مکمل یکدیگرند که هر وقت از یکی کوتاهی دیده شده دیگری انعطاف نشان دهد،نگذارد آسایش خانواده از بین رود چون هردوی آنها در قبال نظم وانضباط ، هرج ومرج به بارگاه احدیت مسؤلند.درروز رستاخیز جوابگو خواهند بود،درست است که مسؤلیت خانواده بر عهده مرد است ولی زن هم در محیط خانه استقلال داخلی دارد که تنظیم وسائل زندگی وتربیت واصلاح فرزندان بر دوش ومسؤلیت وی نهاده شده پس نباید کوتاهی نمود.که پیامبر اسلام می فرمایند:«مرد نگهبان ومسؤل خانواده است زن نیز مسؤلیت خانه وفرزندان شوهر را به عهده دارد.» هر انسانی موظف است که در مقابل هم آداب رفتاری را رعایت کند.پس میان زن ومرد هم این رابطه وجود دارد.که هر یک بر دیگری حق حقوقی دارند که بعضی از آنها مشترک بین آن دو،که رسول(ص)می فرمایند«شما رابر همسرانتان حق وحقوقی است وهمسرانتان بر شما حق وحقوقی دارند.»اینکه مرد با زن رفتار خوشی داشته باشد وزن نیز در مقابل چنین سلوکی در برنامه روزمره زندگی پیاده کند تا کانون گرم خانواده از هم نپاشه وباعث سنت غلطی در جامعه در نیاد.بگفته ی قرآن«عاشروهنّ بالمعروف….» را ملاک ومعیار قرار داده باشیم.

مرداز نظرارث وراثت:
ارث بردن خویشاوندان مسلمان از یکدیگر بر اساس قرآن وسنت واجب گردیده است که خداوند(ج)می فرماید:«یوصیکم الله فی اولادکم لذکر مثل حظّ الاثیین»خداوند درباره فرزندانتان به شما توصیه می کند که پسردو برابر دختر سهم الارث دارد. س؛نساء.آ.۱۱چون مسؤلیت مرد از زن بیشتر است وهمچنین زن دارای روح الطاف پذیری است زوتر از مرد دچار احساسات وعواطف می شود .یا اینکه از نظر این که طلاق در دست مرد است یا در دیه که مرد بالاترزن است ویا مخارج زندگی از سوی مرد تأمین می شود.خلاصه؛یا می توان گفت مرد از لحاظ شرعی،فطری،عرفی ومسؤلیت پذیری و…. از زن مقامش بالاتر است.

«والسلام»

زهرا شیهکی فر
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
منابع ومأخذ:
۱-زن درمیان شفافیت شریعت الهی وتیرگی فرهنگ غرب.۲-سیمای تمدن غرب.۳-کلیات اسلام.۴-آئین زندگی اسلام.۵-ازدواج اسلامی

نمایش بیشتر

مصباح العلوم محمدان

صفحه رسمی مدرسه علوم دینی مصباح العلوم شهر محمدان- ایرانشهر کانال تلگرام:T.me/al_mesbah1

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

بستن
دکمه بازگشت به بالا
بستن