اخلاق و تربیت

جایگاه و اهمیّت حیا در اسلام

نویسنده: محمدسلمان منصورپوری

ترجمه: محمدامین حسین بر

حیا، صفت فطری انسان است، هر شخص چه اندازه با حیا باشد همان اندازه در خانواده‌ی خود با وقار شمرده می‌شود؛ زیرا حیا، اسم حالتی خاص می‌باشد که در دل انسان به سبب ایمان به هر عمل بد و معیوب، تنفّر و انزجار پدید می‌آورد[۱].

این صفت در شریعت اسلامی، جایگاهی خاص دارد و رسول الله صلی الله علیه وسلم امّت خود را در مورد آن تأکید اکید نموده است که در این مورد احادیثی چند خدمت شما خوانندگان محترم به شرح ذیل بیان می‌گردد:

۱- از حضرت عمران بن حصین رضی الله عنه روایت شده که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «الْحَیَاءُ لَا یَأْتِی إِلَّا بِخَیْرٍ و فی روایه: الْحَیَاءُ خَیْرٌ کُلُّهُ»[۲]؛ سرانجام و نتیجه‌ی حیا فقط خیر و برکت است و در روایتی دیگر آمده: «حیا»، تمامش خیر است.

۲- از حضرت زید بن طلحه رضی الله عنه روایت شده که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «إنّ لِکُلِّ دِینٍ خُلُقاً وإنّ خُلُقَ الإِسْلامِ الحَیاءُ»[۳]؛ همانا اهل هر دین، عادلی خاص دارند و عادت اهل اسلام، حیاء است.

۳- از حضرت ابن عمر رضی الله عنهما روایت شده که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «إِنَّ الحَیَاءَ وَ‌ الإِیمَانَ قَرنَاءَ جَمِیعًا، فَإِذَا رُفِعَ أَحَدُهُمَا، رُفِعَ الآخَرُ»[۴]؛ همانا حیاء و ایمان قرین و مکمل هم هستند، چون یکی از آن دو برداشته شود، دیگری نیز برداشته خواهد شد.

۴- از حضرت عبدالله بن مسعود رضی الله عنه روایت شده که پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمود: إِنَّ مِمَّا أَدْرَکَ النَّا سُ مِنْ کَلاَمِ النُّبُوَّهِ، إِذَا لَمْ تَسْتَحِی فَاصْنَعْ مَا شِئْتَ»[۵]: همانا از جمله آن‌چه مردم از کلام پیامبران قبلی دریافتند این نیز می‌باشد که چون شرم و حیا نداشتی هر چه می‌خواهی انجام بده (یعنی: هیچ چیز نمی‌تواند تو را از بدی‌ها باز دارد).

۵ – از حضرت ابوهریره رضی الله عنه روایت شده که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «الْحَیَاءُ شُعْبَهٌ مِنَ الْإِیمَان»[۶]؛ حیا شعبه‌ای از (مهم‌ترین) شعبه‌های ایمان است.

۶c mar2a041 300x225 - جایگاه و اهمیّت حیا در اسلام– از حضرت ابوهریره رضی الله عنه روایت شده که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «الْحَیَاءُ مِنَ الْإِیمَانِ وَالْإِیمَانُ فِی اْلجَنَّهِ وَالْبَذَاءُ مَنَ الْجَفَاءِ وَالْجَفَاءُ فِی النَّارِ»[۷]؛ حیا جزئی از ایمان است و ایمان (یعنی: اهل ایمان) در جنّت هستند و بی‌حیائی از بدی است و بدی (کسانی که عمل بد انجام می‌دهند) در جهنّم هستند.

۷- از حضرت انس رضی الله عنه روایت شده که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «مَا کانَ الْفَحْشُ فِیْ شّیءٍ قَطُّ اِلا شَانَهُ وَ مَا کَانَ الْحَیَاءُ فِیْ شِیءٍ قَطُّ الَّا زَانَهِ»[۸]؛ بی‌حیائی در هیچ چیزی قرار نمی‌گیرد مگر این که آن را معیوب می‌گرداند و حیا در هیچ چیزی قرار نمی‌گیرد مگر این که آن را مزّین و خوب‌صورت می‌گرداند.

۸- از حضرت عبدالله بن عمر رضی الله عنهما روایت شده که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «إنَّ اللَّهَ إذا أرَادَ أنْ یُهْلِکَ عَبْدا نَزَعَ مِنْهُ الحیَاءَ، فإذا نَزَعَ مِنْهُا الحَیاءَ لَم تَلْقَهُ إلاّ مُقِیتاً مُمَقَّتاً، فَإِذا لَمْ تَلْقَهُ إلاّ مُقِیتاً مُمَقَّتاً نُزِعَتْ مِنْهُ الأَمانَهُ، فَإِذا نُزِعَتْ مِنْهُ الأَمانَهُ، لَمْ تَلْقَهُ إلاّ خائِناً مُخَوَّناً، فَإذَا لَمْ تَلْقَهُ إِلّا خَائِنَاً مُخَوَّنَاً نُزِعَتْ منْهُ الرَّحْمَهُ، فَإِذا نُزِعَتْ مِنْهُ الرَّحْمَهُ، لَم تَلْقَهُ إلا رَجیماً مُلعّناً نُزِعَتْ منْهُ رِبْقَهُ الإِسْلامِ»[۹]؛ همانا چون خداوند متعال اراده کند که بنده‌ای را هلاک گرداند، حیا را از او می‌گیرد، چون حیا را از او بگیرد، ملاقات نکند او را مگر در حالی که او بغض دارنده و از نظر دیگران مبغوض می‌باشد، چون او بغیض و مبغوض قرار گیرد، از او امانت گرفته شود، هنگامی‌ که امانت از او گرفته شود، او خائن و از نظر مردم هم بددیانت قرار گیرد، چون او خائن و بد دیانت قرار گیرد، مادهّ‌ی رحم از او گرفته شود، چون رحمت از او گرفته شود، رانده و ملعون قرار گیرد، هنگامی‌ که او رانده و ملعون قرار گیرد، عهد اسلام از او سلب گردد.

به هر حال، شرم و حیا نه تنها نزد مردم، بلکه نزد شریعت نیز امری بسیار مهم و پسندیده می‌باشد که باید نزد هر مؤمنی به طور کامل یافته شود. اگر شخص مسلمان از این صفت محروم باشد، او هیچ وقت مطابق با تقاضای اسلام نمی‌تواند عامل شود.

منبع: دانشنامه اسلامی تبیین

پی نوشت ها:

[۱]. مظاهر حق، ۴ / ۱۷۰٫

[۲]. بخاری، ج ۲ ص ۹۰۲، حدیث ۶۱۱۷، مسلم ۱/۱۴۸، مشکاه ۲/۴۳۱٫

[۳]. بیهقی فی شعب الایمان ۶/۱۳۶، حدیث ۷۷۱۶، مشکاه ۲/۴۳۲٫

[۴]. بیهقی فی شعب الایمان ۶/۱۴۰ حدیث ۷۷۲۷، مشکاه ۲/۴۳۲٫

[۵]. بخاری ۲/۹۰۴ حدیث ۶۱۲، مشکاه ۲/۴۳۱٫

[۶]. بخاری ۱/۶ حدیث ۹، مسلم ۱/۴۷، مشکاه ۱/۴٫

[۷]. ترمذی ۲/۲۱، مشکاه ۲/۴۳۱٫

[۸]. ترمذی ۲/۱۸، التّرغیب و التّرهیب، ۳/۲۶۹٫

[۹]. التّرغیب و التّرهیب ۳/۲۷۰، ابن ماجه ۲۹۴٫

برگرفته از کتاب: شرم از خدا

نمایش بیشتر

محمدامین حسین بر

*مدرس و ناظم مدرسه دینی اشاعت التوحید سراوان *نویسنده *مترجم

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
رفتن به نوارابزار