اجتماعیمقالات

جوانان و روحانیت

جوانان و روحانیت

یکی از مهمترین تحولات قرن اخیر در جهان اسلام ظهور تیپ جوان یا همان « = آرمان خواه » به عنوان طبقه ی مشخص و پر اهمّیّت بوده است.
پیش از این نسل جوان از نظر جامعه شناسی ، عنوان یک طبقه اجتماعی را نداشت و تنها یک گروه سنی محسوب می گردید.
از این رو آنان از نظر جامعه اسلامی از آن چنان تشخصی بر خوردار نبودند که بتوانند یک طبقه را تشکیل دهند ،
اما در همین قرن اخیر ، نسل جوان ما برای نخستین بار به صورت طبقه درآمد و خود را به عنوان پدیده ی جدیدمعرفی کرد.

عوامل پیدایش جوانان به صورت یک طبقه خاص :
در زمانهای پیشین حتی تحصیل تنها به جوانان اختصاص نداشت ، بلکه پیران و میان سالان در کنار جوانان مشغول تحصیل بودند ،
چنانکه در حوزه های قدیمی ، هنوز هم سنت از «مهد تا لحد » دانش جستن وجود دارد ، که در آن سیستم فرد حتی
پس از آنکه به درجه استادی می رسید باز- دانشجو- طلبه محسوب می شد ، گروهی را درس داده از گروهی دیگر همزمان درس می گرفت ،
ولی متأسفانه یا خوشبختانه با تغییر در سیستم آموزشی ، معضل آموزش جوانان خصوصاً آنان که بدلیل عدم استفاده از فرصتها نتوانسته اند
خود را با آموزشی جدید منطبق سازند ، در خور توجه ویژه اند و از این زاویه است که مشکل جوانان
در حیطه آموزش رخ می نمایاند زیرا آموزش جدید ، تحصیل را از نظر سنی به نسل جوان مختص کرده است.
فلذا عواملی از این قبیل موجب پیدایش و ظهور نسل جوان به صورت یک طبقه ، در جامعه اسلامی گردیده است.

جوانان نیرو خستگی ناپذیر جامعه :
پس بنابر همین فرایند و عقیده نسل جوان یک نیرو بسیار عظیم شمرده شده است ، که اسلام آن را در خدمت « خیر وصلاح » و آبادانی
وپیشرفت جهان و بشر بکار می گیرد ، اما متأسفانه دیگران این نیرو را در جهت نابودی و بدبختی بشریت مورد، بهره برداری و در واقع سوء استفاده قرار می دهند.

آری ؛ در صد بسیار زیادی از جامعه های امروزی را نسلی جوان تشکیل می دهند ، اما باید گفت که بیشتر آنان نسبت به مسولیتهای دینی و اجتماعی خود بی توجه می باشند ، و در شب تاریک بی خیالی و لاابالگیری سرگردان بوده و سر در بیابان بی مسؤلیتی نهاده اند.
عموماً جوانان امروزی نا آگاهانه از اسلام دور می شوند ، این بخاطر برخورد نادرست با آنان و عدم اطلاع رسانی صحیح به آنان است. در صورتی که جوانان کار مثبتی ببینند نه تنها نسبت به خودشان و جامعه خودشان بی تفاوت نیستند ، بلکه در این مسیر در خدمت به همنوعان نا آگاه خود نیز تعصب لازم و واکنش کافی از خودشان بروز و نشان خواهند داد ، و برای رفع مشکلات و نیازهای خویش و همنوع شان کمر همت و پایمردی را تا سر انجام تحقق می بندند.

جوانان ، مشکلات ، معضلات و نیازها :
اما برای حل مسائل جوانان ابتداءً مشکلات و معضلات و نیازهای جسمی ، روحی ، عاطفی و روانی آنان را باید شناخت سپس برای حل آنها
گام های بعدی را برداشت ، چرا که اگر انسان مشکلات و نیازها را بشناسد و صحت آن را تشخیص دهد ، بر آوردن نیازها و حل کردن مشکل ها آسان می شود. زیرا ؛ خداوند برای رشد و تعالی بشر ، بستر امکانات را در اختیار او گذاشته است« خلق لکم ما فی الارض جمیعاً … »
اوست آفرید برای شما همه آنچه در زمین است (بقره/۲۹) ، البته زمانی این بستر فراهم می شود ، که به صورت بهینه از آن امکانات استفاده شود.
چون انسان نیازمندیهایی دارد که باید با استفاده از امکاناتی که خداوند در اختیار او گذاشته است ، این نیازمندیها را رفع و از بین ببرد ، و اگر چنانچه نسبت به یکی کم توجهی یا بی توجهی نماید ، که این بی توجهی اثرات منفی بسیاری به دنبال دارد یا خواهد داشت. که هر کدام از نیازها کم رنگ شود انسان در همان جهت ضعیف می شود. و یکی از آن نیازها ، کلاسهای مذهب شناسی و معارف اسلامی می باشد ، وجود این گونه کلاسها باعث شکوفا شدن استعدادهای نهفته جوانان گمنام ، ونیز شناخت دینی و مذهبی و آئین آسمانی و نزدیکی به خداوند خواهد شد.لذا با وجوداین تراژدی بایدزمینه ی حضور جوانان در چنین عرصه های اجتماعی و فرهنگی و اسلامی فراهم شود . و حضور آنها در عرصه های جامعه اسلامی یکی از عوامل مهم دلبستگی جوانان به اصل دین و مذهب است. و پرداختن به جوانان و دیدگاهها و اندیشه های آنان یک ضرورت است ، اگر با توجه به مقتضیات سنی آنها توجه نشود دچار یأس و نامیدی می شوند.
زیرا نسل جدید و جوان و نو پای ما در شرایطی شکل می گیرند که فقر و سختی گذشتگان را ندیده اند ، در این شرائط جوانان پرسش هایی را مطرح می کنند که باید با روی باز و تبسم چهره حرف آنها را گوش ، و پاسخ منطقی به خواسته های آنان داد ، چون در جامعه ما دو نسل با دو دیدگاه و طرز فکر زندگی می کنند اگر نسل قدیم جامعه با توجه به انتظارات و مطالبات گسترده ی نسل تازه دارد رفتار نکند این دو گروه رو به روی هم قرار می گیرند و هر دو نسل دور خود را حصار می کنند و در آخر چیزی جز خسرت عایدشان نمی گردد.
دین مهمترین عامل انسجام جامعه و جوانان است :
پس برای ایجاد ارزشهای نسل نو پا باید ریشه ها را پیدا کنیم و به نیازهای آنها توجه نمائیم و ببینیم جامعه از کجا دچار مشکل شده است ، اگر جوانان در فضاهای سالم بتوانند افکار و اندیشه های خود را مطرح کنند و ما یک فضای کاملاً دینی و مذهبی آزاد داشته باشیم یک راه بسیار مهم برای حفظ ارزشها می باشد. چون اسلام دینی باز و انسان ساز است و نباید با سخت گیریها و برخوردهای بیجا و سلیقه ای در جامعه ، جوانان را به اسلام و مذهب بد بین کرد ، وظیفه جامعه اسلامی تربیت نسل نو ، و فکر سازی آن است . جایز نیست جوانانی که از انواع مشکلات رنج می برند مورد مؤاخذه و باز خواست قرار بگیرند.
آری ؛ دین و دینداری مهمترین عامل پیشرفت و انسجام و یکپارچگی جامعه اسلامی و مدنی در مقاطع مختلف است ، پس آن را از یاد نبرید.
وظیفه ی جامعه روحانیت در قبال جوانان :
علماء ، فقهاء و فضلای حوزه های علمیه وظیفه دارند ، که تکیه بر معارف اسلامی و بهره گیری از تجارب و اندوخته ها در آرشیب ذهن و نوشته جات گذشتگان دفاع از دینداری در جهان امروز از خود به نمایش بگذارند و به اثبات برسانند.
زیرا مسئولیت جامعه ی روحانی در موقعیت کنونی جهان امروز برای دفاع از دینداری بسیار خطیر و طاقت فرسا است ، که هیچ نظام مدنی و اجتماعی را سراغ نداریم جای روحانیت و حوزه های علمیه را بگیرد و درک زمان « = جدی گرفتن حضور جوانان» و « تقویت دین » مهمترین مسائلی هستند که روحانیون باید آنها را رعایت کنند.
اگر روحانی نسل جوان را باور کند ، هم جوانان ما به اسلام مجهز خواهند شد و هم روحانیت ما از حمایت و پشتبانی نسل آرمان خواه بر خوردارخواهند بود ، بر خلاف کسانی که فکر می کنند شادی با گناه همراه است ، باید گفت اسلام دین کاملی است ، می توان شادی و تفریح داشت و گناه هم نکرد.
جوان ما اگر از برنامه های شاد دینی اشباع شود ، دیگر احساس کمبود نمی کند که دنبال کارهای خلاف برود ، وقتی جوان احساس کند که روحانی دوست اوست حتماً تمایلش به روحانی بیشتر خواهد شد و خدمتش را می کند ، لذا باید روحانیت پاسخگوی نیازهای جامعه و به خصوص جوانان باشند و این یک واقعیت مسلم و اجتناب نا پذیر است که جدا شدن روحانیت از درک زمان منشأ سقوط و عقب افتادن از جهان امروز باصطلاح متمدن و پیشرفته ی جهان غرب صاحب تکنولوژی مدرن که گیتی را بصورت دهکده دور خود جمع کرده استفاده غیر معقولانه و غیر مجاز و عمل فیزیکی می کند ، پس نباید روحانی ما و جوان ما چنین اجازه ای دهند و این زمانی متحقق می شود که فاصله های ایجاد شده را مسدود کنند و تقرب ذهنی ، عواطفی و اعتقادی با هم داشته باشند در غیر اینصورت محال است.
چون اگر دوری و ایجاد فاصله بین جامعه روحانی و جوانان ایجاد شود ، جوانان بیشتر بسوی انحراف کشانده می شوند ، روحانیون وظیفه دارند به جوانان راه راست و مستقیم را نشان دهند و آنان را از انحراف و کجروی باز دارند.
روان شناسان می گویند :
« وقتی می خواهید کسی را از انحرافی که دارد ، باز دارید به جای آن انحراف چیزی را جایگزین کنید » اگر به جوانی می گویید : نوار ویدئویی ، حرام است به جای آن نوارهای سالم از نظر اسلامی ، اجتماعی ، فرهنگی و اعتقادی را به او معرفی کنید.
زیرا ؛ وقتی جوان درک نشود نیروی سالم خود را در اختیار کسی دیگر قرار می دهد که آن را دچار انحراف ذهنی و فکری می کند ، و آن وقت جز خسرت و تأسف چیزی دیگر برای ما به ارمغان نمی آورد ، لذا قبل از آن زمان باید دریافت شود ، و باید این را هم به خوبی دانست و فهمید همه ی انسانها ، به خصوص جوانان تشویق پذیر و تنبیه گریزند ، تکریم پذیر و تحقیر گریزند ، تأیید پذیرند و تهدید گریزند ، نباید با آنها حاکمانه آمرانه ، تهدید گرانه بر خورد شود.
البته جوانان این را هم بدانند که با تکیه بر دین و روحانیت می توانند در همه عرصه ها نقش فعال و پویایی داشته باشند در غیر این صورت دچار انحراف و در دام دشمن(شیطان) قسم خورده خواهند افتاد.
« پاپ ژان پل دوم » ، خطاب به جوانان می گوید :
« برده قدرت ، لذت ، پول و مقام نشوید ، تن به حقارت ندهید در مقابل جهان با شهامت و خاضع باشید و سعی کنید که تقدس موجود در حقیقت و آزادی را پیدا کنید ، این تفکر به شما کمک خواهد کرد تا عشق واقعی را پیدا کنید و این شما را از بردگی قدرت ، لذت ، پول ومقام آزاد خواهد کرد »
بنابر این وظیفه جامعه روحانیت است که به جوانان آگاهی دهند و تجارب را منتقل نمایند ، زیرا جوانان به عنوان مؤثر ترین عنصر و سرمایه ی هر جامعه و کشوری محسوب می شوند و خوشبختانه جامعه ما با ترکیب سنی جوانان خود از این نظر فوق العاده غنی و دارا است ، و اگر بتوانیم از این سرمایه خدا دادی به نحو احسن استفاده کنیم ، بی شک جامعه ما آینده درخشانی خواهد داشت و پشت سر خواهند گزراند.
بهره گیری از این عنصر بی بدل و عظیم فقط در صورتی امکان پذیر است که نیازهای شان را بشناسیم ، و به آنها جواب مثبت، و بها بدهیم و از تمام توان خود برای رفع نیازهای آنان سرمایه گذاری کنیم ، و غرور و احترام آنان را محفوظ و درک نمائیم ، و بیش از همه مورد توجه و اعتنا قرار بگیرند.
سر انجام :
در این برهه و زمان مسئولیت جوانان سخت و طاقت فرساست و
مملو از مشکلات و تنها در شرایطی حق بر« باطل » و«اسلام » بر « جاهلیت » پیروز خواهد شد ، وهمای سعادت بر سر شان می نشیند که با « جاهلیت های درونی و اجتماعی » به مبارزه بر خیزند و آنها را از کرسی حاکمیت به زیر کشند و فریب خود کامگی و دلبستگی و دنبال رو دیگر اندیشان نشوند. ان شاء الله.

برکت الله مزارزهی

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
از منابع زیر استفاده شده :
۱- قرآن
۲- نفش و مسئولیت نسل جوان در تحولات فردی و اجتماعی (از فتحی یکن – ترجمه : عبدالعزیز سلیمی ) .
۳- فصلنامه طالب ، شماره ۱۷)
۴- مجله راه زندگی شماره های ۱۴ و ۱۸)
۵- روزنامه سلام .
۶- روزنامه سلام ( سخنرانی رئیس جمهور اسبق کشورمان جناب سید محمد خاتمی )
۷- روزنامه کار و کارگر ( سخنرانی سید محمد خاتمی ) شماره۲۴۶۴ )
۸- هفته نامه ماهان ، شماره های ۸۷۵ و ۸۷۴ )

نمایش بیشتر

مصباح العلوم محمدان

صفحه رسمی مدرسه علوم دینی مصباح العلوم شهر محمدان- ایرانشهر کانال تلگرام:T.me/al_mesbah1

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

بستن
دکمه بازگشت به بالا
بستن