تفسیر و علوم قرآن

حکمت قرآنی

در پست قبلی اشاره کردم که غایت ترکیب اطلاعات به دست آوردن حکمت است،مایلم توجه شما را به این نکته جلب کنم که در اندیشه یونانی حکمت و فلسفه به نوعی خویشاوند و همانند هم تلقی شده اند و یک مفهوم فلسفی دارند.این یک فرایند فکری صرف است که به چرایی و چیستی پدیده ها می پردازد و اتفاقا ایرادی که دانشورانی چون محمد غزالی بدانان می گیرند همین جنبه عقلانی صرف بدور از عملگرایی است که ایشان در تهافت الفلاسفه مبسوط بدان پرداخته است.

البته برخی کوشیده اند حکمت را به دو بخش حکمت عملی و نظری تقسیم کرده و از این طریق آشتی برقرار کرده اند.

به دور از انصاف خواهد بود که به مفهوم قرانی حکمت نپردازیم.

خداوند متعال در سوره مبارکه اسراء به اموری عملی اشاره کرده است که استاد سروش در اوصاف پارسایان بدانها اشاره کرده و نتیجه می گیرد این موارد که جنبه عملی دارد حکمه خوانده شده است:

از آیه٢٢-٣٩سوره مبارکه اسراء

ذَٰلِکَ مِمَّا أَوْحَىٰ إِلَیْکَ رَبُّکَ مِنَ الْحِکْمَهِ ۗ وَلَا تَجْعَلْ مَعَ اللَّهِ إِلَٰهًا آخَرَ فَتُلْقَىٰ فِی جَهَنَّمَ مَلُومًا مَدْحُورًا

این موارد که قبل از این آیه آمده اند شامل؛

شرک نورزیدن،احسان به والدین، دادن حق مسکین و مسافر، پرهیز از قتل فرزندان، نزدیک نشدن به زنا،نزدیک نشدن به مال یتیم،انجام ندادن قتل نفس،رعایت  وزن و کیل در خرید و فروش،پیروی نکردن از آنچه که بدان علم نداری،راه نرفتن متکبرانه.

همانطور که دیده می شود همه ی موارد جنبه عملی دارند.

به نظر می رسد که باید بگوییم غایت علم ما را وا داشته است که کاربجا و حکیم باشیم، یعنی امور را سرجای حقیقی خود بگذاریم و این کار نظری نیست بلکه عملی است.

البته حکمت به مفهوم سنت پیامبر هم آمده است:

رَبَّنَا وَابْعَثْ فِیهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ یَتْلُو عَلَیْهِمْ آیَاتِکَ وَیُعَلِّمُهُمُ الْکِتَابَ وَالْحِکْمَهَ وَیُزَکِّیهِمْ ۚ إِنَّکَ أَنْتَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ(بقره:١٢٩)

ماموریت پیامبر تلاوت آیات،آموزش قران و حکمت(سنت) و تزکیه مردم است.

جالب است که در پایان آیه اسم حسنی الحکیم آمده است که معرف سنت خداوند در هدایت بشر با ابزارهای فوق الذکر است.

معادل حکمت به جای سنت را از دکتر عبدالظاهر سلطانی وام گرفته ام.

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

بستن
دکمه بازگشت به بالا
بستن