رعایت حجاب اسلامی بهنگام ادای نماز در اتاق تـاریک ایستادن زنان بهنگام نماز درکنار محارم خود

دارالافتاء اهل سنت

دارالافتاء اهل سنت


سوال‌:

۱- چرا یک زن باید در نماز حتماً حجاب را رعایت ‌کند اگرچه در یک اتاق تاریک هم نماز بخواند؟

٢- چرا زنان نمی‌توانند با مـردان (‌که مرد محرم هم باشد مانند برادر، دائی و…) برابر بایستند و نماز بخوانند و باید حتماً پشت سر آنها بایستند؟

الجواب باسم ملهم الصواب

اکثر احکام و دستورات شرعی و اسلامی از قبیل امور تعبدی هستند یعنی‌: آنها با دلیل نقلی ثابت شده‌اند و گاهی با دلیل عقلی هم تایید شده‌اند. و منظور از امور تعبدی اموری است‌ که شریعت دستور انجام دادن آنها را داده‌است، ولو اینکه حکمت آن عقلاً بـرای ما روشن نگـردد. پس درباره هر حکم‌، آوردن دلیل عقلی از محالات است‌.

حضرت علی(رض)می‌فرمایند:

«لـو کان الدین بالرأی لکان اسفل الخفین أولی بالـمسح من اعلاهما»‌.

یعنی‌: اگر احکام دین از ناحیه عقل ثابت می‌شدند پس باید بر زیر موزه‌ها مسح می‌‌شد نه بالای آن‌. درحالیکه شریعت دستور داده ‌که پشت آنها باید مسح شود. یعنی‌: قسمت بالای آن نه زیرش‌. و نیز روزه ‌گرفتن‌، یک حکم شرعی است و اجر زیادی در بر دارد. اما روزه گرفتن ٢٩ (روز) رمضان فرض است و روز بعد، روز یکم شوال‌، روزه گرفتن شرعاً حرام است، زیرا که خلاف دستور شرع عمل کرده است لذا تمام مسائل با دلیل نقلی ثابت می‌گردد.

در مورد سؤال اول دلیل نقلی این است‌ که آنحضرت(ص) در جواب سـوال صحابی فرمودند: «فَاللَّهُ أَحَقُّ أَنْ یُسْتَحْیَى مِنْهُ مِنَ النَّاسِ».

یعنی‌: یک صحابی از رسول اکرم(ص) سوال ‌کردند که اگر ما در جایی تنهای قرار بگیریم آیا باز هم ستر عـورت را رعـایت ‌کـنیم‌؟ رسول اکـرم(ص) در جواب فرمودند: «انسان نسبت به بنده از خداوند بیشتر حیا و شرم بکند». گرچه ‌کسی در آنجا نیست اما خدارند حاضر و ناظر است‌.

روایت درج ذیل است‌:

وأخرج عبدالرزاق واحمد وابو داود والترمذی وحسّنه‌، والنسا‌ئی وابن ما‌جه والحا‌کـم عن معاویه بن حیده‌:

«‌قُلْتُ: یَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا نَأْتِی مِنْ عَوْرَاتِنَا مِمَّا نَذَرُ؟، فَقَالَ: احْفَظْ عَلَیْکَ عَوْرَتَکَ إِلا مِنْ زَوْجَتِکَ وَمِمَّا مَلَکَتْ یَمِینُکَ، قَالَ: قُلْتُ: یَا رَسُولَ اللَّهِ، فَإِذَا کَانَ بَعْضًا فِی بَعْضٍ؟، قَالَ: إِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ لا یَرَى عَوْرَتَکَ أَحَدٌ فَافْعَلْ، فَقَالُوا: إِنْ کَانَ أَحَدُنَا خَالِیًا وَحْدَهُ؟، قَالَ: وَاللَّهُ أَحَقُّ أَنْ یُسْتَحْیَى مِنْهُ، وَوَضَعَ یَدَهُ عَلَى فَرْجِهِ». [کنز العمال: ۴/۱۸۵، اعلاء السنن: ۲/۱۴۶].

و نیز عرض می‌شود در ستر عورت دو حق وجود دارد:

۱- حق بندگان.

٢- حق خداوند متعال‌.

و تا حد امکان هر دو حق باید رعایت شوند و در حالت برهنه نماز خواندن در خانه تاریک‌ گرچه حق بنده رعایت شده‌، اما حق خداوند رعایت نشده است، لذا نمازش درست نیست‌.

و این اشکال مطرح نشود که خداوند متعال در هر جایی انسان را می‌بیند و ستر عورت مانع از رویت رب العالمین نمی‌باشد، زیرا گرچه خداوند در تمام حالات انسان را کاملا می‌بیند و هیچ ستری مانع قرار نمی‌گیرد، اما خداوند متعال شخصی را که عورتش را لخت‌ کرده (‌یعنی‌: حجاب شرعی را رعایت نکرده‌) نماز می‌خواند او را بی‌ادب می‌بیند که ادب شرعی را رعایت نکرده است و شخص مستور العوره را در حال ادب می‌بیند. و رعایت ادب در حد امکان و توان واجب است‌.

وفی البحر لابن النجیم الحنفی‌/‌:

«‌وشمل ما إذا کا‌ن بحضرته أحد أو لم بکن، حتی لـو صلی فی بیت مظلم عریا‌ناً وله ثوب طا‌هر لایجوز اجماعاً‌، ‌لأن الستر مشتمل علی حق الله وحق العباد وان‌ کا‌ن مراعیً فی الجمله بسبب استتا‌ره عنهم فحق الله تعالی‌ لیس کذلک. فا‌ن قیل: الستـر لا یجب عن الله تعا‌لی لأنه سبحا‌نه تعا‌لی یری الـمستور کما یری الـمکشوف‌؟

أجیب‌: بأ‌نه یری الـمکشوف تا‌رکاً للأدب وا‌لـمستور متأ‌دباً وهذا الأدب واجب مراعا‌ته عند القدره علیه‌»‌. [‌البحر الرائق: ۱:۲۸۳ ط بیروت. ۱/۲۶۸ ط کویته کذا فی الرد: ۱/۲۹۷ ط کویته].

و دلیل نقلی مسئله دوم این است‌ که آنحضرت(ص) چند جا با جماعت نماز خوانده و امامت نمودند زن‌ها را پشت سر مردها قرار دادند با وجودی که مردها محرم زن‌ها بودند.

در یک‌جا فررندی بنام انس بن مالک بودند و پشت سرش مادر او بنام ام سلیم ایستاد و در جای دیگر پشت سرش مادر بزرگش قرار داشتند.

روایات درج ذیل می‌باشند:

«صَلَّیْتُ أَنَا وَیَتِیمٌ فِى بَیْتِنَا خَلْفَ النَّبِىِّr وَأُمِّى أُمُّ سُلَیْمٍ خَلْفَنَا». [بخاری، رقم الحدیث: ۷۲۷].

«عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِکٍ أَنَّ جَدَّتَهُ مُلَیْکَهَ دَعَتْ رَسُولَ اللَّهِr لِطَعَامٍ صَنَعَتْهُ لَهُ، فَأَکَلَ مِنْهُ ثُمَّ قَالَ: قُومُوا فَلأُصَلِّ لَکُمْ. قَالَ أَنَسٌ فَقُمْتُ إِلَى حَصِیرٍ لَنَا قَدِ اسْوَدَّ مِنْ طُولِ مَا لُبِسَ، فَنَضَحْتُهُ بِمَاءٍ، فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِr وَصَفَفْتُ وَالْیَتِیمَ وَرَاءَهُ ، وَالْعَجُوزُ مِنْ وَرَائِنَا ، فَصَلَّى لَنَا رَسُولُ اللَّهِ(ص) رَکْعَتَیْنِ ثُمَّ انْصَرَفَ»‌. [بخاری: رقم الحدیث: ۳۸۱ ط بیروت].


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *