مطالعات اسلامی

رفتار مسلمان در مواجهه با بحران

masjid s1 300x225 - رفتار مسلمان در مواجهه با بحرانبحران؛ شدت، قحط، خطر و بلایی است که بر مردم نازل می‌شود؛ گاهی بحران، اقتصادی است، گاهی سیاسی، گاهی به صورت بیماری و…  خداوند متعال در قرآن کریم برای ما قصه‌هایی را بیان کرده و در آن برخی بحران‌هایی که انبیاء علیهم السلام با آن‌ها مواجه شده و در مواجهه با آن‌ها چگونه رفتار کرده‌اند، ذکر فرموده است. کسی که سیرت پیامبر اسلام صلى الله علیه وسلم را مطالعه کند، درمی‌یابد که ایشان و یارانش با بحران‌های متعددی دچار شدند؛ از جمله در اوّلین سال‌های دعوت اسلامی اذیت و آزارهای فراوانی به ایشان و اصحابش رسید؛ هم‌چنین بحران محاصره‌ی اقتصادی به مدت سه سال در شعب ابی طالب، وفات عمویش ابوطالب و همسرش خدیجه رضی الله عنها در یک سال، تکذیب قریش نسبت به معجزه‌ی اسراء و معراج، هجرت و رسیدن مشرکان به ایشان، جنگ بدر، حادثه‌ی افک [تهمت به حضرت عایشه رضی الله عنها]، جنگ‌های احد و خندق، آتش فتنه‌ای که منافقین خواستند در میان مهاجرین و انصار شعله‌ور نمایند، صلح حدیبیه. در تاریخ اسلام بحران‌های زیادی وجود دارند؛ همانند هجوم مغول، جنگ‌های صلیبی، اشغال‌گری‌ها، هزیمت ۶۷ در مصر، و بحران‌هایی که در ایام یوسف پیامبر خدا علیه السلام رخ داد.

امروزه [در برخی کشورهای اسلامی] بحران‌های شدیدی وجود دارد که بر اثر آن موجی از ناراحتی، پریشانی و اضطراب در بین مردم دیده می‌شود؛ از جمله‌ی این بحران‌ها و خطرناک‌ترینشان ناامنی، نبود آرامش، کمبود مواد غذایی و گاز، بیکاری، فقر، عدم ازدیاد شغل‌های مناسب، انتشار امراض، نقص، گرانی دارو و دیگر نابسامانی‌ها هستند که همه می‌پرسند پس چه کار باید کرد و راه خلاصی چیست؟

این سؤال مرا بر آن داشت تا با کمک خداوند و فکر در آن، جواب آن را در فقه تعامل با بحران‌ها از خلال قرآن کریم و سنت مطهر رسول اکرم صلى الله علیه وسلم و تاریخ اسلام بیابم تا به طور عموم رفتار مسلمان را به هنگام بحران بشناسیم و سپس برخی بحران‌هایی را که یک فرد مسلمان در آن چگونه رفتار کرده است، با تفصیل بیان داریم. اسلام دین بزرگ و کاملی است که تمام شؤون زندگی را برای تمام زمان‌ها و مکان‌ها برنامه‌ریزی کرده است؛ درد را تشخیص داده و دوای مناسبش را هم در نظر گرفته است؛ خداوند متعال راست می‌گوید: «وَنَزَّلْنَا عَلَیْکَ الْکِتَابَ تِبْیَانًا لِکُلِّ شَیْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَهً وَبُشْرَى لِلْمُسْلِمِینَ» [النحل: ۸۹]؛ و بر تو کتاب را برای بیان کردن هر چیزی و برای راه نمودن و بخشایش و مژده دادن برای مسلمانان فرود آوردیم.

(۱) اعتراف به گناه و تجاوز در کارها و رجوع همراه با ملامت نفس

اوّلین فکر مسلمان ربانی به هنگام بحران‌ها و شداید این نیست که دیگران را ملامت کرده و یا نسبت به تقدیر خشم‌گین شود؛ بلکه به نفس خویش رجوع کند، شاید آن‌چه به وقوع پیوسته به سبب گناهان وی و کوتاهی‌هایش در حق پروردگار یا جامعه‌اش می‌باشد؛ خداوند متعال می‌فرماید: «وَکَأَیِّنْ مِنْ نَبِیٍّ قَاتَلَ مَعَهُ رِبِّیُّونَ کَثِیرٌ فَمَا وَهَنُوا لِمَا أَصَابَهُمْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَمَا ضَعُفُوا وَمَا اسْتَکَانُوا وَاللَّهُ یُحِبُّ الصَّابِرِینَ» [آل عمران: ۱۴۶]؛ و بسا پیامبری که خداپرستان بسیار همراه او با کفار قتال کردند، پس سستی نکردند به سبب مصیبتی که ایشان را در راه خدا رسید و ناتوانی نکردند و بیچارگی ننمودند و خدا صابران را دوست دارد.

تأمل کن هنگامی که مسلمانان بعد از جنگ احد نسبت به اسباب شکست صحبت می‌کردند؛ این آیه‌ی کریمه نازل شد: «أَوَلَمَّا أَصَابَتْکُمْ مُصِیبَهٌ قَدْ أَصَبْتُمْ مِثْلَیْهَا قُلْتُمْ أَنَّى هَذَا قُلْ هُوَ مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِکُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ» [آل عمران: ۱۶۵]؛ آیا چون رسید به شما مصیبتی که به دست آورده بودید دو چندان از آن، گفتید: از کجا آمد این مصیبت؟ بگو که آن از نزد نفس‌هایتان است، هر آئینه خدا بر همه چیز تواناست.

خداوند متعال در آیات پیش از این می‌فرماید: «وَلَقَدْ صَدَقَکُمُ اللَّهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ حَتَّى إِذَا فَشِلْتُمْ وَتَنَازَعْتُمْ فِی الْأَمْرِ وَعَصَیْتُمْ مِنْ بَعْدِ مَا أَرَاکُمْ مَا تُحِبُّونَ مِنْکُمْ مَنْ یُرِیدُ الدُّنْیَا وَمِنْکُمْ مَنْ یُرِیدُ الْآخِرَهَ ثُمَّ صَرَفَکُمْ عَنْهُمْ لِیَبْتَلِیَکُمْ وَلَقَدْ عَفَا عَنْکُمْ وَاللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ» [آل عمران: ۱۵۲]؛ و هر آئینه راست کرد خدا در حق شما وعده‌ی خود را چون کافران را به حکم خدا می‌کشتید تا وقتی که بزدلی کردید و نزاع کردید در کار خویش و نافرمانی کردید بعد از آن‌که عطا نمود به شما آن‌چه می‌خواستید، از شما کسی بود که دنیا را می‌خواست و از شما کسی بود که آخرت را می‌خواست، آن‌گاه شما را از ایشان باز گردانید تا شما را امتحان کند و به درستی که خدا از شما در گذشت و خدا بر مؤمنان صاحب رحمت است.

(۲) پناه و رجوع به خداوند متعال

پناه و بازگشت به سوی خدا، با دعا، ذکر، نماز و سایر عبادات می‌شود؛ الله تعالى می‌فرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اسْتَعِینُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاهِ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ» [البقره: ۱۵۳]؛ ای مسلمانان! به صبر و نماز مدد جویید، هر آئینه خدا با صابران است.

و می فرماید: «الَّذِینَ آمَنُوا وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِکْرِ اللَّهِ أَلَا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ» [الرعد: ۲۸]؛ آنان‌که ایمان آوردند و دل‌های ایشان به یاد خدا آرام می‌گیرد، آگاه شو! به یاد خدا دل‌ها آرام می‌گیرند.

و می‌فرماید: «وَقَالَ رَبُّکُمُ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ» [غافر: ۶۰]؛ و پروردگار شما گفت: دعا کنید به جنابِ من تا دعای شما را قبول کنم.

از ابوهریره رضی الله عنه روایت است که پیامبر صلى الله علیه وسلم فرمودند: «تَعَوَّذُوا بِاللَّهِ مِنْ جَهْدِ البَلاَءِ، وَدَرَکِ الشَّقَاءِ، وَسُوءِ القَضَاءِ، وَشَمَاتَهِ الأَعْدَاءِ» [متفق علیه]؛ از سختی ابتلا و آزمون، و رسیدن بدبختی و سرنوشت بد و شادی دشمنان به خدا پناه ببرید.

جهد البلاء؛ یعنی ابتلایی که مشقت‌آور باشد [و توان تحمل و دفع آن را نداشته باشد]؛ و بلا بر دو قسم است: بلای جسمی؛ مانند بیماری‌ها، و بلای معنوی؛ مانند کسی که عیوب تو را برملا کرده و نیکی‌هایت را به باد فراموشی می‌سپارد.

درک الشقاء: یعنی از این‌که بدبختی به سراغت بیاید، پناه طلب کن؛ شقاوت ضد سعادت است و عمل نیک باعث خوش‌بختی است و سبب بدبختی بدکاری است. پس وقتی که از درک الشقاء پناه طلبیدی، این دعا تضمین می‌کند که عمل تیره‌بختان را انجام ندهی.

سوء القضاء: یعنی قضایی که به تو بد برساند و تو را ناراحت کند؛ مخصوصاً وقتی که از آن با رضایت استقبال نکنی.

شماته الأعداء: یعنی دشمنانی که از رسیدن بلا به تو شاد می‌شوند.

خداوند متعال می‌فرماید: «أَمَّنْ یُجِیبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَیَکْشِفُ السُّوءَ وَیَجْعَلُکُمْ خُلَفَاءَ الْأَرْضِ أَإِلَهٌ مَعَ اللَّهِ قَلِیلًا مَا تَذَکَّرُونَ» [النمل: ۶۲]؛ کیست آن‌که قبول می‌کند (دعای شخص) درمانده را چون بخواندش و سختی را بردارد و شما را جانشین نخستینان در زمین سازد، آیا معبودی دیگر با خدا هست؟ اندکی پند می‌پذیرید.

هنگامی که پیامبر خدا ایوب علیه السلام به بیماری و فقدان مال و اولاد مواجه شد: «وَأَیُّوبَ إِذْ نَادَى رَبَّهُ أَنِّی مَسَّنِیَ الضُّرُّ وَأَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِینَ * فَاسْتَجَبْنَا لَهُ فَکَشَفْنَا مَا بِهِ مِنْ ضُرٍّ وَآتَیْنَاهُ أَهْلَهُ وَمِثْلَهُمْ مَعَهُمْ رَحْمَهً مِنْ عِنْدِنَا وَذِکْرَى لِلْعَابِدِینَ» [الأنبیاء: ۸۳، ۸۴]؛ و یاد کن ایوب را چون به جناب پروردگار خویش ندا کرد به آن‌که مرا رنج رسیده است و تو مهربان‌ترین مهربانانی. پس دعای او را قبول کردیم، پس آن‌چه از رنج با وی بود دور ساختیم و او را و فرزندان او و مانند ایشان همراه ایشان به سبب مهربانی از نزد خویش عطا کردیم و تا عبادت‌کنندگان را پندی بُوَد.

تفسیر منتخب: و ای پیامبر! به یاد آور ایوب را هنگامی که پروردگارش را خواند و ما او را بیمار کرده بودیم و گفت که این بیماری به من ضرر رسانیده و مرا دردمند کرده است و تو بهترین رحم کنندگانی. پس ما اجابت کردیم او را به آن‌چه امید داشت و ضرر را از او دور کردیم و فرزندانی به تعداد فرزندانِ از دست رفته‌اش به او عطا کردیم و برایش از فضلمان مانند آن‌ها رحمتی به او اضافه کردیم و این پندی است برای غیر او از کسانی که ما را می‌پرستند تا این‌که صبر کنند همان طور که ایوب علیه السلام صبر کرد و به رحمت الهی طمع ورزند همان گونه که ایشان طمع ورزید.

و یاد کن ذوالنون (پیامبر خدا یونس علیه السلام) را چون خشمگین رفت، پس گمان کرد که بر وی تنگ نمی‌گیریم، پس در تاریکی‌ها ندا کرد به آن‌که هیچ معبود بر حقی نیست؛ پاکی تو راست، هر آئینه من از ستمکاران بودم. پس دعای او را قبول کردیم و از غم نجاتش دادیم و هم‌چنین مسلمانان را نجات می‌دهیم؛ «وَذَا النُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغَاضِبًا فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَیْهِ فَنَادَى فِی الظُّلُمَاتِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَکَ إِنِّی کُنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ * فَاسْتَجَبْنَا لَهُ وَنَجَّیْنَاهُ مِنَ الْغَمِّ وَکَذَلِکَ نُنْجِی الْمُؤْمِنِینَ» [الأنبیاء: ۸۷، ۸۸].

و نیز خداوند متعال قصه‌ی حضرت یونس را در آیات ۱۴۸ – ۱۳۹ سوره‌ی صافات بیان فرموده است و هم‌چنین قصه‌ی تاجری که راهزنان اراده‌ی حمله به او را داشتند و او نماز خواند و به طرف الله تعالى تضرع و زاری نمود، مد نظر باشد. (نگا: کتاب الداء والدواء)

(۳) امید و اعتماد

هدفمان این است که بنده یقین داشته باشد که خداوند قادر است که او را از بحران‌ها و سختی‌ها نجات دهد؛ «فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا * إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا» [الشرح: ۵، ۶]؛ پس هر آئینه پس از هر دشواری آسانی است. البته پس از دشواری آسانی است.

«لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا» [التوبه: ۴۰]؛ اندوه مخور؛ هر آئینه خدا با ماست.

و به یاد تضرع پیامبر صلى الله علیه وسلم در همه‌ی احوالش باش؛ مانند غزوه‌ی بدر بزرگ، غزوه‌ی خندق، سفر طائف و… و در قول موسىٰ پیامبر خدا علیه السلام به وقت محنت و سختی‌ای که فرعون و لشکریانش به او رسیدند، بیندیش؛ «فَلَمَّا تَرَاءَى الْجَمْعَانِ قَالَ أَصْحَابُ مُوسَى إِنَّا لَمُدْرَکُونَ * قَالَ کَلَّا إِنَّ مَعِیَ رَبِّی سَیَهْدِینِ» [الشعراء: ۶۱، ۶۲]؛ پس چون یک‌دیگر را دیدند هر دو گروه، یاران موسى گفتند: هر آئینه به ما رسیده‌اند. گفت: چنین نیست؛ هر آئینه با من پروردگار من است، مرا راه خواهد نمود.

و در قول یعقوب پیامبر خدا علیه السلام تأمل کن وقتی که به فرزندانش گفت: «قَالَ إِنَّمَا أَشْکُو بَثِّی وَحُزْنِی إِلَى اللَّهِ وَأَعْلَمُ مِنَ اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ * یَا بَنِیَّ اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِنْ یُوسُفَ وَأَخِیهِ وَلَا تَیْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِنَّهُ لَا یَیْأَسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْکَافِرُونَ» [یوسف: ۸۶، ۸۷]؛ گفت: جز این نیست که غم سخت و اندوه خود را به جناب خدا بیان می‌کنم و می‌دانم از جانب خدا آن‌چه را که نمی‌دانید. ای پسران من! پس از یوسف و برادر او جستجو کنید و از رحمت خدا ناامید مباشید، هر آئینه از رحمت خدا ناامید نمی‌شوند مگر گروه کافران.

(۴) اخلاص و عمل صالح

در این‌باره قصه‌ی آن سه نفری را که در غار محبوس شده بودند، آموخته‌ایم (و این قصه در صحیح بخاری موجود است).

(۵) حُسن توکل بر خداوند متعال

توکل حقیقی شناخت خداوند متعال و صفات والایش، توحید قلب و یقین به قدرت وی، گمان نیک به الله و سپردن کارها به او با استفاده از اسباب و رضایت به نتیجه و عاقبت امری است که از طرف الله می‌باشد.

حضرت عمر رضی الله عنه می‌گوید که از پیامبر خدا صلى الله علیه وسلم شنیدم که فرمودند: «لَوْ أَنَّکُمْ کُنْتُمْ تَوَکَّلُونَ عَلَى اللَّهِ حَقَّ تَوَکُّلِهِ لَرُزِقْتُمْ کَمَا یُرْزَقُ الطَّیْرُ تَغْدُو خِمَاصًا وَتَرُوحُ بِطَانًا» [رواه الترمذی]؛ اگر شما آن‌چنان که حق توکل است بر خدا توکل می‌کردید، به‌سان پرنده روزی داده می‌شدید که صبحگاهان گرسنه بیرون می‌رود و شامگاهان سیر بر می‌گردد.

و در باره‌ی حسن توکل بر الله  بهترین الگوی ما پیامبر صلى الله علیه وسلم در سفر هجرت به سوی مدینه‌ی منوره، حفر خندق و در تمام زندگی‌اش می‌باشد.

لذا مسلمانی که به فقر مبتلاست، باید تا جایی که امکان دارد به کار شریفی رو آورد و بایستی که بیمار اسباب شفا را اختیار کند و ملت باید کار کنند تا دخلش اضافه گردد.

حضرت عمر رضی الله عنه وقتی گروهی را دید که در مسجد نشسته‌اند و ادعای توکل بر خدا را دارند، آن‌ها را با شلاقش بلند کرد و سخن مشهورش را گفت که: هیچ یکی از شما از تلاش برای روزی ننشیند و نگوید: خدایا مرا روزی بده؛ در حالی که او می‌داند که آسمان طلا و نقره نمی‌باراند.

خداوند متعال فرموده است: «فَإِذَا قُضِیَتِ الصَّلَاهُ فَانْتَشِرُوا فِی الْأَرْضِ وَابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ» [الجمعه: ۱۰]؛ پس چون نماز تمام کرده شود، متفرق شوید در زمین و از فضل خدا طلب کنید.

(۶) دوری از مال حرام

خداوند متعال می‌فرماید: «یَمْحَقُ اللَّهُ الرِّبَا وَیُرْبِی الصَّدَقَاتِ» [البقره: ۲۷۶]؛ خدا برکت سود را نابود می‌سازد و برکت خیرات را افزون می‌سازد.

و از این قبیل است قسم دروغین به خاطر فروش کالا، که برکت را از بین می‌برد.

(۷) میانه‌روی در انفاق و دوری از اسراف و تبذیر

خداوند متعال می‌فرماید: «یَا بَنِی آدَمَ خُذُوا زِینَتَکُمْ عِنْدَ کُلِّ مَسْجِدٍ وَکُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لَا یُحِبُّ الْمُسْرِفِینَ» [الأعراف: ۳۱]؛ ای فرزندان آدم! زینت خود را نزدیک هر نماز بگیرید و بخورید و بیاشامید و از حد مگذرید؛ هر آئینه خدا از حد گذرندگان را دوست نمی‌دارد.

و می‌فرماید: «وَآتِ ذَا الْقُرْبَى حَقَّهُ وَالْمِسْکِینَ وَابْنَ السَّبِیلِ وَلَا تُبَذِّرْ تَبْذِیرًا * إِنَّ الْمُبَذِّرِینَ کَانُوا إِخْوَانَ الشَّیَاطِینِ وَکَانَ الشَّیْطَانُ لِرَبِّهِ کَفُورًا» [الإسراء: ۲۶، ۲۷]؛ و به خویشاوند حق آن را بده و به درویش و به راه‌گذر و اسراف مکن اسراف کردنی. هر آئینه اسراف کنندگان برادران شیاطین هستند و شیطان نسبت به پروردگار خود ناسپاس است.

و می‌فرماید: «وَالَّذِینَ إِذَا أَنْفَقُوا لَمْ یُسْرِفُوا وَلَمْ یَقْتُرُوا وَکَانَ بَیْنَ ذَلِکَ قَوَامًا» [الفرقان: ۶۷]؛ و آنان‌که چون خرج کنند اسراف ننمایند و تنگی نگیرند و عطای ایشان میان دو طرف معتدل باشد.

و به همین خاطر توصیه می‌کنیم که از جلوه‌های رفاهیت و اسراف، آن‌گونه که امروزه در بسیاری از شادی‌ها، سوگواری‌ها، جشن‌ها و مناسبات مختلف مسلمانان شاهد هستیم، دوری گزینند.

(۸) آسان‌گیری و پرهیز از مبالغه (در قیمت کالاها، مهریه و…)

اسلام دین آسانی و رحمت در عبادات، معاملات و در همه‌ی قوانین شرعی است.

خداوند متعال می‌فرماید: «یُرِیدُ اللَّهُ بِکُمُ الْیُسْرَ وَلَا یُرِیدُ بِکُمُ الْعُسْرَ» [البقره: ۱۸۵]؛ خدا برای شما آسانی می‌خواهد و برای شما دشواری نمی‌خواهد.

و می‌فرماید: «هُوَ اجْتَبَاکُمْ وَمَا جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ» [الحج: ۷۸]؛ و بر شما در دین هیچ تنگی و دشواری‌ای قرار نداده است.

(۹) داشتن حسن ظن و برنیگیختن شایعات دروغین در میان مردم

خداوند متعال می‌فرماید: «وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَى أُولِی الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِینَ یَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَیْکُمْ وَرَحْمَتُهُ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّیْطَانَ إِلَّا قَلِیلًا» [النساء: ۸۳]؛ و وقتی که بیاید نزد ایشان خبری از ایمنی یا ترس، آن را مشهور سازند و اگر آن را به سوی پیامبر و به سوی فرمان‌روایان از اهل اسلام برمی‌گردانیدند، هر آئینه می‌یافتند مصلحت آن خبر را از ایشان آنان‌که می‌توانند بر آوردن مصلحت را، و اگر نمی‌بود بر شما بخشایش خدا و رحمت او، البته شما شیطان را پیروی می‌کردید مگر اندکی.

و می‌فرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنْ جَاءَکُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَیَّنُوا أَنْ تُصِیبُوا قَوْمًا بِجَهَالَهٍ فَتُصْبِحُوا عَلَى مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِینَ» [الحجرات: ۶]؛ ای مسلمانان! اگر پیش شما فاسقی خبری را بیاورد، پس تحقیق کنید برای احتراز از آن‌که قومی را به نادانی ضرر رسانید، پس بر آن‌چه عمل کردید، پشیمان شوید.

«یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا کَثِیرًا مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ» [الحجرات: ۱۲]؛ ای مسلمانان! از بسیاری گمانِ بد احتراز کنید، هر آئینه بعضی بدگمانی گناه است.

(۱۰) همکاری، تکافل و ایثار

خداوند متعال می‌فرماید: «وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ» [المائده: ۲]؛ و با یک‌دیگر بر نیکوکاری و پرهیزگاری مدد کنید و بر گناه و ستم با یک‌دیگر همکاری مکنید.

و در این باره انصار رضی الله عنهم الگوی ما هستند هنگامی که تکفل برادران مهاجر خویش را بر عهده گرفتند؛ بلکه شگفت‌انگیزترین نمونه‌های ایثار را در طول تاریخ به نمایش گذاشتند؛ «وَالَّذِینَ تَبَوَّءُوا الدَّارَ وَالْإِیمَانَ مِنْ قَبْلِهِمْ یُحِبُّونَ مَنْ هَاجَرَ إِلَیْهِمْ وَلَا یَجِدُونَ فِی صُدُورِهِمْ حَاجَهً مِمَّا أُوتُوا وَیُؤْثِرُونَ عَلَى أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ کَانَ بِهِمْ خَصَاصَهٌ وَمَنْ یُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولَئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ» [الحشر: ۹]؛ و نیز آنان که جای گرفتند به دارالإسلام و جای پیدا کردند در ایمان پیش از مهاجران، دوست می‌دارند هر که هجرت می‌کند به سوی ایشان و نمی‌یابند در خاطرِ خود دغدغه از طرف آن‌چه داده شده مهاجران را و دیگران را بر خویشتن ترجیح می‌دهند و اگر چه ایشان را احتیاج باشد و هر که نگاه داشته شد از حرصِ نفسِ خویش، پس آن جماعت ایشان رستگاران‌اند.

(۱۱) عکس العمل مثبت

مسلمان مخصوصاً وقت بحران و سختی شناخته می‌شود و آن با پیش کردن راه حل‌های عملی و اعمال نیک و مناسبی است که برای خروج از بحران‌هایی که جامعه از آن رنج می‌برند، راهگشا باشد.

در این باره بهترین اسوه‌ی ما صحابه‌ی کرام رضی الله عنهم هستند؛ به طور نمونه حباب بن منذر رضی الله عنه صاحب اندیشه‌ی چاه بدر در جنگ بدر است، سلمان فارسی رضی الله عنه متفکر حفر خندق در غزوه‌ی احزاب است و همین‌طور حضرت ابوبکر صدیق رضی الله عنه در تمام مواقفش با پیامبر صلى الله علیه وسلم.

(۱۲) حمایت معنوی و مادی پیشامدهای مسلمانان

تقدیم هر گونه صورت‌های معنوی و مادی جهت یاری به برادرانمان در فلسطین و جلوگیری اشغال‌گران ظالم صهیونیسم، جلوگیری از یهودی‌سازی قدس و کندن چاله‌ها در منطقه‌ی مسجد الأقصى، جلوگیری از دیگر صورت‌های تجاوز صهیونیست‌ها بر ما لازم است و همین طور یاری انقلابیون و ملت مظلوم سوریه و نجات آن‌ها از دست این ظالم خون‌ریز بر ما لازم است .

به همین خاطر به دعا برای برادرانمان و جهاد به مال برای نصرتشان و همین‌طور تحریم کالاهای کیان صهیونیستی، امریکایی، چینی و روسی وصیت می‌کنیم .

خداوند متعال می‌فرماید: «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَهٌ» [الحجرات: ۱۰]؛ جز این نیست که مسلمانان برادر یک‌دیگراند.

و رسول خدا صلى الله علیه وسلم می‌فرمایند: «مَنْ جَهَّزَ غَازِیًا فِی سَبِیلِ اللَّهِ فَقَدْ غَزَا، وَمَنْ خَلَفَ غَازِیًا فِی سَبِیلِ اللَّهِ بِخَیْرٍ فَقَدْ غَزَا» [متفق علیه]؛ هر کس مجاهدی را در راه خدا تجهیز کند، پس او جهاد کرده است و هر که به خوبی جانشین‌ِ مجاهدی باشد، پس او جهاد کرده است.

نویسنده: فرج ابو طیر (سایت اتحادیه جهانی علمای مسلمان)

ترجمه: زبیر حسین پور

منبع: سنت آنلاین

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
رفتن به نوارابزار