خانه و خانوادهزن در اسلام

زن از دیدگاه عرب دوران جاهلیت‏

نویسنده: محمد جمیل زینو

زنان در دوران جاهلیت قبل از اسلام از بسیارى حقوق انسانى و اجتماعى خود محروم بودند:

۱- زن حق ارث بردن را نداشت و اعراب می گفتند:

«از ما ارث نمی ‏برد مگر کسى که شمشیر و اسلحه بر دوش می ‏گیرد و از کیان و شرافت ما دفاع می کند.»

۲- زن حقى بر شوهر نداشت، و تعداد طلاق معین نبود و نیز تعدد همسر حد و مرز مشخصى نداشت، و اگر مردى که داراى چند همسر بود وفات می ‏نمود فرزند بزرگتر براى ازدواج با زنان پدرش از دیگران مستحق‏تر بود، و نامادرى خود را چون بقیه اموال ارث بجا مانده از پدر می ‏شمرد!

از ابن عباس روایت شده است که فرمود:

«هرگاه پدر کسى می مرد، او بیشتر از دیگران مستحق بود که نامادرى خود را به دست گیرد، اگر می ‏خواست آن را براى خود نگه می ‏داشت یا اینکه او را زندانى می ‏کرد تا اینکه از مهریه ‏اش گذشت کند و یا آن قدر او را نگه می ‏داشت که می ‏مرد و مالش براى او باقى می ‏ماند.

۳- عدت زن در زمان جاهلیت یک سال کامل بود، و زنان به بدترین و زشت ‏ترین حالت به سوگ شوهران از دست داده خود می ‏نشستند، زن در مدت عدت بدترین لباس‌ها را می پوشید و در بدترین خانه سکنى می گزید و آرایش و پاکیزگى و استعمال خوشبویى را ترک می ‏کرد، آب به بدنش نمی ‏زد و ناخن هایش را کوتاه نمی ‏کرد و موهاى اضافى بدنش را نمی ‏گرفت و در میان مردم و اجتماع حاضر نمی ‏شد و به این صورت تا پایان سال به سوگ می نشست و بعد از اینکه یک سال از مرگ شوهرش تمام می ‏شد با زشت‏ ترین قیافه و بویى زننده از خانه سوگ بیرون می ‏آمد و به سوى مردم می ‏رفت.

۴- اعراب در دوران جاهلیت کنیزان خود را مجبور می ‏کردند تا خودفروشى کنند و پول در بیاورند چنان که قرآن اعراب تازه مسلمان را این گونه مورد خطاب قرار داد:

وَلَا تُکْرِهُوا فَتَیَاتِکُمْ عَلَى الْبِغَاءِ إِنْ أَرَدْنَ تَحَصُّنًا لِّتَبْتَغُوا عَرَضَ الْحَیَاهِ الدُّنْیَا ﴿النور: ٣٣﴾

«کنیزان خود را که خواهان عفت و پاکدامنى هستند به زنا وادار نکنید تا بدین وسیله مال و دارائى دنیا را به دست آورید».

۵- در میان اعراب دوران جاهلیت انواعى از ازدواج فاسد رواج داشت که در میان بسیارى از قبایل شایع بود و تا کنون در بعضى جاه‌ها رواج دارد از جمله:

الف) گروهى از مردان با یک همسر همبستر می ‏شدند و آن زن حق داشت فرزندى را که به دنیا می ‏آورد به هر یکى از آن مردان که می ‏خواست نسبت دهد.

ب) مرد از همسرش می ‏خواست تا با فرد مشخصى از سران قوم و افرادى که به شجاعت معروف بودند همبستر شود تا فرزندى چون آن مرد در شجاعت به دنیا بیاورد.

ج) صیغه یا نکاح موقت نیز یکى از انواع ازدواج ‏هایى بود که آن زمان رواج داشت.

د) نکاح شغار، یعنى اینکه مردى دختر یا خواهرش را به ازدواج مردى دیگر در مى‏آورد به شرط اینکه او دختر یا خواهرش را به ازدواج او در بیاورد بدون اینکه هیچ یک از دو مهریه‏اى براى زن مقرر کنند زیرا آن‌ها زن را ملک مرد مى‏دانستند و مرد مختار بود همچنانکه هر تصرفى در دیگر اموالش انجام مى‏داد با زن که جزو اموال بشمار مى‏رفت هم انجام دهد.

هنوز هم در میان بعضى ملت‌ها چون قاجار این سنت جاهلى رواج دارد!!

اما اعراب پیشرفته مانند قریش در آن زمان، نیز به همین منوال که امروزه مسلمین ازدواج می ‏کنند ازدواج می کردند. آن‌ها ابتدا از زن خواستگارى می کردند و مهریه ‏اش مقرر می ‏شد و عقد انجام می ‏گرفت، اسلام فقط این نوع ازدواج را برقرار گذاشت اما بعضى از سنت‏هاى ظالمانه مانند اجبار زن به ازدواج با افرادى که نمی خواستند و یا جلوگیرى از ازدواج و تصرف یا ندادن مهریه زن و غیره را باطل نمود. امیر المؤمنین عمر بن الخطاب رضی الله عنه می ‏گوید:

«ما در دوران جاهلیت قبل از اسلام، زنان را چیزى حساب نمی کردیم، اما وقتى اسلام آمد و خداوند حقوق زنان را در قرآن یاد آورى نمود ما پى بردیم که زنان بر گردن ما حق دارند»

{بخارى؛ ملاحظه کنید کتاب المرأه بین تکریم الإسلام وإهانه الجاهلیه}

اسلام و بزرگداشت زن‏ / تالیف: محمد جمیل زینو

نمایش بیشتر

مدیر سایت

پورتال اسلامی تبیین

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پانزده + 7 =

دکمه بازگشت به بالا
بستن