فرهنگ و جامعهیادداشت

ضرورت تقویت طبقه متوسط به مثابه‌ی راهبردی برای تسریع روند توسعه‌ در سیستان و بلوچستان

نویسنده: دکتر عبدالوهاب شهلی بر

🔸برخلاف تصور رایج، ریشه‌ی اصلی گسترش افراط گرایی مذهبی در جهان اسلام نه افکار انحرافی و تحریف آموزه های دینی بلکه بحران دولت-ملت و مسائل اجتماعی چون فقر، ناامیدی و شکاف های طبقاتی است لذا راه حل نه الهیاتی بلکه اجتماعی است.

🔸سیستان و بلوچستان که هر از چند گاهی درگیر معضل افراط گرایی مذهبی می شود از توسعه نیافته ترین استان های کشور است بطوری که اکثر شاخص های توسعه‌ی این استان در قعر جدول رتبه بندی سطوح توسعه یافتگی استان ها قرار دارند.

🔸در خصوص چرایی توسعه نیافتگی سیستان و بلوچستان دلایل متعددی مطرح شده است اما به نظر می رسد که علت اصلی، تهی بودن برنامه های توسعه‌ی استان از حمایت سیستماتیک یک نیروی اجتماعی مترقی بومی بوده است؛ نیرویی که درک درستی از توسعه داشته باشد، منافع ملی کشور را درک کرده و منافع خود و جامعه اش را در راستای تحقق توسعه تعریف نماید. چنین نیرویی، می تواند طبقه‌ی متوسط و جریان های روشنفکری برخاسته از آن باشند که توسعه گرا بوده و از بلوغ فکری و تاریخی لازم برای عبور از خاص گرایی قومی برخوردار و دغدغه‌ی مترقی بهبود زندگی انسان ها، جدا از قومیت و مذهب شان، را داشته باشد.

🔸اهمیت توسعه‌ی اقتصادی و مبارزه با فقر، زمانی صد چندان می شود که بدانیم چنین امری علتِ وجودی دولت در کشورهای جهان سوم است؛ اگر سایر ادعاهای ایدئولوژیک همچون دین و فرهنگ علت تأسیس دولت-ملت باشند، تحققِ توسعه، ملموس ترین ابزار برای دولت- ملت سازی است.

🔸هر چند بعد از انقلاب اسلامی منابع قابل توجهی برای توسعه‌ی استان اختصاص یافته است، اما در واقع به دلیل غلبه‌ی نگاه مهندسی و کالبدی صِرف در برنامه های توسعه‌ی سیستان و بلوچستان و اتکاء آنها به نهادهای بوروکراتیک، منطقه کماکان توسعه نیافته ترین بخش کشور است که عقده ها و حقارت های خودش را هر از چندگاهی با فرو غلتیدن به دامن افراط گرایی های مذهبی و غیر مذهبی تسکین می دهد که پیامدی جز تشدید فضای امنیتی و به تأخیر افتادن توسعه نخواهد داشت.
🔸بنابراین، به نظر می رسد تنها راه مهار انرژی های مخرب برخاسته از توسعه نیافتگی، اتخاذ رویکرد جدیدی از توسعه است که نیروهای مترقی استان، اعم از بلوچ و سیستانی و شهرستانی، که از میان تمامی نیروهای اجتماعی موجود بیشترین اعتقاد را به توسعه داشته و منافع شان در گروی توسعه و انزوای هر چه بیشتر خشونت گرایی های قومی، قبیله‌ای و مذهبی است که تمامی آن ها پشت و روی یک سکه اند.

🔸با بهبود شاخص های توسعه، بسترهای فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی خشونت گرایی مهار شده و زمینه برای تقویت زیست مسالمت آمیز و تأمین همزمان منافع واقعی نظام سیاسی و نیز منافع مردم فراهم می شود و به مرور ملت سازی در استان به سطوح بالاتری ارتقاء می یابد؛ بخصوص با پیوندهای تاریخی و فرهنگی اینک به حاشیه رانده شده ای که مردم استان و بخصوص بلوچ ها با تاریخ و تمدن ایران باستان داشته و یکی از اصیل ترین اقوام ایرانی هستند.

یکشنبه ۹۶/۹/۵

نمایش بیشتر

دکتر عبدالوهاب شهلي‌بر

جامعه شناس و عضو بنیاد ملی نخبگان دبیر گروه جامعه‌شناسی شهر و مطالعات منطقه‌ای انجمن جامعه شناسی ایران

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

8 − دو =

دکمه بازگشت به بالا
بستن