فرهنگ و جامعه

ضوابط تعامل اجتماعی در اسلام

نویسنده: جلیل بهرامی نیا

۱)عدالت:

حدّاقل ضابطه ای که مسلمان باید بر مبنای آن با دیگران،حتّی با دشمنانش،رفتار کند؛هستهٔ این عدالت،ادای حقّی است که دیگران بر فرد دارند.

۲)احسان:

یعنی خدمتِ بی منّت بدون در نظر گرفتن آیین و مذهب طرف؛هر که از در در آید نانش دهید و از ایمانش مپرسید؛معنای احسان این است به کسی که بر ما حقّی قانونی ندارد،از دارایی یا توانمندی خویش سهمی بدهیم.

۳)ایثار:

ایثار از احسان بالاتر است؛یعنی به رغم نیازمندی خویش به آن چه داریم،دیگران را در اولویّت قرار دهیم.

۴)آشتی گستری یا اصلاح ذات البین؛

اختلافات همانند تیغی که موها را می زداید،دین را می زداید و قهر و ستیزِ مسلمین با یکدیگر،هدف شیطان است؛ایمان با آشتی و آشتی گستری سنخیّت دارد و ابلیسی بودن با تفرقه افکنی.

۵)مدارا و پاسخ بدی با نیکی:

مدارا و بدی را با نیکی پاسخ دادن،نشانهٔ غنای ایمانی و داشتن حظّ عظیمی از تقواست؛در سه آیهٔ قرآن،بحث از نوع تعامل با مخالفان بشری و جِنّی به میان آمده، و در هر سه آیه توصیه شده با نفس و شیطان، راهبرد تنش زایی و ستیز مداوم و با مخالفان بشری،راهبرد گذشت و دفع سیّئه به احسن،مبنای عمل قرار گیرد.

۶)تعاون در نیکی ها:

تاریخ بشر،سرگذشت ستیز خیر و شر،عدالت و ظلم،جنگ و صلح،خدمت و خیانت،توحید و شرک و…بوده است و پیکار این نیروها با یکدیگر همواره برقرار خواهد بود؛مهم آن است که مؤمن بکوشد در این پیکارها، در کنار تلاشگران راه حق و نیکی باشد و از حمایت گناه و تجاوزگری بپرهیزد.

۷)امر به معروف و نهی از منکر:

سازگاری بستر اجتماعی با درستکاری و تقوا و روانی ساختارهای اجتماع به سود فضائل،شرط کامیابی در دینداری و تکامل معنوی است؛امر به معروف و نهی از منکر،در نوع سنجیده و کارامد خود،ضامن سلامت فضا و ساختار اجتماع است و نباید از آن غافل بود و گر نه با ترک آن،باید در انتظار مصائب فراگیر و نابودی همگانی بود.أعاذنا الله منها!

نمایش بیشتر

جلیل بهرامی نیا

کارشناس ارشد الهیات (تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی) از دانشگاه تهران؛ دبیر دبیرستان؛ نویسنده، مترجم و محقق

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
رفتن به نوارابزار