ماه محرمیادداشت

عاشورا و برکتِ انفاق بر اهل و عیال

روز عاشورا در آموزه‌های اسلامی از جایگاه بسیار بالا و والایی برخوردار است. پیشینهٔ عظمت و جایگاه بلند عاشورا، ریشه در آفرینش آسمان‌ها و زمین دارد و وابسته به هیچ رخداد تاریخی نیست، بلْ رخدادهای تاریخ مفتخر و مدیون این روز بزرگ‌اند.

از این‌که بگذریم در فضایل این روز بزرگ، روایتی از رسول‌خدا صلی‌الله علیه وآله وسلم با این مضمون آمده است:

«مَنْ وَسَّعَ عَلى عَیالِهِ یَوْمَ عاشُوراء لَمْ یَزَلْ فِی سَعَهً سائِرَ سَنَتِهٖ»؛ هر کس بر اهل و عیالش در روز عاشورا خوب انفاق کند، طول سال در توانگری خواهد بود.

اگرچه دربارهٔ سند این حدیث کلام است و برخی از محدثان آن را ضعیف گفته‌اند اما امام مناوی رحمه‌الله در ‘فیض‌القدیر’ می‌نویسد:

صحابی بزرگوار حضرت جابربن‌عبدالله رضی‌الله ‌عنه فرموده است:

”جَرَّبناهُ فَوَجَدناهُ صَحِیحاً”؛ این عمل را تجربه کردیم و درستش یافتیم.

و امام سفیان‌بن‌عُیَینه می‌فرماید: ”جَرَّبناه خَمسِین أو سِتِّین سَنه”؛ پنجاه یا شصت سال این عمل را تجربه کردیم.

و امام ابن حبیب مالکی‌ می‌سراید:

قال الرسول صلاه الله تشمله
قولا وَجَدنا عَلیه الحَقَّ والنُّورا
مَن باتَ فی لَیلِ عاشوراء ذا سعه
یَکُن بِعیشته فی الحول مَجبورا

امام مناوی رحمه‌الله در پایان این سروده می‌نویسد:

“فَهذا مِن هذا الإمامِ الجَلیل یَدُلّ عَلى أنَّ لِلحَدِیث أصْلاً”؛ این سخن سترگ از چنین امام بزرگی، دلالت بر درستی و اصالت حدیث دارد.

افزون بر این فقیهان و امامان مطرح چهارمذهب بر مستحب‌بودن فراخی‌نمودن در نفقه بر اهل‌وعیال در این روز اتفاق دارند؛

چنان‌که علامه صاوی #مالکی در حاشیهٔ ‘الشرح الصغیر’ و علامه بهوتی حنبلی در شرح ‘منتهى الإرادات’ می‌نویسند:
“وَیَنْدُبُ فِی عاشُوراء التَّوسِعه عَلى الأهْلِ والأقارِبِ”؛

وسعت و فراخی‌نمودن بر خانواده و خویشاوندان در عاشورا مستحب است.

افزون بر این سلیمان الجمل در حاشیه‌ای که بر کتاب ‘فتح الوهاب’ اثر زکریا انصاری شافعی دارد می‌نویسد: “…فَإن لَمْ یَجِدْ شَیئاً فَلْیُوَسِّع خُلُقَه ویَکُفَّ عَنْ ظُلمِه”؛ اگر چیزی برای خرج کردن بر اهل و عیال و خویشاوندان و فقیران در روز عاشورا نیافت، با آنان خوش برخورد کند و دست از ستم بازدارد.

علامه ابن عابدین #حنفی نیز در رَدُّ المُحتار می‌نویسد:
“نَعَم حَدِیثُ التَّوسِعه ثابِتٌ صَحِیحٌ کما قال الحافظ السیوطی فی الدُّرَر…”؛ حدیث توسعه ثابت و صحیح است. والله أعلم.

هرگز از یاد و خاطرم نمی‌رود، روزی که استاد فرهیخته حضرت مولانا مفتی محمدرفیع عثمانی دامت‌معالیهم در درس صحیح مسلم فرمود:

«بنده سال‌هاست که این حدیث را تجربه کرده‌ام و در روز عاشورا به نفقهٔ خانواده و خویشاوندانم می‌افزایم حتی هر سال شهریهٔ استادان، کارکنان و طلاب دارالعلوم کراچی را در همین روز اضافه می‌کنم _‌والحمدلله‌_ برکات و آثارش را به چشم سر دیده‌ام.»

نگارنده نیز این عمل را تجربه کرده‌‌‌ام و درستش یافته‌‌ام، شما نیز تجربه کنید.

🌙۷محرم ۱۴۴۰ق

نمایش بیشتر

ولی الله رفیعی

* مدرس دارالعلوم فاروقیه گالیکش استان گلستان * نویسنده * مترجم

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پنج − 4 =

دکمه بازگشت به بالا
بستن