حقوقمقالات

غیبت

غیبت گناهی است که بدون شنونده تحقق نمی یابد .

شنونده ی غیبت در تحقق این گناه نقش چشمگیری دارد و به همین دلیل در روایات از فاعل غیبت

با صیغه ی دوگانه ( مثنی ) یاد شده است .

پیامبر می فرماید : « المستمع أحد المغتابین »

شنونده ی غیبت ، یکی از دو غیبت کننده است .

از این رو شنونده غیبت ، همانند غیبت کننده گناهکار بوده و مرتکب گناهی بزرگ است و از این نظر مشمول همه ی احکام غیبت کننده است .

لذا در جمعی که نشستی یا اجازه نده کسی غیبت کند و اگر حرفت مورد قبول واقع نشد باید مجلس و نشستن در چنین جلسه ای را ترک کن .

عوامل و ریشه های غیبت :

مهم ترین آنها انحصارطلبی، خودبینی، حسد، انتقام جویی، کینه توزی و شوخی و سرگرمی است. پس برای رها شدن از غیبت،

ابتدا باید این ریشه ها را خشکاند واز میان برد.

شخصیت خود و دیگران را از بین می برد، به یقین چنین عملی را انجام نخواهد داد. نابودی سریع همه نیکی ها

و کشیدن جور گناهانی که آنها را مرتکب نشده، ولی به سبب غیبت، از شخص غیبت شونده به پرونده او منتقل شده است،

از نتایج ناگوار غیبت است.

حرمت غیبت

در واقع اصلی ترین دلیل حرمت غیبت، همان ریختن آبروی آبرومند است.

چنانچه پیامبر اسلام = می فرماید :

غیبت، به منزله خوردن گوشت مرده دیگران است که سبب از بین رفتن حسنات و نرسیدن عبادت ها به کمال،

موجب سلب اعتماد عمومی و از مصداق های اشاعه بد بیاری ها در جامعه است.

غیبت ؛ یعنی تخریب آبروی انسان

تعریف غیبت :

غیبت : پشت سر کسی حرف زدن .

صحابی از آنحضرت r پرسید غیبت چیست ؟ آنحضرت r در جواب او فرمود :

« ما الغیبه ؛ قال ذکرک اخاک بما یکره , قیل: افرأیت إن کان فی اخی ما اقول , قال : فإن کان فیه ما تقول فقد اغتبته

و إن لم یکن فیه ما تقول فقد بهتّه ». ابوداود . کتاب الادب فی باب الغیبه .

مذمت و نکوهش غیبت در روایات

قال الله و تعالی :

« و لا تجسسوا و لا یغتب بعضکم بعضاً ، ایحب احدکم أن یّأکل لحم اخیه میتاً فکرهتموه و اتقوالله ، إنّ الله توّاب رّحیم ».

[ حجرات : ۱۲ ]

روزی یکی از یاران پیامبر = با گروهی به راهی می رفتند به لاشه خود مُرده ای متعفن برخورد کردند آن یار پیامبر به دوستانش گفت :

به نظر من خوردن گوشت این حیوان از خوردن گوشت مسلمان بهتر است .

قال رسول الله :

عن انس بن مالک t قال ، قال رسول الله « لمّا عُرج بی مررت بقوم لهم اظفارهم من نحاس یخمشون بها وجوههم و صدورهم ،

فقلت : من هؤلآء یا جبرئیل ؟ قال هؤلآء الذین یأکلون لحوم النّاس ( یغتابون المسلمین ) ، و یقعون فی اعراضهم ».

[ سنن ابوداود ، کتاب الادب فی الغیبه ]

غیبت بدتر از ربا و زنا :

حالانکه ربا خود طوری بد و شنیع است که گویا ربا خوار با مادر خود زنا می کند . حالا ببینید غیبت از آن هم بدتر معرفی شده ،

« عن النبی  r قال : إنّ اربی الرّبا الاستطاله فی عرض مسلم بغیر حقٍّ » [ سنن ابوداود ، کتاب الادب فی الغیبه ]

در احادیث غیبت از زنا بدتر معرفی شده ؛ عن جابر بن عبد الله ، وأبی سعید الخدری ، قالا : قال رسول الله صلى الله علیه وسلم :

« الغیبه أشد من الزنا » . قیل : وکیف ؟ قال : « الرجل یزنی ثم یتوب ، فیتوب الله علیه ، وإن صاحب الغیبه لا یغفر له حتى یغفر له صاحبه »المعجم الاوسط للطبرانی / باب من اسمه ، محمد

حدثنا إسحاق بن إسماعیل ، قال : سمعت سفیان ، یقول :

« الغیبه (۱) أشد عند الله عز وجل من الزنا وشرب الخمر ؛ لأن الزنا وشرب الخمر ذنب فیما بینک وبین الله عز وجل ،

فإذا تبت عنه تاب الله علیک ، والغیبه لا یغفر لک حتى یغفر لک صاحبک » بیهقی فی شعب الایمان / فصل فیما ورد من الأخبار فی التشدید على من اقترض من عرض أخیه المسلم شیئا بسب أو غیره .

علت اینکه زانی بسبب توبه معاف می شود . و غیبت کننده تا کسی را که از او غیبت کرده راضی نکند معاف نمی شود .

(۱)الغیبه : أن تذکر أخاک من ورائه بما فیه من عیوب یسترها ویسوءه ذکرها

غیبت از گناهان کبیره دیگر بدتر است :

غیبت شعار منافقان است . غیبت مانند شراب نوشیدن گناه کبیره است . غیبت از زنا بدتر است

زیرا زانی ضرور روزی پشیمان می گرددو توبه می کند اما غیبت کننده تا زمانی که از آن کسی که آبرویش را برده معافی نخواهد

و او معاف نکند بخشیده نمی شود .

غیبت کننده از وارد شدن به بهشت بر روی پل صراط نگه داشته می شود تا زمانی از آن شخصی که آبرویش پایمال معافی نخواهد

و او معاف نکند یا حقش را ادا نکند .

انواع غیبت :

در زاد المقونین آمده که ، غیبت چهار نوع است ، کفر نفاق- معصیت مباح

غیبت کفر :

شخصی از برادر خود بدگویی می کند ، وقتی شخصی او رامنع می کند ، می گوید چیزی که من بیان می کنم راست است . حقیقتاً او حرامی را حلال دانسته و کفری را انجام داده است .

غیبت منافقانه :

اینکه از کسی غیبت می کند و می گوید : از او نام نمی برم در حالیکه شنوندگان می دانند منظور او چه کسی است .

غیبت معصیت :

از کسی بدون پروا بدگویی می کند و آشکارا از او هم نام می برد ، این گناه غیر قابل بخشش است .

غیبت مباح :

فاسقی را بد گویی می کند و هدفش آگاه کردن مردم از فسق وی می باشد

لذا این نوع غیبت گناه نیست زیرا پیامبر اسلام فرمودند :

عن بهز بن حکیم ، عن أبیه ، عن جده ، أن رسول الله صلى الله علیه وسلم قال :

« لیس لفاسق غیبه »مسند الشهاب القضاعی / باب لیس لفاسق غیبه

حکایت :

خالد بن ربیع گفته است : در مسجد جامع ، مسلمانی را غیبت کردند و من منع نکردم شب بخواب دیدم که مردی سیاه و ترسناک

یک سینی پر از گوشت خوک پیش من آورد و گفت : بخور ، گفتم مسلمانم و گوشت خوک حرام است گفت :

گوشت مسلمان می خوری که به مراتب از این حرام تر است و گوشت را به زور در دهانم نهاد ،

چون بیدار شدم گوشت را در دهانم دیدم تا چهل روز بوی بد آن از دهانم بیرون نمی شد .

ده بلا و مصیبت برای یک غیبت:

از پیامبر اکرم = منقول است که فرمود : کسی که یک غیبت می کند به ده عقوبت گرفتار می گردد :

۱- از رحمت باریتعالی محروم می گردد ؛

۲- ملائکه از او دوری می کنند ؛

۳- اعمالش نزد خداوند عبث و بیهوده می شوند؛

۴- روح اطهر پیامبر = از او آزرده خاطر می شود ؛

۵- خشم خدا را بر خود خریده است ؛

۶- به وقت سکرات موت سختی می بیند ؛

۷- عذاب بر او شدت می یابد ؛

۸- بوقت مردن اعمالش در مقابل غیبت عوض می شوند ؛

۹- بوسیله غیبت ، خود را به جهنم نزدیک می کند ؛

۱۰- با غیبت خود را از بهشت( رحمت خدا ) برین دور می کند .

لذا کفاره غیبت ، طلب حلالیت از طرف مقابل است .

مکن غیبت اگر عقلت تمام است// که گفتار تو در غیبت حرام است.

اگر عیب تو گردد بر تو ظاهر // به عیب کس کجا پردازی آخر

 

 

منبع مورد مطالعه :

۱- اصلاحی خطبات ج/۴ از علامه محمد تقی عثمانی

۲- راه بهشت / مولف : محمد ابن شیخ ربحامی . تلخیصو ترتیب : محمد جمال زهی . انتشارات صدیقی . ۱۳۸۵ نوبت چهارم . ص : ۲۴۴ الی ۲۴۷ .

نمایش بیشتر

مصباح العلوم محمدان

صفحه رسمی مدرسه علوم دینی مصباح العلوم شهر محمدان- ایرانشهر کانال تلگرام:T.me/al_mesbah1

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نوزده + 13 =

همچنین ببینید

بستن
دکمه بازگشت به بالا
بستن