مطالعات اسلامی

ماهیت و چرایی فتوحات صحابه

نویسنده: دکتر جلال جلالی زاده

آیا ماهیت جنگ های پیامبر(ص) ابتدایی و در جهت بسط سرزمین و توسعه و تعمیق پایه های قدرت بود یا جنگ تحمیلی و دفاعی بود؟

بدون تعصب باید گفت: دین اسلام دین تناقض نیست، زیرا نمی توان اسم دین را اسلام گذاشت که حامل صلح و صفا ست در حالی که منادی جنگ و خشونت باشد، هر کس سیره پیامبر را مطالعه نماید به خوبی می داند که تطبیق عملی اسلام و اخلاق ایشان قرآن بوده است و از سیمای مهربان او نمی توان نفرت و کشتار را مشاهده کرد، زیرا آن حضرت با دل ها کار داشت و نه با تفنگ ها، و مخاطبش عقل و وجدان بود نه سنگ خاک.

هیچ گاه پیغمبر آغاز کننده جنگ نبوده و خوانش سیره آن حضرت این ادعا را ثابت می کند. زیرا همه جنگ های مسلمانان در صدر اول از روی ناچار و دفاعی بوده است؛ زیرا در مقابل مشرکان و زورگویی و ستمکاری آنان اگر پیامبر دفاع نمی کرد امروز متهم به سازشکاری و یا پذیرش ذلت می شد.

بدون شک مشرکان نه تنها معتقد به آزادی عقیده نبودند بلکه آغاز کننده جنگ بودند و روش و منش مشرکان در طول تاریخ این گونه بوده است.که به سبب نابرخورداری از دلیل و منطق به چماق و چنگال متوسل می شوند. اگر مشرکان اهل منطق و استدلال می بودند چرا مسلمانان هجرت می کردند و خانه و وطن خود را ترک می کردند؟

چه کسی می تواند شکنجه ی تازه مسلمانان را مانند بلال و یاسر و سمیه را فراموش نماید؟ قرآن در سوره حج در آیه ۳۹ به مسلمانان اجازه می دهد که به سبب مظلومیت و اخراج از خود دفاع کنند. پس مشخص است که مسلمانان ناچار از دفاع شده اند و جنگ بر آنان تحمیل شده است، و قرآن به صراحت اعلام می کند که رابطه بین مسلمانان و دیگران مبنی بر سلم و صلح است.(انفال/۶۱) همین طور قرآن می فرماید: با کسانی که با شما می جنگند بجنگید ولی دچار تعدی نشوید(بقره/۱۹۰).

پیامبر علاوه بر مقام نبوت شخص حکیمی بوده است و محال است که یک مبلغ و دعوتگر پیام خود را با ایجاد نفرت و خونریزی آغاز نماید، که موجب انتقام جویی و کینه توزی می شود. نباید پیامبر رحمت را با جنایتکارانی مانند شاه اسماعیل صفوی و آقا محمد خان قاجار مقایسه کرد که با قدرت شمشیر و کور کردن مخالفان بر آنان غالب می شوند. کسانی که به اسلام و پیامبر تهمت جنگجویی می زنند کاش چند روزی دروسی از اصول فقه را می خواندند و آیات عام و مطلق را حمل بر خاص و مقید می کردند. و یا این همه آیات که درباره عدالت و قسط و رفتار با مخالفان نازل شده را قرائت می نمودند(ممتحنه/۸).

پس هیچ غزوه ای از غزوه های پیامبر را نمی یابی مگر اینکه آغازگر آن مخالفان بوده اند. احد، بنوالنضیر، ذات السلاسل، تبوک را می توان به عنوان نمونه ذکر کرد.

وقتی که ثابت شد که جنگ های پیامبر دفاعی بوده است به تبعیت جنگ خلفای راشدین نیز تهاجمی نبوده است، متاسفانه عده‌ای کودن و بی سواد که جایگاه صحابه و فداکاری آنان را درک نمی کنند. سخنانی در باره جنگ های زمان خلفا و صحابه بر زمان می آورند که همان سخنانی است که هانتیگتون نشخوار می کند.

قبل از قضاوت درباره این جنگ ها باید شرایط و موقعیت آن دوره را درک کرد که تنها قدرت و شمشیر فصل الخطاب بود و زبان شمشیر غالب بود که اگر نجنگی می جنگم.

خوانندگان عزیز را به مطالعه کتاب‌های موثق تاریخی و روایی فرا می خوانم تا در باره توطئه‌های ایرانیان و رومیان در زمان حضرت و خلفا بیندیشند، علاوه بر آن تحریک یهودیان، منافقان و بنی امیه و شکست خوردگان بی تاثیر نبود. پادشاهان روم در امور مسلمانان دخالت می کردند همان گونه که با کعب بن مالک انجام دادند.

تهدید پیامبر به وسیله خسروپرویز و دستور به کشتن آن حضرت نمونه ای بسیار روشن از ایجاد خطر برای مسلمانان است، که مجبور به دفاع از جان و مال خود بودند. منابع تاریخی ذکر کرده‌اند که خلیفه دوم پس از شکست ایران و روم دستور به عدم پیشروی داد، اما ادامه دسیسه‌ها و توطئه ها مسلمین را ناچار به آمادگی دفاعی نمود.

از سوی دیگر کدام شخص باانصاف ظلم و بی عدالتی حاکمان ایران و روم را بر تسامح و عدالت عمر فاروق ترجیح می دهد؟ حکومت های ستمگری که تنها دو طبقه روحانی و نظامی متنعم و بقیه از همه حقوق بی بهره بودند.

داستان کفشدوز مشهور است.

از سوی دیگر صحابه که بهترین بندگان خداوند پس از پیامبران هستند تمام تلاش خود را به کار می گرفتند تا دیگران نیز مانند آنان از این برنامه نجات بخش محروم نشوند. و در مقابل اهالی ایران و روم همیشه در انتظار ورود مسلمانان به عنوان نجات دهنده می نگریستند تا آنان را از اوضاع ناگوار ،مالیات های سنگین، فشار مذهبی، دخالت روحانیان، تعدی نظامیان و فساد مقامات نجات دهند.

از سوی دیگر اگر این حکومت ها فاسد و ظالم نبودند، مسلمانان با نیروهای کمتری نمی توانستند بر آنان غالب آیند.

مقایسه ی جنگ های آزادیبخش در زمان صحابه با حمله مغول، صلیبی ها، جنگ جهانی اول و دوم، جنگ ایران و عراق، حمله شوروی به افغانستان، جنگ سوریه و….. ثابت می کند که اولا جنگ صحابه دفاعی بوده و ثانیا رهایی بخش و ایثار و از خودگذشتگی به خاطر رهایی مستضعفان و مظلومان بوده است.

برچسب ها
نمایش بیشتر

دکتر جلال جلالی زاده

*نماینده مردم سنندج، دیواندره و کامیاران در مجلس ششم *تنها عضو اهل سنت شورای مرکزی جبهه مشارکت ایران اسلامی *استاد دانشگاه تهران *دبیر شورای هماهنگی اصلاح طلبان کرد *عضو شورای مرکزی حزب اتحاد ملت ایران اسلامی

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

20 − نوزده =

دکمه بازگشت به بالا
بستن