فرهنگ و جامعهمطالعات اسلامی

مبانی تئوریک و عملی افراط‎گرایی

نویسنده: سمیع الله داعی

افراط‎گرایی در یک معنا به خدمت‎کشیدن عقل در برابر احساسات و به خدمت‎گرفتن منطق به عوض تفکر است، و به نحوی از همه چیز دین، فرهنگ، سیاست استفاده ابزاری صورت بگیرد و آنها را تبدیل به ایدئولوژی مطلق و غیر قابل انعطافی کند. پس ظاهرا افراط‎گرایی به هیچ مکتب خاصی وابسته نبوده و از آدرس معینی وارد ساحت اندیشۀ آدمی نمی‎گردد، به سخن دیگر، تفکر افراطی نوعی از باور و اندیشه‎ای است که از نهان آدمی با زیر‎ساخت‎های پنهان و آشکار و مبانی تئوریک و عملی سر بیرون می‎آورد و هیچ مرز و خط سرخی را به رسمیت نمی‎شناسد. با این وصف اگر افراطیت را با اندیشۀ اسلامی گره بزنیم به حق مصطلحات و امانت علمی خیانت کردیم کما این‎که اگر آن را وابسته به مکتب لبیرالیزم و یا دیموکراسی بپنداریم نیز عین جفا را مرتکب شدیم.
اگر از چون و چند‎ها در‎بارۀ ماهیت و جوهر افراط‎گرایی بپرهیزیم به مبانی تئوریک و عملی آن در جوامع مختلف می‎رسیم، که به تناسب روح حاکم بر جوامع متغییر و متکثراند.

مبانی تئوریک افراط‎‎گرایی در جامعۀ افغانستانی:

۱ـ قرائت و برداشت نادرست از اسلام؛

۲ـ ایدئولوژی‎سازی دین؛

۳ـ جا گرفتن اندیشه های وارداتی؛

۴ـ خلط مفاهیم و مصادیق آنها ووو.

مبانی عملی افراط‎گرایی در جامعۀ افغانستانی:

۱ـ کنش‎های پروژه‎ای افراد مزد‎بگیر؛

۲ـ لرزه‎انداختن به باور‎های مسلم مردم؛

۳ـ پذیرفتن مبانی تئوریک افراط‎گرایی به‎عنوان اصول لم‎یتغییر و و و.

3725713 971 300x180 - مبانی تئوریک و عملی افراط‎گراییـ هنگامی‎که برداشت رسمی و قرائت ایدئولوژیکی از دین – حتا اسلام- طرح شود و استفاده‎جویان سیاسی و علمای خشک در کنار آن قرار بگیرند، بستر افراطیت پهن می‎شود و تحجر و ترور می‎آفریند، و در آنجا هم دین و هم ارزش‎های دینی مظلوم قرار گرفته و استفاده ابزاری از آن صورت می‎گیرد.

این طیف از انسان‎ها انسانیت و اسلامیت را در دستار و چپن می‎نگرند و به قیمت بازار، نان می‎خورند و به وزن قیافه و چهرۀ دیگران را احترام و یا نکوهش می‎کنند. در این تفکر دین نام و نان می‎دهد و تنها چیزی که نمیدهد انسانیت است و کرامت؛ ظاهرا مخالفت با این تفکر سطحی به چشم نمی‎خورد، چون وقتی در مقابل این تفکر ایستاد شوی طوری به دیگران معرفی می‎گردی که گویا بر خلاف دین الهی و کتاب او که قرآن است قرار گرفته‎ای و این بدین مفهوم که تو در مصاف بیشتر از ۹۵ درصد این مردم قرار داری و با همه آنها مبارزه می‎کنی. دیوار‎های آهنین این تفکر را با علم و فهم اصیل اسلامی می‎توان فرو بُرد.

از لحاظ عملی، بازی با احساسات و باور‎های مردم که توسط افراد مزد‎بگیر به گونۀ پروژه‎ای انجام می‎شود نیز از مبانی عملی تفکر افراط‎گرایی است. در جوامع اسلامی مردم یک سلسله باور‎های اساسی‎ای دارند که حاضر نیستند کسی با آنها بازی کند و یا این ارزش‎ها را به سخریه بگیرد، تجربه تاریخی نه چندان دور در افغانستان نشان داده است که این مردم بخاطر ارزش‎های مسلم دینی‎شان بیشتر از دو ملیون شهید داده‎اند و چه بسا از خطرات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی را نیز با خود حمل کردند ولی حاضر نشدند به فرهنگ وارداتی و بی‎گانه آری بگویند. وقتی در برابر اندیشۀ کمونستی نه گفتند، مطمئنا حاضر نیستند بنشینند و نظاره کنند که فرهنگ‎شان به تمسخر گرفته می‎شود، و قدم به قدم طرح غربی‎سازی جامعه، عملی می‎شود. در کشوری که بیشتر از ۹۹ درصد مسلمان وجود دارد، برگزاری محافل رقص و پایکوبی رکن رکین و ستون فقرات تفکر افراط‎گرایی است، افراط‎گرایی‎ای که از نوع غربی و باور مفرطانه اندیشه سرمایه‎داری است. به همان پیمانه‎ای که کفاندن یک تروریست در شهر و بازار به منظور ایجاد رعب و وحشت در میان مسلمانان حرام و ناجایز است، دقیق به همان پیمانه، بازی با باور‎های دینی مردم حرام و ناجایز است، و آبشخور هر دوی آنها همان تفکر افراط‎گرایی است.

نمایش بیشتر

سمیع الله داعی

* سردبیر دوهفته نامه دنیای جوان * نویسنده * استاد دانشگاه

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

5 × پنج =

دکمه بازگشت به بالا
بستن