مطالعه تاریخ

tabyeen.com

tabyeen.com


نویسنده: شیخ نادر بیگدلی/ مدیر رشته قراءات لطیفی لار

الحمد لله والصلاه والسلام علی رسول الله وعلی آله وصحبه و من والاه اما بعد:

یکی از مسائلی که شاید ذهن بسیاری از افرادی که به نحوی با تاریخ سر و کار دارند را به خود مشغول کرده باشد؛ این است که شناخت گذشتگان چه منافعی برای ما دارد. یا به تعبیر دیگر ما چه چیزی از تاریخ می‌آموزیم که ندانستنش موجب زیان و ضرر می‌گردد. و امکان دارد سؤال به این شکل مطرح شود با اینکه می‌دانیم قرآن کریم کتاب قصه نمی‌‌باشد چرا در آیات متعدد آن، سرگذشت امتهای قبل را به تصویر می‌کشد. این سؤالات و ابهامات باعث شد تا ما مقاله‌ای هر چند مختصر پیرامون اهمیت و نقش تاریخ در زندگی بشر بنویسیم.

قرآن کریم در آیات متعددی انسان ها را تشویق و ترغیب می‌کند که در زمین سیر کنند و این سیر در زمین برای مطالعه در طبیعت نیست بلکه برای مطالعه تاریخ است مطالعه تحولات جامعه بشری، مطالعه پیشرفت ها و سقوط ها، ‌تولد، رشد،‌ تکامل و انقراض تمدنها.
و از این آیات استفاده می‌شود که حوادث تاریخی عالم بر اثر تصادف صورت نمی‌‌گیرد چون دراین صورت مطالعه تاریخ گذشته با امروز هیچ ارتباطی پیدا نمی‌کند.

پس نه تنها حوادث تاریخی بلکه تمامی حوادث عالم بر اساس نظام اسباب و مسببات یا نظام علت و معلولی استوار شده است و بدون اعتقاد به این نظام، علم و کوشش های بشری به طور کلی بی‌معنا می‌گردد. و این همان چیزی است که در فرهنگ قرآن از آن به سنن تعبیر شده است. سنتی که درآن هیچ گونه تغییر و تبدیلی به وجود نمی‌‌آید « فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّهِ اللَّهِ تَبْدِیلاً وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّهِ اللَّهِ تَحْوِیلاً» [فاطر:۴۳] لهذا هرحادثه‌‌ای که در این عالم اتفاق می‌افتد، اعم از حوادث طبیعی یا حوادث اجتماعی معلول علت یا عللی است که در پی آن اتفاق می‌افتد و از آن جهت که بین علت و معلول رابطه و سنخیت وجود دارد، علل خاص همواره معلولات خاصی را به دنبال خود می‌آورند و این طور نیست که از هر علتی،‌ هر معلولی صادر گردد.
انسان می تواند با بررسی تاریخ گذشتگان، علل پیشرفت و سقوط آنها را در یابد و با استفاده از آن علل می تواند مسیر آینده جامعه خویش را پیش‌بینی کند.

بخوانید:   اسلام؛ دین اندیشه و تفکر

در این باره مطلب استاد محمود حکیمی در کتاب تاریخ تمدن جهان در باره اهمیت این موضوع می گوید: (ما برای درک درست شرایط اجتماعی سیاسی هر کشور نیاز به آگاهی درست از تاریخ آن کشور داریم و تنها با آگاهی از تاریخ است که می‌توانیم اوضاع سیاسی آن را نیز در آینده پیش بینی کنیم». تاریخ ملتها علل وعوامل پیشرفت و یا انحطاط ملتها را به ما نشان می‌دهد.

همچنین سنتهای حاکم برتاریخ، خارج از اختیار بشر نمی‌باشد چون اگر این گونه بود با درس گرفتن و عبرت آموختن منافات پیدا می‌ کرد «لَقَدْ کَانَ فِی قَصَصِهِمْ عِبْرَهٌ لِّأُولِی الأَلْبَابِ» [یوسف:۱۱۱] لهذا انسان قادر است با به وجود آوردن علل پیشرفت و از بین بردن علل انحطاط جامعه را به سوی صلاح و تکامل هدایت کند. اینجاست که شناخت تاریخ گذشتگان ازاهمیت ویژه‌ای برخوردار می‌گردد.

منبع: مجتمع دینی اهل سنت و جماعت بندرعباس


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

15 + نوزده =