مکتب فکری علمای دیوبند

  • توسط عبدالناصر امینی
  • ۱ سال قبل
  • یادداشت
  • ۱۶۲ بازدید
  • ۰
n00001474 t - مکتب فکری علمای دیوبند


نویسنده: عبدالناصر امینی

مکتب فکری و طرز تفکر علمای دیوبند بیش از یک قرن است که شهرت و انتشار یافته ومصدر آموزش وتربیت بخش عظیمی از مسلمانان می باشد. شمولیت این مکتب شرق وغرب را فراگرفته  و شهرۀ آفاق گشته است. و جالب اینکه بزرگان دیوبند جهت نشر این مکتب فکری هرگز از وسایل ارتباطی متداول امروزی و رسانه ها کار نگرفته اند بلکه به شیوۀ درس و تدریس، نسل ها این مکتب فکری را سینه به سینه منتقل نموده وجهت اصلاح وتربیت ظاهری وباطنی همفکران خود همت نموده اند وبدین سان به دلها راه یافته اند.

دیوبندیان بر این باورند که امت اسلامی کلیۀ شئون زندگی فردی واجتماعی خود را در پرتو تعالیم کلام الهی وسنت نبوی دنبال کنند وابعاد مختلف زندگی را از مکتب نبوی بیاموزند، همانگونه که یاران پیامبر عظیم الشأن اسلام از برکت همراهی وتربیت ایشان خود فیض یافتند وبهره آن را با دقت وامانت داری به نسل های بعدی به مرور زمان واختلاف مکان رساندند.

امروزه با آزادی های فکری وگرایش های عقلی مختلف، مکاتب فکری بسیاری روی کار آمده اند وفراخوان های بیشماری برای جذب همفکر وهم شرب وجود دارد که با نام اسلام مردم را به آراء واندیشه های خود دعوت می دهند وبلوای تقابل اندیشه ها به اوج خود رسیده است.

n00001474 t 300x182 - مکتب فکری علمای دیوبنددراین میان گاهی در مورد مکتب فکری دیوبند نیز سوال هایی دراذهان بعضی ها خطور می کند. دیوبندی کیست؟ آیا جماعت دیوبندیان فرقه ای نو بنیاد است یا که نقطۀ وصلی با سلف صالح دارد ؟ آیا دیوبندیان از اهل سنت وجماعت هستند ؟ آیا نقطۀ تمایز میان دیوبندیان و سایرین در چیست ؟

در پاسخ به این سوال ها ابتدا باید نکاتی را مدّ نظر قرار داد و سپس به اصل موضوع اشاره نمود :

مطلب اول: منظور از علماء دیوبند در این نوشتار، تنها بزرگانی که در حوزه علمیه دارالعلوم دیوبند مشغول به تدریس، افتا وقضاوت و یا تبلیغ و تالیف هستند نیست؛ بلکه علماء دیوبند به هر شخصیتی اطلاق می شود که طرز فکر و اندیشۀ او نشئت گرفته از مکتب فکری امام مجدد الف ثانی احمدبن عبدالاحد سرهندی (م ۱۰۳۴ه/ ۱۶۲۴م)، امام شاه ولی الله احمدبن عبدالرحیم دهلوی (م۱۱۷۶ه/۱۷۶۲م)، امام محمدقاسم نانوتوی (م۱۲۹۸ه/۱۸۸۰م)، مولانا رشید احمد گنگوهی(م۱۳۲۳ه/۱۹۰۵م)، ومولانا محمد یعقوب نانوتوی (م۱۳۰۲ه/۱۸۸۴م) باشد.

حال چه فارغ التحصیل دیوبند بوده ویا هر شخصیت مذهبی وسیاسی ای که در اکناف جهان مشغول به تعلیم، دعوت وارشاد اسلامی باشد.

مطلب دوم: نام گذاری و نسبت علمای دیوبند به شهر «دیوبند» نسبتی تعلیمی که به محل دارالعلوم- واقع در شهر دیوبند هند- اطلاق می شود و هیچ گونه ارتباطی به نسبتهای قومی، ملی وعشیره ای ندارد، به عبارتی دیگر دیوبندیان جماعتی هستند که سروکار و اشتغال شان به تدریس، تربیت، تزکیه نفس ودعوت وارشاد می باشد.

مطلب سوم: دیوبندیان مکتب فکری و گرایش مذهبی شان تمام و کمال برگرفته از اهل سنت وجماعت است و گروه و فرقه ای جدید با اعتقادی متمایز از اهل سنت نیستند؛ بلکه تمامی شیوه های سلوکی آنان مویِّد اهل سنت بوده وآنان پیوسته در مسیر بقای آن همراه با حفظ هویت صحیح واصیلش کوشیده اند.

بنا براین باذکر مطالب فوق چنین می توان گفت که،  دیوبندیان اهل سنت اصیل وپیرو مذهب امام ابو حنیفه (ح) می باشند ومبنای حقیقی ورسمی عقیدۀ علمای دیوبند مبتنی بر اصول اهل سنت وجماعت است.

علامه مفتی محمد تقی عثمانی حفظه الله دراین زمینه می نویسد:

«علمای دیوبند، منهج فکری متفاوتی از جمهور امت اسلامی اختیار نکرده اند بلکه آنان درتفسیر وعرضۀ دین مبین اسلام متبِع روشی اند که در طول ۱۴ قرن علمای امت اسلامی داشته اند.

کلیۀ تعالیم اساسی دین نشئت گرفته از کتاب الله وسنت نبوی می باشد وهمین تعالیم کتاب الله وسنت نبوی اساس مذهب علمای دیوبند است.

شما اگر در بخش عقاید اهل سنت وجماعت هر منبع مورد اطمینانی را مطالعه کنید به خوبی درک خواهید کرد که یکایک سطور آن مبیِّّن مذهب علمای دیوبند است. .. ودر یک جمله می توان گفت: در هیچ یک از امور دینی حتی به اندازه تار مویی نیز علمای دیوبند از آنچه که به صورت متوارث نقل گردیده، تخطی وانحراف نورزیده اند».


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

2 + 20 =