حج و دهه ذی الحجه

ناخن و مو نگرفتن در ماه ذی الحجه

السلام علیڪم
سوال:

«یڪ نفر در قریۀ ما تازه پیدا شده می گوید ڪه هر ڪس می خواهد قربانی ڪند در ده روز اول ذی الحجه ناخنها و موهای خود را نباید بگیرد، ناخن یا مو گرفتن در این روزها حرام است. در حدیث است ڪه ناخن یا مو نگرفتن واجب و گرفتن آنها حرام است». لطفاً جواب بدهید!

 

علیڪم السلام

جواب اول:

اولاً باید دانست ڪه هیچ حدیثی وجود ندارد ڪه مو و ناخن نگرفتن را حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم واجب خوانده باشد، لذا این نفر تازه پیدا شده در قریۀ شما بر جناب رسول الله صلی الله علیه وسلم و بر احادیث آنحضرت دروغ می بندد.

و همچنین در هیچ حدیثی وجود ندارد ڪه ناخن یا مو گرفتن در این روزها را حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم حرام گفته باشد. آن شخص بر حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم دروغ می بندد.

 

جواب دوم:

ثانیاً اگر ادعای این شخص قریۀ شما صحیح باشد و ناخن و مو نگرفتن در این روزها واجب و گرفتن آنها حرام باشد، در این صورت این شخص نوپیدا شده نعوذ بالله حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم را مرتڪب ترڪ واجب و مرتڪب حرام قرار می دهد، زیرا در احادیث بسیاری مذڪور است ڪه آنحضرت صلی الله علیه وسلم حیوانات قربانی خود را می فرستادند ولی خود ایشان هیچ ڪاری را ڪه یڪ شخص عادی می ڪند ترڪ نمی ڪردند. مثلاً:

(۱) –  در مسلم شریف وارد است:

قَالَ: سَمِعْتُ عَائِشَهَ، تَقُولُ: «کُنْتُ أَفْتِلُ قَلَائِدَ هَدْیِ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ بِیَدَیَّ هَاتَیْنِ، ثُمَّ لَا یَعْتَزِلُ شَیْئًا وَلَا یَتْرُکُهُ».

ترجمه: حضرت عائشه رضی الله عنها روایت می ڪند ڪه من قلاده های حیوانات قربانی حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم را با این دو دست خود درست می ڪردم. سپس آنحضرت نه از چیزی ڪناره ڪشی می ڪردند و نه ڪاری را (مانند نگرفتن مو و ناخن) ترڪ می ڪردند. صحیح مسلم: حدیث ۳۶۱ – (۱۳۲۱)

(۲) –  و در همان مسلم شریف وارد است:

عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ: سَمِعْتُ عَائِشَهَ، وَهِیَ مِنْ وَرَاءِ الْحِجَابِ تُصَفِّقُ، وَتَقُولُ: «کُنْتُ أَفْتِلُ قَلَائِدَ هَدْیِ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ بِیَدَیَّ، ثُمَّ یَبْعَثُ بِهَا وَمَا یُمْسِکُ عَنْ شَیْءٍ، مِمَّا یُمْسِکُ عَنْهُ الْمُحْرِمُ، حَتَّى یُنْحَرَ هَدْیُهُ».

ترجمه: از حضرت عائشه رضی الله عنها روایت است ڪه دو دست خویش را بهم می زد و می گفت: من قلاده های حیوانات قربانی حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم را با دست های خود درست می ڪردم. سپس آنحضرت آن حیوانات قربانی را می فرستادند و تا زمان پایان قربانی از هیچ چیزی ڪه مُحْرِم باز می ایستد باز نمی ایستادند (در حالی ڪه بر مُحرِم واجب است ڪه ناخنها و موهای خود را نگیرد).

صحیح مسلم: حدیث ۳۷۰ – (۱۳۲۱)

 

جواب سوم:

اما صورت اصلی حدیث و مسئلۀ فقهی شریف در این مورد اینست ڪه:

عَنْ أُمِّ سَلَمَهَ، تَرْفَعُهُ، قَالَ: «إِذَا دَخَلَ الْعَشْرُ وَعِنْدَهُ أُضْحِیَّهٌ یُرِیدُ أَنْ یُضَحِّیَ، فَلَا یَأْخُذَنَّ شَعْرًا، وَلَا یَقْلِمَنَّ ظُفُرًا».

ترجمه: حضرت اُمّ سَلَمَه رضی الله عنها روایت می ڪند ڪه حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: چون ماه ذی الحجه بیاید و ڪسی می خواهد قربانی ڪند، موها و ناخنها را نگیرد.

صحیح مسلم: حدیث ۴۰ – (۱۹۷۷)

 

بر اساس این حدیث شریف، مذهب امام اعظم ابوحنیفه رحمه الله و مذهب امام مالڪ و امام شافعی رحمهما الله اینست ڪه ناخن نگرفتن و مو نگرفتن در عَشَرَۀ اول ذی الحجه برای قربانی ڪننده مستحب می باشد. اگر ڪسی ناخن و مو را گرفت عیبی ندارد و اگر ڪسی خواست ناخن و مو را نگیرد این ڪاری خوب است ولی واجب نیست، زیرا اگر ناخن نگرفتن و مو نگرفتن در عَشَرَۀ اول ذی الحجه واجب می بود و گرفتن آنها حرام می بود، حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم هرگر این واجب را ترڪ نمی ڪردند و نعوذ بالله مرتڪب حرام نمی شدند، لیڪن برعڪس ما می بینیم ڪه در بسا احادیث شریف وارد است ڪه حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم با وجود آنڪه قربانی می ڪردند خود مبارڪ از آن چیزها پرهیز نمی ڪردند.

دو حدیث قبلاً گذشت ودر ذیل چند حدیث دیگر را ملاحظه ڪنید:

(۳) – در صحیح مسلم وارد است ڪه:

عَنْ عَائِشَهَ، قَالَتْ: کَانَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ «یَبْعَثُ بِالْهَدْیِ أَفْتِلُ قَلَائِدَهَا بِیَدَیَّ، ثُمَّ لَا یُمْسِکُ عَنْ شَیْءٍ لَا یُمْسِکُ عَنْهُ الْحَلَالُ».

ترجمه: حضرت عائشه رضی الله عنها روایت می ڪند ڪه حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم حیوانات قربانی را برای قربانی می فرستادند و من قلاده های آنها را با دو دست خود درست می ڪردم. سپس آنحضرت هیچ چیزی و هیچ ڪاری را ڪه یڪ شخص عادی می ڪند (مانند نگرفتن مو و ناخن) ترڪ نمی ڪردند.

صحیح مسلم: حدیث ۳۶۳ – (۱۳۲۱)

(۴) –  و در صحیح البخاری شریف وارد است:

عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَهَ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: «کُنْتُ أَفْتِلُ قَلاَئِدَ الغَنَمِ لِلنَّبِیِّ صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ، فَیَبْعَثُ بِهَا، ثُمَّ یَمْکُثُ حَلاَلًا».

ترجمه: حضرت عائشه رضی الله عنها روایت می ڪند ڪه من قلاده های قربانی های حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم را درست می ڪردم. آنحضرت آنها را می فرستادند در حالی ڪه خود ایشان در حالت «حلال» می بودند (یعنی هیچ چیزی را ڪه یڪ شخص عادی می ڪند را رها نمی ڪردند). صحیح البخاری: حدیث ۱۷۰۳ 

(۵) –  و در صحیح مسلم وارد است:

عَنْ عَائِشَهَ، قَالَتْ: «کُنَّا نُقَلِّدُ الشَّاءَ، فَنُرْسِلُ بِهَا وَرَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ حَلَالٌ، لَمْ یَحْرُمْ عَلَیْهِ مِنْهُ شَیْءٌ».

ترجمه: حضرت عائشه رضی الله عنها می گوید: ما در گردن قربانی ها قلاده می انداختیم و سپس آنها را می فرستادیم و حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم در میان ما می بودند و هیچ چیزی (مانند ناخن یا مو نگرفتن) بر ایشان حرام نمی شد.

صحیح مسلم: حدیث ۳۶۸ – (۱۳۲۱)

 

بنابرین مذهب امام اعظم رحمه الله ابوحنیفه رحمه الله و مذهب امام مالڪ و امام شافعی رحمهما الله اینست ڪه ناخن نگرفتن و مو نزدن در عَشَرَۀ اول ذی الحجه مستحب می باشد. اگر ڪسی خواست ڪند خوب است و اگر ڪسی نڪرد عیبی ندارد، ولی هرگز واجب نمی باشد.

مرقاه المفاتیح شرح مشڪاه المصابیح: ۲/۱۰۸۱ کِتَابُ الصَّلَاهِ؛ بَابٌ فِی الْأُضْحِیَّهِ، تحت حدیث ۱۴۵۹

والسلام

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن