یادداشت

نگارش زندگانی پیامبر توسط مسلمانان و غیر مسلمانان

نویسنده: عبدالستار حسین بر

شخصیّت پیامبر از صدر اسلام تا مورد توجّه نویسندگان بوده و هرکسى به نوعى ابعاد گوناگون زندگى ایشان را بررسى کرده و نوشته‏‌اى از خود به یادگار گذاشته است. برخى از نویسندگان به جنبه‌‏هاى اخلاقى و رفتارى پیامبر پرداخته، و گروهى توجّه به زندگى فردى و خانوادگى ایشان توجه کرده و جمعى دیگر عمل‌کرد سیاسى، نظامى و… وى را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده‌‏اند.

در این میان کسانى بوده‏‌اند که با وسواس زیاد به نوشتن سیره پیامبر دست زده‏اند و با دقت و به تفضیل جنبه‏‌هاى مختلف زندگى ایشان را در هزاران صفحه مورد تحلیل و بررسى قرار داده‌‏اند و سعى بر آن داشته‌‏اند که چیزى از خفایا و زوایاى سیره را از قلم نیندازند. دست‌ه‏اى دیگر براى بهره رساندن به عامه مردم، کتاب‏‌هایى کم حجم نگاشته‏‌اند، که حاصل پژوهش‏‌هاى همه آنان، شایسته تقدیر و سپاس‌گزارى است.

شخصیّت پیامبر اسلام اقیانوسى بیکرانه است که هرچه درباره‏‌اش بنویسند بازهم کم است و نیاز به بحث و پژوهش هنوز در سیره آن حضرت احساس مى‌‏شود. چیزى که بسى مایه شگفتى است، این است که نه تنها مسلمانان، بلکه پیروان سایر ادیان و مذاهب نیز، فارغ از ایده خود، با شوق و ذوق در مورد پیامبر دست به قلم مى‏‌برند و از شخصیّت ایشان تجلیل مى‏‌کنند.

علاّمه سید سلیمان ندوى در این باره چنین نوشته است:

«آن‏چه نویسندگان سیره پیامبر از زمان رسالت تا امروز [سال ۱۳۴۴ق ]در نقاط مختلف اسلامى وغیراسلامى به اکثر زبان‏‌هاى جهان نوشته‌‏اند، به هزاران نسخه مى‏‌رسد و تنها آن‏چه به زبان اردو نگاشته شده است به بیش از هزار مى‌‏رسد و این درحالى است که از تاسیس زبان اردو دوسده بیشتر نمى‏‌گذرد. تازه، قطع‏ نظر از آن‏‌چه مسلمانان در این زمینه نوشته‏‌اند و شاید تألیف آنان ناشى از محبّت زیادى باشد که به پیامبر صلى‏ الله‏ علیه‏ وسلم دارند و این عمل را براى خویش ذخیره اخروى مى‏دانند. جا دارد نویسندگانى را ملاحظه فرمایید که به نبوّت و رسالت پیامبر ایمان ندارند و در عین حال درباره سیره‌‏اش دست به قلم بردند و کتاب نگاشتند.

در هند با وجود اختلاف ملت‌‏ها، اعم از هندو، سیک و برهمن، نمونه‏هاى زیادى از علماى‏شان پیرامون سیره رسول‏ اللّه‏ کتاب نوشتند.

اروپاییان که به اسلام معتقد نیستند و به رسالت محمّد ایمان ندارند، هم از سیره رسول اللّه‏ غافل نشدند و حتا مبلغان مسیحى و خاورشناسان به خاطر اشباع علمى و توجّهى که به تاریخ دارند، در این زمینه قلم برداشتند و شمار تألیفات‏شان به صدها جلد کتاب مى‏‌رسد.

در آمارى که در مجله  المقتبس – مجله‏‌اى که ۴۰ سال پیش، [یعنى در آغاز سده چهاردهم هجرى] در دمشق [توسط استاد محمّد کردعلى] منتشر مى‌‏شد – خواندم که شمار تألیفات درباره سیره رسول‏ اللّه‏ به زبان‏‌هاى مختلف اروپایى به ۱۳۰۰ جلد کتاب رسیده بود و با افزودن شمار کتاب‏‌هاى چاپ شده در خلال این چهل سال در چاپخانه‌‏هاى اروپا به رقم بالا، این آمار بیش‌تر نیز خواهد شد.»(۱)

براى کامل شدن مطلب، اگر گفتار جان دیون پورت را بیفزاییم خالى از لطف نیست؛ وى مى‌‏گوید: «این نکته، محقّق و مسلّم است که در میان همه مقننین و کشورگشایان معروف جهان، تاریخ زندگى هیچ‌‏کدام مشروح‏تر و معتبرتر از تاریخ زندگى محمّد [ صلى‏ الله‏ علیه‏ وسلم] نوشته نشده است.»(۲)

مسیحیان اروپایى از سده پانزدهم میلادى به نگارش سیره پیامبر پرداختند که نخستین نوشته‌‏ها، مغرضانه و در راستاى خدمت به اربابان سلطه‏‌جو و استعمارى بود و کم‏کم از حجم انبوه اتّهام‏‌ها و تهمت‏‌هاى ناروا کاسته شد و گام‌‏هایى در جهت معرّفى بهتر پیامبر صلى ‏الله ‏علیه ‏وسلم برداشته شد.

(محمد از نگاه خاورشناسان/ چاپ نشر احسان ۱۳۸۹)

پی‌نوشت‌ها:

۱- در جستجوی الگو: ۱۱۰-۱۰۹٫

۲- عذر تقصیر به پیشگاه محمد و قرآن: ۳۰٫

برچسب ها

عبدالستار حسین بر

مدرس مدرسه دینی عین العلوم گشت عضو مجلس علمی عین العلوم گشت مدیر سابق پایگاه اطلاع رسانی سنت آنلاین نویسنده مترجم

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شانزده + 6 =

دکمه بازگشت به بالا
بستن