اخلاق و تربیتفرهنگ و جامعه

نگاهی نقدگونه به خویشتن

نویسنده: عبداللطیف نارویی

در گیر و دار زندگی دنیا با سرعتی شگفت انگیز در حرکتیم و با عملی اندک که انجام می‌دهیم بر خود می‌بالیم و به هدف زندگی کمتر می‌اندیشیم.

اما اگر در نگاهی گذرا به زندگی نام‌آوران تاریخ اسلام و پیشکسوتان عرصه‌های معرفت و معنویت بنگریم، باید سر ز خجلت فرو افکنیم.

آنهایی که درخت اسلام را در ادوار مختلف آبیاری کرده‌اند، به دریاهای معنویت و ایمان وصل بوده‌اند و آنهایی که در راه پیشبرد اهداف اسلامی درخشیده‌اند، از نور فروزان معنویت و عبادت پرتو گرفته‌اند و آنهایی که در راه دین افتخارات بزرگی به دست آورده‌اند، همواره زینت بخش محراب انابت و بندگی بوده‌اند.

اگر به نیت همصحبتی و همنشینی با رجال بارز تاریخ اسلام کتابهای سیره و رجال را بررسی کنیم، به کوته همتی خود پی می‌بریم و راز پیشرفت، عزت و مقبولیت‌شان را درمی‌یابیم.

در جایی می‌خوانیم که برخی از این انسان‌های خداجو و صادق، شب را به سه بخش تقسیم می‌کنند: بخشی را با مطالعه و نویسندگی، بخشی را با استراحت و حصه‌ی آخر را با عبادت و دعا می‌گذرانند.

گروهی دیگر را می‌یابیم که سال‌های مدیدی را در شب نمی‌خوابند و شب را با نماز و تلاوت و مذاکره‌های علمی به صبح می‌رسانند.

در جایی می‌خوانیم که شیخ الاسلام زکریا انصاری نوافل را به صورت ایستاده می‌خواند، در حالی که سنش به صد سال و اندی رسیده و ایستادن برایش مشکل است، وقتی در این‌باره از وی پرسیده شد، فرمود: فرزندم! نفس آدمی به سوی تنبلی گرایش دارد و می‌ترسم که بر من چیرگی یابد.

درباره‌ی علامه ابن عساکر نقل شده است که با وجود مشغولیت‌های علمی و کارهای تألیفی تا چهل سال از صف اول عقب نماند و تمامی رمضان و عشره ذی الحجه را در اعتکاف به سر می‌برد.

سیره‌ی این مردان بزرگ به ما درس زندگی و بندگی می‌دهد تا اگر در ادای فرایض و واجبات دچار سستی بوده، گاهی از نماز می‌مانیم، به خود آییم و نباید به جای تأدیب نفس و بازشناختن کیدهای شیطانی به توجیه و تأویل روی آ‌وریم و عفو و گذشت خداوند را مستمسکی برای غفلتهای خود قرار دهیم.

به راستی چگونه کمبودهای مالی و کاستی‌های زندگی را احساس می‌کنیم و برای افزایش سرمایه و دارایی در اندیشه و تلاش هستیم و در برابر دزدان مال و سرمایه هشیاریم، اما نفس و شیطان، ارزنده‌ترین سرمایه‌ی ما را که عمر و جوانی است، می‌دزدند و می‌برند؛ اما آن را احساس نمی‌کنیم و به کمبودها و کاستی‌های اخلاقی و دینی و کوتاهی در عبادت‌ها چندان توجهی نداریم؟

به صلاح الدین ایوبی بنگریم که در راه دفاع از اسلام و مسلمانان جانانه گام برداشت و خوش درخشید؛ باری در بین صف‌های مجاهدین گشت می‌زد و می‌فرمود: صحیح بخاری را در همین حال برایم بخوانید و در شبها به بررسی خیمه‌های لشکریانش می‌پرداخت و هرگاه در خیمه‌ای می‌دید کسی در حال خواندن نماز است یا به تلاوت قرآن یا با ذکر خداوند متعال و یا به تسبیح و تهلیل و تکبیر مشغول است، شادمان می‌شد و می‌فرمود: الحمد لله! با وجود چنین افرادی پیروزی نصیب ما می گردد و اگر مشاهده می‌کرد که اهل خیمه‌ای همه در خواب فرورفته‌اند، می‌فرمود: بیم آن دارم که از چنین خیمه‌هایی دچار شکست و هزیمت گردیم.

چه خوب است که با نگاهی واقع‌بینانه منزل خود و دیگر خویشاوندان و همسایگان و عموم مسلمانان را بنگریم؛ اگر به خیمه‌های غافلان شباهت بیشتری دارد و خواب غفلت بر آن حاکم است، پس پیروزی در برابر هجمه‌های گوناگون دشمنان غیر ممکن خواهد بود و آگاهان امت باید چاره‌اندیشی کنند و ما هر یک به سهم خود تغییر را از خود آغاز کنیم و برای بهبودی امت از نابسامانیهای دینی و ایمانی گام برداریم.

چه خوب است که گاهی با نگاهی ناقدانه، خودمان را بنگریم و برای تغییر مثبت برنامه‌ریزی کنیم!

منبع: سنت آنلاین

برچسب ها

عبداللطیف نارویی

*استاد دارالعلوم زاهدان *نویسنده *مترجم *محقق

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

1 × پنج =

همچنین ببینید

بستن
دکمه بازگشت به بالا
بستن