هنر کمک کردن به دیگران

را در کمک به دیگران پیدا کن –۵کلید های خوشبختی - هنر کمک کردن به دیگران


نویسنده: ربی شعرابی

ترجمه: فاطمه شمسی

هنر کمک کردن به دیگران

” خوشبختی من این است که خوشبختی را به دیگران هدیه نمایم” این شعاری بود که در “دانشکده ی ملی سلامت” در واشنگتن، ماه می سال ۲۰۰۷، مورد مطالعه و پژوهش قرار گرفت.

جورج ملّو و جوردان گرافمان، دو دانشمند اعصاب و روانی بودند که این پژوهش را انجام دادند و نتیجه چنین شد: انسان بنا به فطرتش لجباز نیست و وقتی به دیگران کمک می کند احساس خوشبختی می نماید. ایثار – که همان ترجیح دادن دیگری بر خود است – نیز یک مسأله اجتماعی یا اخلاقی نیست بلکه از ارزش های درونی انسان سرچشمه می گیرد.

گاری ولنسن مورش در یکی از کتاب های خود چنین می گوید: جمعی از محققین دانشگاهی که متخصص پژوهش درباره مغز انسان هستند، کشف کرده اند که خدمت کردن به دیگران بخشی جدانشدنی از ژن های ماست؛ ژن هایی که سبب می شود انسان خودش را دوست بدارد.

ایروین کریستین مونرو، استاد دانش روان شناسی سیاسی در دانشگاه کالیفرنیا می گوید: “مردم بنا به سرشت و طبعشان “نوع دوست” هستند؛ یعنی این که با فداکاری و خیرخواهی با مردم رفتار می نمایند”.

فداکاری باعث می شود شخص فداکار احساس خوشبختی کند، چون روی خودش کمتر تمرکز می کند و دیگران را بیش تر دوست می دارد. در واقع زمانی که او تابش های محبت را به سمت دیگران می تاباند، انعکاس آن تابش ها، درخشش خیره کننده ای به سمت خود او بازمی گرداند؛ و اگر  او می خواست تابش اولیه را مستقیما به سمت خود بتاباند چنین درخششی به وجود نمی آمد.

دکتر ادلر روان پزشکی است که این گونه به  بعضی از بیمارانش توصیه نمود: “شما می توانید تنها ظرف دو هفته شفا پیدا کنید، مشروط بر این که در این مدت، مرتبا به این فکر کنید که چگونه می توانید شخصی را شاد و خوشحال نمایید”

یکی از نشانه های غم و اندوه این است که انسان همیشه سعی کند اولی باشد. این کار نه تنها باعث می شود فرد دچار ناراحتی و اندوه شود بلکه او را از خوشبختی نیز دور می گرداند چون اگر او روی تمام نیازهایش تمرکز کند، در خود غرق می شود و سرخورده و ناکام می گردد و در معرض آفت های قلبی نیز قرار می گیرد. دکتر کتلر این نکته را تایید می کند و می گوید: ” کسانی که این بیماری، آن ها را تحت کنترل قرار می دهد و آن را بر مصلحت ذاتیشان ترجیح می دهند، قابلیت بیشتری برای ابتلا به بیماری های قلبی دارند، اگرچه دیگر تمایلات رفتاریشان درست و به جا باشد”.

در احادیث گرانقدر پیامبر صلی الله علیه و سلم، مردم تشویق شده اند که به دیگران یاری برسانند و عظمت این عمل توضیح داده شده است. مثلا رسول گرامی صلی الله علیه و سلم می فرماید: محبوب ترین مردم نزد خداوند، کسانی هستند که بیشتر به مردم سود می رسانند و محبوب ترین کارها نزد خداوند متعال این است که مسلمانی را خوشحال نمایی؛ مثلا رنج و ناراحتی را از او دور نماید یا دین او را پرداخت کند یا گرسنگی را از او رفع نماید. اگر با برادرم همراه و هم قدم شوم (تا نیازش را برطرف کنم) برای من دوست داشتنی تر از این است که یک ماه در این مسجد اعتکاف نمایم. (متفق علیه/روایت اصبهانی در کتاب الترغیب و الترهیب)

یک نکته ی قابل تامل در این حدیث، این است که کسی که برای کمک کردن به دیگران تلاش می نمود به مرتبه ای می رسید که خداوند او را دوست می داشت. هم چنین در این حدیث، والاترین و محبوب ترین اعمال نزد خداوند عز و جل خوشحال کردن دیگران معرفی شده است و جالب این جاست که تلاش برای رفع نیاز آن ها از یک ماه اعتکاف کردن در مسجد نیز والاتر است.

در حدیثی دیگر به این نکته اشاره شده است که شرط مهم باقی ماندن نعمت ها کمک کردن به دیگران است. پیامبر صلی الله علیه و سلم می فرماید: خداوند نعمت هایی از جانب خود به گروه هایی می بخشد و این نعمت ها را نزد آن ها نگه می دارد تا زمانی که برای رفع نیاز مسلمانان تلاش می کنند و از آن ها خسته نشده اند؛ اما زمانی که از آن ها خسته شدند، خداوند نعمت خود را از ایشان می ستاند و به کسان دیگری می دهد.(روایت طبرانی در کتاب المعجم الاوسط)

خداوند به کسی که به سگ تشنه ای آب داده بود آمرزش بخشید؛ حال چه رسد به کسی که به انسانی آب می دهد یا مشکلی را برایش آسان می گرداند یا هم و غمی را از او دور می سازد؟

بزرگ ترین جایزه ای که در قبال این عمل به انسان داده می شود پاداش به مثل خداوند است و آیا چیزی زیباتر از به دست آوردن کمک و یاری الله عز و جل وجود دارد؟

پیامبر صلی الله علیه و سلم می فرماید: هر کس سختی و مشقتی از انسان مؤمنی دور نماید، خداوند نیز سختی و مشقتی از مشقت های روز قیامت را از او دور می نماید و هر آن کس مشکلات انسان رنج دیده ای را آسان گرداند، خداوند نیز مشکلات دنیا و آخرت را برایش راحت و آسان می گرداند… الله تا زمانی به یاری بنده اش می شتابد که بنده به یاری برادر (مسلمانش) بشتابد.( روایت مسلم در مسند امام احمد بن حنبل ۱۰۲۷۶/۱۰۱۱۸)

خداوند بلند مرتبه می فرماید:

مَنْ عَمِلَ صَالِحاً مِّن ذَکَرٍ أَوْ أُنثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْیِیَنَّهُ حَیَاهً طَیِّبَهً وَلَنَجْزِیَنَّهُمْ أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا کَانُواْ یَعْمَلُونَ

هر کس کار شایسته ‏اى انجام دهد، خواه مرد باشد یا زن، در حالى که مؤمن است، او را به حیاتى پاک زنده مى‏داریم; و پاداش آن ها را به بهترین اعمالى که انجام مى‏دادند، خواهیم داد. (نحل ۹۷)

ابن کثیر حیات طیبه را سعادت تفسیر کرده است؛ چرا که پاداش عمل صالح و کمک رسانی به دیگران، به جز اجر عظیم خداوند، خوشبختی در دنیا و آخرت است.

 هَلْ جَزَاء الْإِحْسَانِ إِلَّا الْإِحْسَانُ؟؟ آیا جزاى نیکى جز نیکى است؟؟ (الرحمن ۶۰)

بیش از هر چیز لازم است انسان در گام نخست، به “نفس خود” کمک کند؛ بنابراین او باید تمام برنامه های منفی را از کامپیوتر عقل خود پاک نماید و از احساسات، افکار و تجربه هایی که عاطفه ی او را از بین می برد دوری کند. انسان باید نفس خود را  از درون طوری برنامه ریزی کند که بتواند تجربه های با ارزشی کسب نماید و برای به دست آوردن موفقیت از آن استفاده کند.

انسان باید ساعت هایی از عمرش را که به روی چیزهای بی ارزش تمرکز کرده را در ۱۰۰ ضرب نماید؛ چون هر ساعتی از عمرش که در آن اطلاعات بی ارزش و منفی دریافت می کند باید حداقل ۱۰۰ ساعت برنامه مثبت داشته باشد  تا اثر  آن یک ساعت از بین برود. ولی آیا او به اندازه کافی وقت دارد  برنامه های مثبت در زندگی پیاده نماید: مثلا در سمینارهای انگیزه برانگیز شرکت کند یا کتاب هایی بخواند که سبب پیشرفتش شود یا سی دی هایی گوش دهد که او را در راه پیشرفت تشویق نماید؟

بعد از این که اطلاعات منفی را از ذهن خود پاک نمود حال باید طبق یک سیستم جدید حرکت کند و چیزی را که سبب خوشوقتی و خوشبختی اش می شود خود انتخاب نماید؛ چرا که زندگی امروز او نتیجه انتخاب دیروز اوست. همچنین او باید ماهیت احساس خود را درک نماید و این احساسات را به گونه ای برای خود ترجمه کند که هماهنگی بین او و گفتار و کردارش را متجلی کند. او در عین حال باید احساسات دیگران را نیز بفهمد!

*در گام بعد فرد باید نیاز دیگران را شناسایی کند و به دنبال فرصت هایی باشد تا به آن ها کمک کند. برای این که در این گام موفق شود او باید خود محور نباشد و بتواند از توجه اش به روی خود بکاهد. وقتی دنیا را یک پنجره بپنداریم، در این صورت ما می توانیم زیبایی دیگران، فرصت هایی که پیش رو دارند و نیازهایشان را ببینیم؛ اما اگر زندگی را یک آینه بپنداریم، در این صورت تنها خود را در این آینه خواهیم دید. در نظر آدمی زندگی بازی برد و باخت است و در این جا این گفته ی سنتی و قدیمی، جلوه ای واقعی و حقیقی پیدا می کند: کسی که تنها در خود فرو می رود و به خود مشغول می گردد، هویتش بسیار کوچک می شود.

* اگر  گام های پیشین صورت گرفته باشد، گام بعد که “توجه کردن به دیگران” است، خود به خود صورت می گیرد. این گام زمانی انجام می پذیرد که انسان بتواند عواطف اطرافیانش را بفهمد تا جایی که احساسی که آنان دارند به او هم دست دهد. ارشیبا لدروتلج روانشناسی است که می گوید: یکی از چیزهایی که باعث می شود ما در زندگی احساس شادمانی و شادکامی نماییم  – و بسیار عاقلانه و موثق است و زیاد رخ می دهد – ، احساس خوشبختی کردن از خوشبختی دیگران است.

اهمیت دادن به دیگران سبب می شود:

  1. انسان کمتر به خود توجه کند.
  2. بیشتر به دیگران توجه نماید.
  3. برایش کمتر اهمیت داشته باشد که آیا دوستانش به او خوبی می کنند یا نه.
  4. بیشتر به این اهمیت دهد که خود گرا باشد و به خود اعتماد داشته باشد.
  5. هم چنین او می تواند دقیق تر خود را ببیند چون کمتر به خود می اندیشد و بیشتر دوست خواهد داشت که به دیگران کمک کند و با دیگران همکاری نماید. او در عین حال با طبیعت دیگران بیشتر آشنا شود :

هر کدام از دریانوردانی که سوار بر کشتی هستند اگر بخواهد مورد ستایش قرار بگیرد کافی نیست که تنها با قدرت پارو بزند بلکه باید پارو زدن او با بقیه ی دریانوردان نیز هماهنگ باشد.

توجه کردن به دیگران افق زندگی انسان را گسترده تر می سازد و انسان تمرکزش را از روی خود برمی دارد و از ذات خود دور می شود تا زخم ها و غم و غصه هایش را فراموش کند.

ودر عین حال دو چیز به دست می آورد: ۱- خوشحالی نفسش ۲- خوشحالی دیگری

حال کسی که افق دیدش تنگ است مورد سرزنش قرار می گیرد؛ او تنها به خود توجه می کند و دنیا و آن چه در آن است را به باد فراموشی می سپارد. الله عز و جل این صفت را ناپسند دانسته و فرموده است: (اهمتهم انفسهم) تنها نفس خود را با اهمیت دانسته اند.  انگار این افراد دنیا را تنها در خود می بینند، پس برای دیگران زندگی نمی کنند و جز به خودشان به کسی توجه نمی نمایند.


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پنج × یک =