دسته‌بندی نشده

پرخوری و شکم چرانی

20 - پرخوری و شکم چرانی

 

 

سلسله ی سخنان، اقوال و نصایح سلف صالح﴾

﴿بخش چهاردهم﴾:

﴿پرخوری و شکم چرانی﴾:

یکی از صفات بارز سلف صالح پرهیز از پرخوری و لذت جویی بود، چرا که اهمیت دادن به این مسائل موجب می‌شود که دنیاخواهی در وجود ما تقویت شود و به همان نسبت نیز ما را از آخرت و عذاب جهنم غافل می‌دارد، و مشخص است که عواقب غفلت از عذاب جهنم چه آثاری بر اعمال ما برجای می‌گذارد!

پرخوری در حقیقت نوعی مرض است که اللخصوص شایسته ی یک مسلمان متقی نیست.

از ابو کریمه مقدام بن معد یکرب رضی الله عنه روایت شده:

سمِعتُ رسول اللَّه  صَلّی اللهُ عَلَیْهِ وسَلَّم یقَول:

« مَا ملأَ آدمِیٌّ وِعَاءً شَرّاً مِنْ بَطنِه، بِحسْبِ ابن آدمَ أُکُلاتٌ یُقِمْنَ صُلْبُه، فإِنْ کَانَ لا مَحالَهَ ، فَثلُثٌ لطَعَامِه، وثُلُثٌ لِشرابِه، وَثُلُثٌ لِنَفَسِهِ» . (رواه الترمذی)

ازرسول الله صلی الله علیه وسلم شنیدم که می فرمود:

هیچ آدمی ظرفی پر نکرد که بد تر از شکم باشد، برای آدمی بسنده است چند لقمهء که قامت او را استوار نگه دارد. اگر خواهی نخواهی باشد، باید یک بر سه حصه ی آن برای طعام یک بر سه حصه ی آن برای آبش و یک بر سه حصه ی آن را برای نَفَسش باشد.

پس از جمله آداب غذا خوردن این است که شکم خود را به سه بخش تقسیم کنی:

یک سوم برای غذا، یک سوم برای نوشیدنی و یک سوم برای نفس‌کشیدن.

و در خوردن نباید افراط کرد، چون پیامبر صلی الله علیه وسلم فرموده است:

«مؤمن در یک روده غذا می‌ریزد، ولی کافر در هفت روده غذا می‌ریزد». بخاری (۵۳۹۳) ومسلم (۲۰۶۰) (۱۸۳).

گاهی تناول نمودن انواع طعامها بدون توجه به وضعیت معاش مردم فقیر، باعث سقاوت قلب و مانع از بذل و بخشش فرد می شود، از اینرو مناسب است که فرد هرقدر هم که غنی و ثروتمند باشد، گاهی از غذاهای ساده و رایج منطقه ی خویش تناول نماید تا با وضعیت مردم آگاه شود و این امر باعث شود که همرنگ مسلمانان عادی دربیاید و احساس و نیاز آنها را بهتر بشناسد و به تبع آن در انفاق مال خویش به نیازمندان همت گمارد.

مسلمان هر قدر هم که غنی باشد، بهتر است در پی کسب فضیلت و ثواب آخرت خویش باشد، و کسب فضیلت با پیروی نمودن از سنت نبوی صلی الله علیه وسلم بدست می آید، پس به پیروی از رسول اکرم صلی الله علیه وسلم قبل از سیر شدن دست از طعام بکشد تا مواجه با بدهضمی یا پر خوری که منافی با زیرکی و زکاوت است نشود.

اسراف کردن امر نکوهیده ای است، و الله سبحانه و تعالی اسراف کاران را دوست ندارد، بنابراین نیازی نیست که در هروعده ی غذایی انواع طعام و نوشیدنیها را بر سر سفره گذاشت در حالیکه نیاز مبرمی برای آن همه غذا نیست، و این عمل خود نوعی از اسراف است. خداوند تبارک و تعالی می فرماید:

«کُلُواْ وَاشْرَبُواْ وَلاَ تُسْرِفُواْ إِنَّهُ لاَ یُحِبُّ الْمُسْرِفِینَ»(اعراف ۳۱)

« و بخورید و بیاشامید ولی‌ اسراف‌ نکنید»

اسراف‌ و زیاده ‌روی‌ در خوردونوش‌ و در همه‌چیز، ناپسند است‌ «هرآینه‌ الله اسراف‌کاران‌ را دوست‌ ندارد» اسراف‌ در انفاق‌ مال‌ و خورد و نوش‌ و آرایشها و آسایشهای‌ زندگی‌ بر وجهی‌ که‌ جز اسراف‌ورزان‌ بدان‌ روی‌ نمی‌آورند، مخالف‌ با فرامین‌ و احکامی ‌است‌ که‌ حق‌ تعالی‌ برای‌ بندگانش‌ مشروع‌ گردانیده‌است‌. و همه‌ اینها در این‌ نهی‌ قرآنی‌ داخل‌ است‌.

اسراف با استفاده بیش از اندازه از نعمت صورت می گیرد، یا با علاقه ی شدید به خوردنی هائی که به بدن زیان وارد می کند، یا با زیاده روی در خوشگذرانی و سفره آرایی و شیک پوشی، انجام می شود، و یا با تجاوز از حلال به سوی حرام صورت می گیرد،

« إِنَّهُ لاَ یُحِبُّ الْمُسْرِفِینَ» قطعاً الله سبحانه و تعالی اسراف کنندگان را دوست نمی دارد، زیرا او تعالی از زیاده روی متنفر است و آن را نمی پسندد. و اسراف، به بدن انسان و زندگی اش زیان وارد می کند تا جایی که از پرداختن مخارجی که بر عهده اوست ناتوان می ماند. پس در این آیه کریمه به خوردن و نوشیدن دستور داده شده است، و از ترک خوردن و نوشیدن و اسراف در آن نهی شده است.”

و از جابر رضی الله عنه روایت شده که گفت: پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمود:

« طَعامُ الوَاحِدِ یَکْفی الإثَنیْن، وطعامُ الإثنینِ یکْفی الأربعه، وطعامُ الأرَبَعهِ یَکْفی الثَّمانِیَهَ » رواه مسلم.

طعام یک نفر برای دو نفر و طعام دو نفر برای چهار نفر و طعام چهار نفر برای هشت  نفر کفایت می کند.

از جمله اسراف این است که چند برابر نیاز نان بر سر سفره قرار بدهد. و اسراف این است که غذاهای رنگارنگ بر سر سفره بگذارد لذا شایسته است که بر سر سفره ی یک مسلمان آن مقدار طعام قرار گیرد که مورد نیاز است و خورده می شود، تا از اسراف پرهیز شود.

بهتر است آن مقدار غذای غیر ضروری که بر سر سفره گذاشته می شود را به فقراء و نیازمندان داد تا بدین ترتیب ثواب انفاق و صدقه عاید فرد شود، چرا که این امر به تقوا نزدیکتر است.

از ابو امامه صدی بن عجلان رضی الله عنه مروی است که:
قال رسُولُ اللَّه صَلّی اللهُ عَلَیْهِ وسَلَّم: «یا ابْنَ آدَمَ إِنَّکَ إِن تَبْذُلَ الفَضْلَ خَیرٌ لَک، وإِن تُمْسِکَهُ شَرٌّ لَک، وَلا تُلامُ عَلی کَفَافٍ، وَابْدأْ بِمَنْ تَعُول، والیَدُ العُلیَا خَیْرٌ مِنَ الیَدِ السُّفْلَی » رواه مسلم.

رسول الله صلی الله علیه وسلم  فرمود:

ای فرزند آدم اگر تو آنچه را که از مایحتاج خود اضافه داری انفاق کنی، برایت بهتر است و هرگاه نگاهش داری برایت بد است و بر امساک آنچه که برایت کفایت می کند، ملامت نمی گردی و در نفقه از عائله ات آغاز کن و دست بالا از دست پائین بهتر است.

از ابن مسعود رضی الله عنه روایت است که پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمود:

« لا حَسَدَ إِلاَّ فی اثنتینِ: رَجُلٌ آتَاهُ اللَّه مَالا، فَسَلَّطَه عَلَی هَلَکَتِهِ فی الحَق، وَرَجُلٌ آتَاه اللَّه حِکْمَهً ، فَهُوَ یَقْضِی بِهَا وَیُعَلِّمُها » متفقٌ علیه.

غبطه خوردن جز در دو چیز جواز ندارد، یکی مردیکه خداوند به او مالی داده و او را در مصرف نمودن آن در راه حق قدرت داده است، و مردیکه خداوند به او علمی داده و او بدان حکم نموده و آن را تعلیم می دهد.

عدی بن حاتم رضی الله عنه روایت می کند که:

أَن رسول اللَّه صَلّی اللهُ عَلَیْهِ وسَلَّم قال: « اتَّقُوا النَّارَ وَلَوْ بِشِقِّ تَمَرهٍ » متفقٌ علیه.

رسول الله صلی الله علیه وسلم  فرمود:

از دوزخ خویش را حفظ کنید، هر چند به نیم دانهء خرما هم باشد.

ابو هریره رضی الله عنه روایت می کند که:

قال رسول اللَّه صَلّی اللهُ عَلَیْهِ وسَلَّم: « مَا مِنْ یَوْمٍ یُصبِحُ العِبادُ فِیهِ إِلاَّ مَلَکَانِ یَنْزِلان، فَیَقُولُ أَحَدَهُمَا: اللَّهُمَّ أَعطِ مُنْفِقاً خَلَفاً، وَیَقُولُ الآخَر: اللَّهُمَّ أَعطِ مُمسکاً تَلَفاً » متفقٌ علیه.

رسول الله صلی الله علیه وسلم  فرمود:

هیچ روزی نیست که بندگان صبح می کنند، مگر اینکه دو فرشته پایین آمده و یکی از آنها می گوید:
بار خدایا برای نفقه کننده عوض بده ودومی می گوید: بار خدایا مال ممسک را تلف کن.

عبد الله بن عمرو بن العاص رضی الله عنهما گفت که:أَنَّ رَجُلاً سَأَلَ رسول اللَّه صَلّی اللهُ عَلَیْهِ وسَلَّم: أَیُّ الإِسلامِ خَیْر؟ قال: « تُطْعِمْ الطَّعَام، وَتَقْرَأُ السَّلامَ عَلی مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لم تَعْرِفْ » متفقٌ علیه.

مردی از رسول الله صلی الله علیه وسلم  پرسید که کدام اسلام بهتر است؟

فرمود: که طعام بدهی و بر هر کس خواه او را بشناسی و یا نشناسی سلام کنی.

مسلمان خوردن و نوشیدن را به عنوان یک وسیله می‏داند نه به عنوان یک هدف.

او می‏خورد و می‏نوشد تا بهتر بتواند پروردگارش را عبادت کند، این عبادت او را شایسته کرامت و سعادت اخروی می‏کند، خوردن و نوشیدن مسلمان صرفا بخاطر سیر کردن شکم و تأمین شهوت نیست روی این اصل مسلمان تا گرسنه نشود، نمی‏خورد و تا تشنه نشود نمی‏آشامد، پرخوری نمی کند و مردم فقیر را از یاد نبرده و از طعام و غذای خود انفاق می کند.

قال عمرو بن قیس رحمه الله: إیاکم والبطنه فإنها تقسی القلب

عمرو بن قیس رحمه الله فرمود:

مراقب باشید و از شکم چرانی و پرخوری بپرهیزید، چرا که موجب قساوت قلب می‌شود

وقال مالک بن دینار رحمه الله:

«ما ینبغی للمؤمن أن تکون بطنه أکبر همه، وأن تکون شهوته هی الغالبه علیه».

مالک بن دینار رحمه الله فرمود:

شایسته مسلمان نیست که شکمش بزرگترین هَمّ و غمش باشد! هرچند که شهوت و اشتهایش بر وی غلبه کن!

عزیزان گرانقدر!

لطفاً این اقوال و سخنان ارزشمند را در گوشی های تیلفون تان SAVE و در وقت ضرورت بدان مراجعه، و نیز با دیگران شریک سازید.

جزاک الله وخیراً!

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پنج × 2 =

دکمه بازگشت به بالا
بستن