اخلاق و تربیت

پندهای امام ابن جوزی رحمه الله

ترجمه: عادل حیدری

۱- گناهان قلب انسان را می پوشانند ، پس آنگاه که آینه قلب تاریک شد نیکی ها و هدایت در آن مشاهده نخواهد شد. کسی که به ضررهای گناه پی برده باشد احساس پشیمانی می نماید.

۲- ای کسی که دامان خویش را به گناه آلوده ای ، کجایند اشکهایی که جاری می شوند؟ و ای کسی که در بند معاصی اسیر شده ای بر گناهان پیشینت گریه کن ، وای بر تو اگر مرگ بسراغت بیاید در حالیکه بسوی پروردگار باز نگشته ای ، و وای برتو که به بازگشت بسوی خداوند فرا خوانده می شوی اما دعوتش را اجابت نمی نمایی. چه خواهی کرد آنگاه بانگ سفر سر دهند و خویش را آماده سفر نکرده باشی؟ آیا تو همان کسی نبودی که آشکارا نافرمانی می نمودی و خدا را فراموش کرده بودی؟

۳- وای بر بنده ای که هر چه به گناهانش افزوده می شود از استغفارش کاسته می شود ، و هر گاه به قبرستان نزدیک می شود به سستی اش افزوده می شود.

۴- همواره به یاد کسی باش که چون یادش نمایی بهره ات می رساند و چون شکرنعمتش نمایی برایت فزونی خواهد بخشید ، و اگر آستین خدمت برای دینش را بالا زنی درونت را اصلاح می نماید.

۵- ای غافل!!! از خود چه خبر داری ؟ از خود چیزی جز این نمی دانی که گرسنه می شوی سپس سیر شده و در بستر خواب فرو می روی ، خشم بر آورده وبا دیگران به پرخاش برمی خیزی ، فرق میان تو و چهارپایان چیست؟

۶- جای بسی تعجب ودهشت است که چون خط نیکویی را می بینی از حکمت وهنرمندی نویسنده حیرت زده می شوی ، در حالیکه هنرمندی پروردگار در آفرینش را می بینی و او را نمی شناسی!!!! اگر از این قدرت متحیر نمی شوی پس در عجب باش که چگونه با وجود اینکه همه چیز را می بینی بصیرت را از تو سلب نموده است!!!

۷- ای کسی که جوانی خویش را تباه نموده و کارنامه اعمال خویش را با نافرمانی ها پر نموده ای آیا نمی دانی که پوست ها در آنهنگام که برای گواهی فرا خوانده می شوند به سخن در می آیند؟!! آیا نمی دانی که آتش دوزخ برای گنهکاران آفریده شده است؟ آتشی که هرچه در آن است را می سوزاند ؛ اما بیاد داشته باش که توبه وبازگشت حقیقی بسوی پروردگار آن را می پوشاند و قطرات اشکهایت آنرا خاموش می کند.

۸- از قبرها در مورد مقبورین بپرسید و از لحدها احوال کفن ها را جویا شوید ؛ با شما از بستری خشن و ناخوشایند سخن خواهند گفت , بسترهایی که مملو از حسرت و پشیمانی است و اندرون خفتگانشان می خواهند به دنیا بازگردند تا زنده گان را پند واندرز دهند و بازپس گردند.

۹- ای کسی که اعمالش طلبیده خواهند شد و ای کسی که از کرده هایت سؤال می شوی ؛ ای کسی که هرآنچه را بر زبان جاری ساخته ای نوشته اند ؛وای کسی که پیرامون تمام احوال زندگی ات با تو مناقشه خواهد شد غفلتت از این امر بسی جای تعجب دارد.

۱۰- پند واندرزهای قرآن آهن را ذوب می کند که برای انسان خردمند در هرلحظه در آن بازدارنده ای است و قلبهای روشن و درخشان را همواره در آن تهدید به عقابی است اما انسان غافل آنرا تلاوت می کند و هیچ بهره ای از آن عائدش نمی شود.

۱۱- بشر حافی همواره شب زنده داری می کرد و می فرمود: می ترسم عذاب پروردگار در حالی بر من فرود آید که در بستر خواب باشم.

۱۲- کسی که به پایان رسیدن سختی ها و باقی ماندن ثنا وتمجدید بیندیشد ابتلاء و آزمایش بر وی آسان می شود و کسی که به پایان یافتن خوشیها ولذتها و باقی ماندن زشتی ورسوایی بیندیشد ترک آن برایش آسان خواهد شد. کسی به فرجام کارش نمی اندیشد مگر آنکه دارای چشم حقیقت بین باشد.

۱۳- متحیر و درمانده ام از کسی که ازبین رونده فانی را بجای بقای جاوید بر می گزیند !!! و از امر آنکه دریا را به جرعه ای آب می فروشد !!!از آن کسی که منزلگاه آلوده را بر منزلگاه بی آلایش و نیکو ترجیح می دهد !!!کسی که به جای تندرستی بیماری را برای خویش اختیار می کند!!!.

۱۴- روزی فرزند عموی محمد بن واسع به خدمت او آمد وگفت: از کجا آمده ای ؟ محمد بن واسع پاسخ داد: از جستن دنیا ، گفت: آیا آنرا دریافتی؟ محمد بن واسع فرمود:خیر ، پسرعمویش گفت: متحیرم که چیزی را می طلبی که بدان دست نمی یابی پس چگونه دست می یابی بدان چیزی که آن را نمی طلبی!!!!!!

۱۵- تمام انسانها در دشتی گرد خواهند آمد و به دو گروه خوشبخت و تیره بخت تقسیم می شوند ؛ دسته ای گرفتار وعید الهی می شوند و دسته ای دیگر آن روز برایشان روز شادی وعید است.

۱۶- چه بسیار نظر افکندن هایی که در دنیا شیرین جلوه می کنند اما در آخرت تلخی شان غیر قابل تحمل است؛ ای فرزند آدم قلبت ضعیف است و رأیت در دیده افکندن رأی بیهوده ای است وچه بسیار نظر افکندن های خرد و کوچک که موجب تباهی انسان می شود.

۱۷- ای کودکی که بازیچه دست هوای نفس شده ای کی راه رشد و صلاح را در پیش خواهی گرفت درحالیکه دیده گانت در دامان محرمات و زبانت در گناهان و جسدت در هیزم اندوزی آلوده شده است؟

۱۸- کجاست پشیمانی ات بر گناهان ؟ کجاست حسرت واندوهت بر نافرمانی ها ؟ تا کی می خواهی با گناه کردن خود را آزار داده و شبانه روزت را ضایع وتباه نمایی؟

۱۹- اگر فرزندانت را از روی سرشتت دوست می داری پس پدر ومادرت را چون پروردگار دستور داده دوست داشته باش، و اصل را نگه دار تا فرع نتیجه دهد ؛ وبیاد بیاور نیکی آن دو به خودت و خوشرفتاری و تعامل نیکشان با تو در کودکی و بزرگی ، اگر از دنیا رخت سفر بر بسته اند بجایشان صدقه ده و نیز برایشان از جانب پروردگار طلب بخشش وآمرزش بنما و بدهکاری هایشان را پرداخت کن.

۲۰- چه کسی را خواهی داشت آنروزی که دردها فرایت گرفته وصداها خاموش می شوند؟ پشیمانی حاصل شده اما دیگر وقتش نیست ؛ فرشته مرگ بسراغت آمده تا روحت را بستاند و سپس به منزلگاهی می روی که سکونت در آن بس دشوار است ، در آن لحظه چه سان خواهی بود ؟ براستی که وحشت درون قبر طاقت فرساست.

۲۱- ای فرزند آدم خوشحالی وسرور گناه در دنیا کوتاه است اما ناراحتی واندوهش در آخرت بس فراوان است ، تا زمانی که انسان با نور تقوا زندگی می کند مسیر هدایت را درخواهد یافت اما آنگاه تاریکی هوای نفس را وارد زندگی خویش نمود نور ناپدید خواهد شد.

۲۲- شبی حسن بصری بشدت گریست ، اهل خانه نیز بشدت گریستند سپس از او سبب را پرسیدند وی فرمود: بیاد آوردم گناهی را که مرتکب شده بودم!! ….. ای مریضی که به گناهان مبتلا شده ای آیا تو را دارویی چون گریستن نیست؟

۲۳- ای انسان، هیچ خوابی سنگینتر از غفلت و هیچ بردگی بدتر از بردگی شهوت و هیچ مصیبتی بزرگتر از مرگ و هیچ یادآورنده ای چون پیری نیست.

۲۴- پادشاهی مردی را مدت زمانی طولانی به زندان افکند پس از اینکه او را بیرون آوردند پادشاه از وی پرسید: دوران حبس را چگونه یافتی؟ مرد پاسخ داد: هر روزی که از روزهای خوشت می گذشت روزی از روزهای اندوه من کاسته می شد تا اینکه امروز گرد هم آمدیم.

۲۵- قلبها بر سرشت محبت کسی که به وی نیکی می کند آفریده شده اند ، پس متحیر و در عجبم از آن کسیکه هیچ نیکوکاری چون پروردگار نمی یابد اما با تمام وجودش به وی نمی گراید.

۲۶- ای انسان ، دریاب همانگونه که آب چشمه سبب حیات کشت زار است آب چشم سبب حیات قلب است.

۲۷- ای که در جستجوی بهشت هستی بدان که پدرت آدم با مرتکب شدن یک گناه از بهشت رانده شد ، آیا امیدواری وارد بهشت شوی با گناهان فراوانی که از آنها توبه نکرده ای؟انسانی که با نادانی اوقاتش را سپری می کند و روزگارش را با نافرمانی می گذراند شایسته است همواره اشکهایش بر گونه سرازیر باشد .

۲۸- عاقل ترین انسانها نیکوکاری است که از خدا می ترسد و احمق ترین انسانها گنهکاری است که احساس امنیت می کند.

۲۹- انسان بیکار وناچیز را جایی در منزلگه قهرمانان نیست ، لذت آرامش به راحتی بدست نمی آید ، کسی که کاشت درو می کند .

۳۰- چگونه در دنیا شاد زندگی می کند کسی که روزش ماهش را تباه می کند وماهش سالش را تباه می کند وسالش نیز تمام عمرش را نابود می کند .

۳۱- ای کسی که امروز را بسان دیروز تباه نمودی ، بیدار شو و خود را دریاب و تا کی خود را به کشتن می دهی ؟ باقی مانده عمرت را دریاب و بدان که گذشته ات را ارزان فروختی.

۳۲- ترازوی عدالت پروردگار در روز قیامت ذره ها را آشکار می نماید و انسان پاداش کوچکترین سخن نیکی را که بر زبان جاری ساخته است خواهد دید ، ونیز جزای کوچترین نظر گناهش را می بیند . ای کسی که توشه ات از نیکی ها سبک گشته است از ترازوی عدل خداوند بترس.

۳۳- روزی سلیمان بن عبدالملک صدای غرنده رعد را شنید وآشفته شد ، عمر بن عبدالعزیز که در کنارش بود فرمود: ای امیرالمؤمنین این صدای رحمت پروردگار است چگونه خواهی شد آنگاه که صدای عذابش را بشنوی؟

۳۴- بسیاری از پیشینیان می فرمودند: آنگاه که سخن می گویی بیاد بیاور کسی که سخنانت را می شنود و آنگاه نظر می افکنی بیاد بیاور کسی که تو را می بیند و هرگاه تصمیمی گرفتی بیاد بیاور کسی که بر همه چیز آگاه است.

۳۵- ای انسان: بدان که کلامت نوشته می شود و سخنانت شمرده می شوند و روزی خودت فرا خوانده می شوی ، آیا از گناهانت توبه نمی کنی در حالیکه خورشید زندگی ات درحال غروب است؟ آیا سنگدل تر از تو پیدا می شود؟

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پنج × چهار =

دکمه بازگشت به بالا
بستن