رسول الله صلی الله علیه وسلم

پیامبر (ص) و مدارا

نویسنده: دکتر جلال جلالی زاده

مفاهیم بسیار زیبایی در متون دینی واز زبان بزرگان وشاعران به ما رسیده است ,اما متاسفانه یا به ارزش آن ها پی نبرده ایم ویا آنگونه که لازم است به خوبی تفسیر وتوضیح داده نشده اند .یکی از مفاهیمی که این روز ها زیاد بر سر زبان ها مطرح است واژه مدارا می باشد .که نظر به اهمیت آن روزی را در جهان به مدارا اختصاص داده اند. ما هنوز نتوانسته ایم در بسیاری از مسائل واژه ها ی را که در قاموس دینی ما وجود دارند به تناسب معنانماییم ,اما در مقابل فلاسفه واندیشمندان غربی به خوبی توانسته اند این الفاظ را به خوبی تفسیر نمایند ودر باره ی آن ها نظریه پردازی وبه زیبایی به ذهن شنوندگان وخوانندگان القا نمایند.اما ما چکار کرده ایم ؟ هیچ ,تازه پس از تبیین وتوضیح این مفاهیم ,متوجه می شویم که در متون دینی ودر سخنان بزرگان وشاعران ما این واژه ها از ارزش واهمیت زیادی برخوردارند.

چقدر در آیات واحادیث بر آسانگیری ومدارا تأ کید شده است .این همه آیات که بر عدل واحسان اشاره می کنندو احادیثی که تشویق وتوصیه بر سهل گیری وتسامح می نمایند,متاسفانه در زندگی روزانه ما به فراموشی سپرده شده اند. چقدر در سنت نبوی بر رواداری ومداری تاکید شده واز سختگیری وتشدد نهی شده است .اما مسلمانان بر خلاف آن عمل می کنند .آری مدارا مادر همه ی فضایل است وبدون مدارا نمی توان دموکراسی داشت وبدون مدارا نمی توان از تعدداحزاب سخن گفت.اگر مدارا نباشد چگونت اقوام ومذاهب مختلف می توانند در کنار یکدیگر مسالمت آمیز داشته باشند؟ مدارای اروپائیان پس از جنگ های طولانی وکسب این جایگا ه در دنیای معاصر می تواند الگویی برای اهالی شرق باشد.

قطعا بدون مدارا نمی توان به توسعه وترقی رسید .متاسفانه امروز مدارا چه در سطح حاکمیت ودر میان مردم بسیار ضعیف است که نزاع ها ی خیابانی واختلافات خانوادگی ونیز تبعیض های گسترده نسبت به اهل سنت در ابعاد مختلف را می تواند نتیجه ی بی مدارایی دانست. مدارا تنها در نرمخویی ومتانت در برابر دیگران خلاصه نمی شود بلکه تأثیر بسیار زیادی در اقتصاد وسیاست ومسائل اجتماعی دارد.کسی که اهل مدارا نیست نمی تواند دیگران را تحمل نماید ووقتی که نمی تواند تحمل نماید یعنی حقوق آنان را ضایع می کند واز بروز وظهور آنان جلوگیری می نماید واز مطرح شدن آنان در عرصه های گوناگون منع می کند.

گذشتگان ما به خوبی به ارزش مدارا پی برده اند ,اما متاسفانه این مفاهیم در جامعه نهادینه نشد ه اند.حکیم فردوسی در باره ارزش مدارا می گوید :
مدارا خرد را برابر بود
خرد بر سر دانش افسر بود
دقیقا به مطلبی اشاره می کند که حد فاصل بین جامعه جاهلی واسلام است .یعنی جامعه ای که بی مداراست وتعصب بر عقلانیت حاکم است وارزش های قبیله ای وفرقه ای براصول انسانی ترجیح داده می شود وبر دهان متفکران واندیشمندان لجام بسته می شود واز بیان نظرات ودیدگاه هایشان محروم می شوند جامعه جاهلی است.

آری جامعه ی عقلانی جامعه ی اهل مداراست و ارزش عقل وعلم به مداراست وجامعه ای که افکار واندیشه های دیگررا تحمل نمی کند نمی تواند جامعه ای عقلانی باشد .
حافظ شیرین سخن چه زیبا گفته است:
آسایش دوگیتی تفسیر این دوحرف است
با دوستان مروت با دشمنان مدارا
آری آسایش وامنیت زندگی وجامعه بر اساس این دورکن مهم است وتا زمانی که مروت ومردانگی در رفتارها نباشد ومدارا سرلوحه زندگی روزانه قرار نگیرد ومردم مدارا را در رفتار وگفتار عملی ننمایند امنیت واعتماد سلب می شودوآسایش از جامعه رخت بر می بندد.امروز اگر در ماه ربیع الاول هستیم ومراسم های زیادی را با هزینه های سنگین برای تجلیل از پیامبر مدارا برگزار می کنیم ,یک بار از خود پرسیده ایم :آیا در رفتار بادیگران ومراعات حقوق آنان اهل مدارا هستیم .ما که اهل مدارا نیستیم وحقوق همدیگررا رعایت نمی کنیم می توانیم وحدت داشته باشیم؟

نمایش بیشتر

دکتر جلال جلالی زاده

*نماینده مردم سنندج، دیواندره و کامیاران در مجلس ششم *تنها عضو اهل سنت شورای مرکزی جبهه مشارکت ایران اسلامی *استاد دانشگاه تهران *دبیر شورای هماهنگی اصلاح طلبان کرد *عضو شورای مرکزی حزب اتحاد ملت ایران اسلامی

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن