یادداشت

پیام هایی از فراز مناسک حج

حج عبادت مشترک مسلمانان جهان است، و از همه مسلمانان در یک مکان واحد انجام می پذیرد.
عبادات در مجموع پیام ها، درس ها و اندرز هایی دارند، حج نیز پیام های دارد که از فراز ادای مناسک آن بخوبی معلوم می شود.
مواردی ازین پیام ها را قرار زیر بیان نی داریم:

۱- درس اخلاص و للهیت
اجر و پاداش در هر کار و عملی بر میزان اخلاص نیت آدمی در آن است، خدای متعال از بندگانش خواسته است که حج و عمره را خالص برای رضای او انجام بدهند، آنجا که می‌فرماید: واتموا الحج والعمره لله؛ نه برای شهرت و کسب نام، حاجیان از نام و شهرت بپرهیزند و عبادات را در مجموع و عبادت حج را بطور خصوص برای کسب رضای ها انجام بدهند، و روی همرفته هر کار و عملی را در هر گوشه و کنار زندگی و در هر سرزمینِ که انجام می دهند ، خالصانه برای کسب رضایت الله متعال باشد.
در دنیای آشفته‌ی امروزی بسیاری اند که ‌غرض شان از حج ، نام و نشان است، برای اینکه او را کسانی حاجی بگویند، برای بدست آوردن مقام خاصی در اجتماع بنام حاجی، ایشان به کعبه نی بل به ترکستان رهسپار اند، خدای منان ما و آنان را هدایت کند، و جمله مومن و مسلمان را تز این بیماری درونی و مال و نجات دهد.
یقنا که ریا و نمود برهم زننده تمامی دار و ندار بندگی انسان است، شناعتش آنقدر بد است که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم آن را شرک اصغر تلقی نموده اند.
بدا بحال آنانی که عبادت را برای کسب نام و شهرت ، و مقام و جایگاه انجام می دهند!!
امیدواریم که مومنان ازین بلای دامنگیر برخی ها خود را حفاظت نموده بدور نگهدارند.

۲- درس و انفاق و بخشش

 

آدمی بدون بذل و خرج به عبادت حج نمی رسد، حج عبادت دو پهلو است، از یک سو عبادت بدنی است که شخصا انسان در مراسم حضور فیزیکی می داشته باشد، و از سوی دیگر عبادت مالی است که مبلغ هنگفتی از مال برای رسیدن به ادای مناسک مصرف می شود، پس عبادت حج جامع بین عبادت مالی و بدنی است.

مدرسه حج از ما می خواهد که ازین بذل مال در راه حج ، در سایر مراحل و موارد زندگی هم درس انفاق و بخشش را یاد بگیریم، و این خصلت انفاق و بخشش را در دیگر بخش های زندگی اعمال نموده با کرم خویش بی نوایان و نیازمندان را بنوازیم.

بسیار دیدیم که در مراسم حج کسانی بخصوص اهل مکه بخاطر اکرام ضیوف الرحمن، چه بخشش ها و نوازش هایی می داشته باشند، تیلرهایی از آب و نان و غذا را بی دریغ برای حجاج به عنوان بندگان مهمان خدا، توزیع می کنند، نیز موتر هایِ از وسایل و اسباب مختلف در خدمت حجاج قرار می دهند، زنانِ را دیدم که خودش موتر مملو از مواد را درب ساختمان مسکونی حجاج آورده بدست خود تقسیم کرد، که این زن مکی یادی از بذل و انفاق خدیجه ان خاتون مکی گذشته را بیادم آورد، در این روزهایی آخرین مراسم حج که کم کم مکه از مهمانان خدا خالی می‌شود، و در مسجد الحرام فرصت جای پای ماندن پیدا می‌شود، دسترخوان هایی دور درازی دیده می شود، و مکیان چای و خرما در خدمت زائران قرار می دهند، این ها همه درسی از انفاق و بخشش است که یک حاجی آقایی و از دور امده باید آن را از فراز مناسک حج بیاموزد و این درس را در منطقه زیست و بخش های زندگی کشور ک میهنش اعمال نماید.

خوشا بحال انفاق کنندگان و خوشا بحال کسانی این درس را در زندگی شان مردانه عملی می کنند.

۳- درس وحدت و اخوت

در مراسم حج بیش از سه ملیون انسان، زن و مرد، پیر و جوان از گوشه و کنار جهان اعم از کشور های اسلامی و کفری، گرد هم میآیند، به هنگام ادای مراسم حج هیچ‌گونه تبعیضی میان شان دیده نمی شود، بلکه نژاد ها و تبار ها، از رنگ های سیاه و سفید، و از اقوام مختلف، با یکدیگر دوستانه و صمیمانه برخورد می کنند، بل با تعارف یکدیگر با لبان خندان و چهره پر از فرحت و شادی استقبال می کنند، ظهر امروز آفریقایی سیاه پوست دستم را گرفت و مصافحه کرد، زبانش را نفهمیدم، ولی دانستم که ابراز مودت و برادری دارد، در عالم نا شناسی از مصافحه و برخوردش خیلی شادمان است.
حقا که این عبادت بزرگترین درسی برای وحدت و یکپارچگی و هماهنگی مومنان در سراسر جهان اسلام بوده است.
در جریان همین عبادت پیامبر در یکی از خطبه هایش فرموده بود که شما همه از یک نسل و نژاد آدم هستید و آدم از خاک است، و در میدان های منی و عرفات تمامی تبعیض های قومی و نژادی را زیر ما نموده مردم را به یگانگی و برادری فراخواند.
بر برتری های رنگ و پوست و زبان و قوم، یکسره خط بطلان کشید، و یک میزان و معیار برای برتری اعلام نمود که همانا تقوی و نزدیکی به خدای متعال است.

حاجیان از مدرسه حج، درس وحدت و یکپارچگی و اخوت و برادری اسلامی را بیاموزند، در مناطق زیست و کشورهای مسکونی شان بدور از هر گونه رنگ نژادی و قومی ، متحدانه و برادرانه با هم و در کنار هم زندگی کنند، تبعیض ها و تعصبات زبانی و قومی و سمتی و منطقوی را یکسره باطل اعلام بدارند، کلمه میزان برتری “الا بالتقوی” را سر لوحه زندگی خویش قرار دهند، و در فضای خوشگوار “انما المومنون اخوه” با عزت و با سکون و آرامش بسر ببرند.

مدرسه حج با در آغوش گرفتن چند ملیون انسان هرجایی و هرنژادی، حاجیان را درس وحدت و همزیستی برادروار می آموزد.

برای وحدت جهان اسلام، همان طرح اتحاد کشورهای اسلامی سید افغانی بهترین طرح قابل تطبیق است، که کشورهای اسلامی با حفظ ریاست های جداگانه شان برخی مناسبات و موارد اتفاقی داشته باشند، متاسفانه که قبل از جهان اسلام ، اروپائی ها آن را بنام اتحادیه اروپا عملی کردند، و ما بمانند سایر میادین در این میدان هم عقب ماندیم.
حال هم سروقت است، اگر کشورهای اسلامی همت گمارند و غیرت دینی خویش در محک آزمایش قرار دهند، می‌‌توان به اسرع وقت به یک هماهنگی اسلامی رسید. و ما ذلک علی الله بعزیز .

۴- درس آخرت محوری

 

حاجی در لباس احرام که در پارچه بمانند کفن است، صحنه‌هایی از روز محشر را بیاد می‌آورد، بیاد دارم جوانان را که در میدان عرفات به هنگام دعا چیغ و فریاد می‌زدند، خدا خدا می‌گفتند، گوئی همان روز عرصات و رستاخیز و حالات نفسی نفسی میدان محشر است، جز خدا هیچ چیزی بیادش نیست، و جز ا هیچ کسی را فریاد نمی‌زند، این فریاد و ناله ها به فریاد و ناله های روز حشر می‌ماند.

خوشا بحال مسلمانان که این درس را دریافته در روزهای واپسین زندگی شان همواره میدان محشر را و روز رستاخیز را پیش چشمان خود قرار می‌دهند و همواره در هر گام زندگی قیامت آن روز محکمه خدائی را بیاد می‌داشته باشند.

زیرا خوف آخرت یگانه سلاحِ است که مومن را از یک سو قوت ایمانی می‌دهد و در بست موارد بهترین پشتوانه زندگی می‌شود، و از سوی دیگر بزرگترین مانع انحرافات و کج‌روی های انسان هاست، از گناه باز می‌دارد و بهترین تهدید در مواقع معصیت است.

۵. فراموشی دنیا و اعمال آخرت

لباس احرام چون کفن هیچ جیبِ برای گذاشتن چیزی ندارد، همانطور که کفن بیانگر ترک و پشت سر گذاشتن دنیا است که از دنیا هیچ چیزی با خود برده نمی توانی، لباس احرام به مرد حاجی مومن می‌رساند که این دنیا برای اندوختن و ذخیره کردن نیست، بل دنیا مزرعه و کشتزارِ برای اعمار و بازسازی آخرت است، نه انباری برای آیندگان که بر سر آن منازعه برپا کنند و یا انباری برای موش ها که ویران کاری کنند.
مسلمان هدفمند از مراسم حج بیاموزد که چون حالت احرام ، در زندگی اش ذخیره اندوزی نکند، همه چیز را پشت پا زند، محبت دنیا به حیث یک وسیله کار آمد در زندگی در بیرون دلش قرار داشته باشد، و هر آنچه دارد برای آبادانی آخرت و عمران خانه ای تنهائی قبر بخرج دهد.
بحق می‌توان گفت که درس بی اعتنایی از دنیا و توجه به آخرت از مهمترین درس های مناسک حج است.

۶. درس الگو برداری

زائران خانه خدا به سرزمین قدم گاه پیامبران الهی و یاران با صفای اوشان تشریف آورده آن را از نزدیک مشاهده می کنند، مکه مکرمه و مدینه منوره، منی و عرفات، مزدلفه و مشعر الحرام، کوه نور و کوه ثور، غار حرا و غار ثور، میدان های بدر و احد، و ده ها قدم گاه دیگری را می بینند.
در این اماکن سرزمین وحی واقعا تحمل سختی‌ها، بی خوابی‌ها، گرسنگی‌ها، تسنگی‌ها، فقر و فاقه‌ها، غربت و دوری از فامیل و خانواده‌ها، تنهایی و بی‌کسی‌ها، جهاد و مبارزات، تلاش و زحمات وو… بی دریغ رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و یاران با وفای وی در پیش چشمان آدمی مجسم می‌گردد، از یکسو محبت ک دوستی آنان در قلب آدمی بیننده دوبالا می‌گردد، و از سوی دیگر حاجی زائر باید عهد و پیمان ببندد که از آنان الگو می‌گیرد، و همواره بر نقش قدم ایشان استوار و ثابت قدم می ماند.
حج و رفت و آمد ها میان مکه و مدینه و سایر مقامات دیدنی در حقیقت مطالعه عملی سیرت رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و یاران راستین اوست، و بهترین الگو برای آنانی است که می‌خواهند از فراز مناسک حج الگوی داشته باشند.

 

نمایش بیشتر

عبدالحق حبیبی صالحی

* فارغ التحصیل مدارس دینی پاکستان * استاد دارالعلوم عربی کابل * استاد در دانشگاه های خصوصی و ... * دبیرکل مجمع مدارس عربی افغانستان * نویسنده * مترجم

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن