گاهی خویشتن را محاسبه کنیم

86345345555 - گاهی خویشتن را محاسبه کنیم


نویسنده: عبداللطیف نارویی

بررسی کاستی‌ها و عیب‌های دیگران آسان است و بسیاری از مردم به‌جای آن‌که نیم‌نگاهی به خویشتن داشته باشند، در صدد عیب‌جویی از دیگران بوده، به زندگی انسان‌ها بی‌جهت سرک می‌کشند و همواره لب به شِکوه و شکایت می‌گشایند.

بهتر آن‌ست که انسان گاهی در آیینۀ «واقع‌بینی» در وجود و احوالات خویشتن اندیشه کند و خود را از چشم دیگران ببیند؛ بر خوبی‌های خود شاکر بوده، عیب‌ها و کاستی‌ها را از وجود خود بزداید و اصلاح نماید… نیت و درون خود را وارسی کرده، زنگارهای گناه و بدنیتی را با توبه و اعمال صالحه صیقل دهد… اخلاق و معاملات خود را بازبینی کند، بنگرد که آیا حقوق الله تعالی و بندگانش را رعایت می‌کند یا خیر؟، آیا مردم از دست و زبان وی در امان‌اند؟، آیا آنچه را برای خود می‌پسندد برای دیگران نیز می‌پسندد؟، در راه انجام فرایض و واجبات انگیزه و شوق دارد یا بی‌حال است و غفلت و کوتاهی می‌کند؟

نظرکردن بر حال خویشتن انسان را از ردیابی عیب‌های دیگران غافل می‌کند و چنین شخصی فکر و خیالی آسوده‌تر و درونی آرام‌تر خواهد داشت و فرصت‌ می‌یابد تا خویشتن را دریابد و اصلاح نماید.

ندیدن عیب‌های دیگران بدان معنا نیست که در دیگران عیبی وجود ندارد؛ بلکه مراد آن‌ست که انسان نخست به اصلاح خود همت گمارد و برای تزکیه خود گام‌هایی بردارد و از خیرخواهی نیز دریغ نورزد.

خود را محاسبه‌کردن از ویژگی‌های بارز انسان‌های موفق و صالح و هشیار است و اسلام نیز بر همین امر تاکید می‌کند که انسان با محاسبه‌کردن خویشتن گام‌هایی به‌سوی فرزانگی و موفقیت برمی‌دارد.

حضرت رسول گرامی صلی‌الله‌علیه‌وسلم چه نیکو فرموده است: « الکَیِّس مَنْ دَانَ نَفْسَهُ، وَعَمِلَ لِما بَعْدَ الْموْتِ، وَالْعَاجِزُ مَنْ أَتْبَعَ نَفْسَه هَواهَا، وتمَنَّى عَلَى اللهِ الأَمَانِیَّ؛ انسان هشیار و زیرک کسی است که خویشتن را محاسبه می‌کند و برای پس از مرگ خود عملی فراهم می‌آورد و انسان نادان کسی است که در پی هواهای نفسانی بوده و آرزوهایی نسبت به خداوند متعال دارد.» (رواه البخاری)

اگر هر فردی در جامعه اسلامی در اندیشه ارتقای مهارت‌های خود بوده، بر علم و دانش و هنر خود بیفزاید و از لحاظ اخلاقی خویشتن را تقویت نماید و همواره برای خدمت‌رسانی به مردم و خیرخواهی آماده باشد و دست افتادگان را بگیرد جامعۀ اسلامی روزبه‌‌روز شکوفاتر شده، ارزش‌های ایمانی جایگزین رفتارها و عادات غیراسلامی خواهد شد و بساط ناهنجاری‌ها برچیده می‌شود.

دقت کردن در کاستی‌های خویشتن انسان را از ارزیابی‌کردن عیب‌های دیگران دور می‌گرداند و این امر باید در راستای اصلاح نفس انجام گیرد و نباید سبب نومیدی گردد؛ زیرا هر لحظه‌ای که انسان نیت کند، خویشتن را تغییر دهد، نهال موفقیت در زندگی‌اش می‌روید و بارور می‌گردد.

اگر راننده‌ای در هنگام رانندگی به‌جای دقت‌کردن در مسیر خود، به دیگر رانندگان و چگونه رفتن‌شان چشم بدوزد، خود نیز هلاک می‌شود و سرنشینان را نیز هلاک می‌کند.

به‌همین صورت موشکافی کردن زندگی دیگران و نیز دخالت کردن در امور دیگران، عواقب ناهنجاری را در پی خواهد داشت.


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *